ساندىق ستاتستيكاعا سۇيەنە وتىرىپ ۇيعىرلاردىڭ ەڭ كوپ قاشقار جانە حوتان ايماقتارىندا تىعىز ورنالاسقانىن بىلۋگە بولادى.

ايماقتار بويىنشا:

قاشقار ايماعى: 96.2%;

حوتان ايماعى: 90.6%;

اقسۋ ايماعى 75.9%;

تۇرپان ايماعى 69%;

ىلە ايماعى 26.9%;

قۇمىل ايماعى 17.8%;

تارباعاتاي ايماعى 3.2%;

التاي ايماعى 1.4%;

قالالار بويىنشا:

تۇمسىق ق. 67.4%;

ءۇرىمجى ق. 12.5%;

قارامايلى ق. 11.5%ج;

ارال ق. 6.0%;

شيحەتسزى ق. 2.0%;

ۋتسزياتسيۋي ق. 0.2%;

وبلىس بويىنشا:

قىزىلسۋ وبل 64.7%;

بايىنعولين وبل 31.8%;

بۇراتالا وبل 13.3%;

سانجى وبل 4.5%;

شىڭجاڭ ولكەسىندە دەموگرافيالىق ساندىق مالىمەتتەر ءالى كۇنگە دەيىن تولىق ءارى عىلمي جاسالىنباي كەلەدى. ۇيعىرلاردىڭ ولكەدەگى جالپى دەموگرافيالىق سانى بارىنشا كەمەيتىلىپ ايتىلاتىنىن ەسكەرۋىمىز ءتيىس.

دەموگرافيالىق ستاتيستيكاعا قاراپ وتىرساق، ۇيعىرلاردىڭ 70%-دەن جوعارى ايماقتارى كىلەڭ وڭتۇستىك بولەكتە ورنالاسقانىن كورەمىز. ياعني ءتاڭىر تاۋدىڭ وڭتۇستىگىنە ورنالاسقان ايماقتار. 1944 جىلعى ساناق ناتيجەسى بويىنشا ۇيعىرلاردىڭ جالپى ۇلتتىق سانى 3 ميلليون 900 ءجۇز مىڭ (4 ملن) بولىپ ولكە حالقىنىڭ 70%-ىن قۇراپتى. بىراق كوپ ادامدار (ونىڭ ىشىندە ماماندار دا بار) وسى 4 ملن حالىقتىڭ 95%-كە جۋىعى وڭتۇستىك ايماقتاردا ورنالاسقانىن بايقاي بەرمەيدى. 1946 جىلى نانكين مەن ۇرىمجىدە وتكەن بۇكىلحالىقتىق قۇرىلتايلاردا ۇيعىر زيالىلارى وڭتۇستىك ايماق تۇرعىندارىن مەملەكەتتىك جوبا ارقىلى جاپپاي سولتۇستىككە كوشىرۋدى ۇسىنىپتى. بىراق جوبا سولتۇستىكتە تىعىز ورنالاسقان قازاقتاردىڭ نارازىلىعىن تاپ بولعان بولسا كەرەك…

قازىرگى كەزەڭدە ۇيعىرلار ەڭ تىعىز ورنالاستى دەيتىن وڭتۇستىك ايماقتاردىڭ وزىندە بىرتىندەپ ازشىلىققا اينالىپ جاتىر. قىتايدىڭ “سۋ ستراتەگياسى”، ء“بىر جول ءبىر بەلدەۋ” تب كەشەندى مەمجوبالارى قارقىندى ىسكە اسا بەرسە، ءوڭىردىڭ ۇلتتىق سيپاتى تۇبەگەيلى وزگەرىسكە ۇشىرايدى. ءتىپتى ەڭ تىعىز ورنالاستى دەلىنەتىن حوتان مەن قاشقار ايماقتارىنىڭ وزىندە ازشىلىققا اينالا باستاۋى بەك مۇمكىن.

ەلدەس وردا

22.10.2021