|  | 

كوز قاراس

الماتىداعى اتىس نەنى بايقاتتى.

ابىلاي حان جانە قازىبەك بي كوشەلەرى قيىلىسىنداعى اتىس ورنى. كوشەنى جاۋىپ تەكسەرۋ ءجۇرىپ جاتىر. الماتى. 18 شىلدە، 2016 جىل.بۇگىن الماتىدا وقىس وقيعا ورىن الدى. قۇقىق قورعاۋ مەكەمەسىنە باسا-كوكتەپ كەلگەن بوگدە ادام كىرە بەرىستە وتىرعان كەزەكشى پوليتسەيدى جاراقاتتاپ، اۆتوماتىن تارتىپ الىپ كەتكەنى حابارلاندى. الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى تاراعان العاشقى اقپاراتتان كەيىن وقيعا ورنىنا شۇعىل جەتكەنىمىزدە المالى اۋداندىق ىشكى ىستەر ءبولىمىنىڭ قورشاۋعا الىنعانىن كوردىك. ونان كەيىن نيكولسك بازارىنىڭ الدىندا ماشيناسىنا وق تيگەن كۋاگەرمەن جولىقتىق. كۋاگەر جىگىتتىڭ ايتۋىنشا وقيعا بولعانىنا بىرنەشە ساعات بولعانىمەن بىردە-ءبىر قۇقىق قورعاۋ قىزمەتكەرى كەلمەپتى. وقيعانى كوزىمەن كورگەن سول جەردە تۇرعان ساتۋشىلاردا بىردەڭە دەۋگە قورقادى. «بايقا، ەرتەڭ كەلىپ الىپ كەتەدى» دەگەن ءوزارا اڭگىمەلەرىنە قاراپ ولاردىڭ الدەكىمدەردەن قاتتى سەسكەنەتىنىن بىردەن اڭعارۋعا بولادى.
وقيعادان كەيىن ءۇش ساعات وتكەندە بارىپ رەسمي اقپاراتتار جاريا بولا باستادى. بىراق سول مەزەتتە، ياعني وقيعا ورنىندا جۇرگەن الماتى قالالىق ىشكى ىستەر ءبولىمى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ وكىلدەرىن كوزىمىزى شالدى. اقپارات بەرمەك تۇگىلى مويىن بۇرۋعا مۇرشالارى كەلمەي كەتىپ قالدى. تەك قارۋلى كۇش وكىلدەرىنىڭ ءبىر-بىرىنە حابارلاۋىنان» ۇستاۋ وپەراتسياسىنىڭ» جالعاسىپ جاتقانىن تۇسىندىك. ال الەۋمەتتىك جەلىنى كەزگەن «سايراندا قىرعىن بولىپ جاتىر ەكەن»، «ءبىرىنشى الماتى ۆوكزالىنا جارىلعىش زات قويىلىپتى» «ساۋدا ۇيىندە پالەن ادامدى كەپىلگە الىپتى» ىسپەتتى جالعان اقپاراتتار ونسىز دا كوڭىلىنە قورقىنىش ۇيالاعان الماتى جۇرتىن ودان ءارى قورقىتا ءتۇستى. الماتى جۇرتى كىمگە سەنەرىن بىلمەي دال بولدى. تەلەارانالار مەن راديولاردىڭ پروفيلاكتيكالىق جۇمىس كۇنى ەكەنىن ەسكەرسەك، اقپاراتتى الەۋمەتتىك جەلى نەمەسە سايتتار ارقىلى تاراتىپ حالىقتى تىنىشتاندىرۋعا، ساقتىق شاراسىن جاساۋعا شاقىرۋعا بولار ەدى. ماسەلەن، سول ساتتە ازاتتىق سايتىنىڭ فب-پاراقشاسىندا تىكەلەي ترانسلاتسيا ءجۇرىپ جاتقان بولاتىن. سول ارقىلى اق، الماتى جۇرتتشىلىعىن تىنىشتاندىرۋعا بولار ەدى. بۇعان قاراپ قۇقىق قورعاۋ سالاسىنداعى اقپارات قىزمەتىنىڭ دۇرىس جۇمىس ىتەي المايتىندىعىن، وقىس وقيعا ورىن العان جاعدايدا حالىقپەن بايلانىس ورناتۋعا ءالسىز ەكەندىگىن اڭعارۋعا بولادى.
ءبىر مەزەتتە ءۇش جەردە ورىن العان، بىرنەشە ادام زارداپ شەككەن وقيعا بۇعان دەيىن الماتىدا ورىن الماعانى بەلگىلى. بۇعان دەيىن بولعان اقكەنتتەگى اتىس نەمەسە قارعالداعى جارىلىس باسقا بولاتىن. ول كەزدە ءبىزدىڭ قۇقىق قورعاۋ قىزمەتكەرلەرى ولاردى ۇستاۋعا بارعان ەدى. ال بۇلى جولى ولار وزدەرى كەلدى. تاپا-تال تۇستە، الماتىنىڭ ورتاسىندا ورنالاسقان مەكەمەگە باسىپ كىرىپ، قارۋدى الىپ كەتىپ قالدى. كۋاگەردىڭ ايتۋىنشا، اۆتوماتىن يىعىنا اسىنىپ العان 20-25 جاس مولشەرىندەگى ازامات وتە سالقىنقاندى. اسىقپاي، قورىقپايدى.بازار ماڭىنداعىلارعا مىلتىق كەزەنىپ، جولدى ەمىن-ەركىن كەسىپ ءوتىپ ءجۇر. سونىمەن قاتار مۇقانوۆ كوشەسىنىڭ ابايمەن قيىلىسار تۇسىندا دا ەكىنشى جىگىتتىڭ قارۋ كەزەنىپ، كوشەدەگى كولىككە كەزەنىپ جۇرگەنىن ۆيدەودان كوزىمىز شالدى. اينالدىرعان ەكى جىگىتتىڭ الىپ مەگاپوليس تۇرعىندارىن وسىنشاما اۋرەگە سالۋى – ءبىزدىڭ قۇقىق قورعاۋ سالاسىنىڭ ءالى دە جەتىلمەگەنىن اڭعارۋعا بولادى.
پىسى: تاڭەرتەڭگى 11:00-دە اتىس باستالدى. كەشكى 17:00 مولشەرىندە ەكىنشى شابۋىلشىنىڭ ۇستالعانى تۋرالى بەيرەسمي اقپارات تارادى.

نۇرتاي لاحانىڭ facebook پاراقشاcىنان الىندى

Related Articles

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

  • عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    ەكى مىڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا قازاق رۋحانياتىندا ەرەكشە باسىلىمدار بولدى. اتاپ ايتساق، اتىراۋ شارىندە شىققان «التىن وردا» گازەتى بولسا، ودان كەيىنگىسى الماتى قالاسىندا شىعىپ تۇرعان «جاس قازاق»، سونداي-اق «شەتەل ادەبيەتى» سىندى گازەتتەر ەدى. «التىن وردا» گازەتىنە مەيىرحان اقداۋلەتۇلى، ال قالعان ەكەۋىنە تالعات ەشەن مەن ارداق نۇرعازى ىسپەتتى قازاقتىڭ ينتەللەكتۋال ازاماتتارى باس رەداكتور بولعان ەدى. ءبارى  دە ەسىمدەرى ەلگە ءمالىم، عاجايىپ اقىندار. باز بىرەۋلەردىڭ: «جۋرناليست بولماسا، اقىن ەشقاشان جارىتىپ گازەت شىعارا المايدى»، – دەگەن سىپسىڭ سوزدەرىنىڭ اۋىزىنا قۇم قۇيىپ، الگى اپەرباقان تۇسىنىكتىڭ اياعىن كوكتەن كەلتىرگەن دە وسى تالانتتى قالامگەرلەر بولدى.  «ادەبيەت پورتالى» «ۋاقىت پەن كەڭىستىك…» ايدارىمەن  تەك اتالعان وسى باسىلىمدار عانا ەمەس، جاڭا عاسىردىڭ باسىندا قازاق باسپاسوزىندە جارىق كورگەن نەبىر جىلىكتى جازبالار مەن تانىمدىق

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: