|  |  | 

كوز قاراس الەۋمەت

ارداقتى تۋىستار، باۋىرلار! تاعدىرلاس، تىنىستاس اعايىن!

24.09.16-adamdar-11تۇرسىنحان زاكەنۇلى

كەشەلى بەرگى سۇم حابار ءبارىمازدىڭ قابىرعامىزدى قايىستىرىپ، شاراسىز جاعدايعا قالدىرىپ وتىر. 
وتە وكىنىشتى، قابىلداۋعا تىم اۋىر جاعداي. 
نەگە بىلاي بولدى، نە سەبەپتەن جازىقسىزدان جازىقسىز اق-الال تىرلىگىمەن ءومىر ءسۇرىپ، بالا-شاعاسىن اسىراپ جۇرگەن ازاماتتار كىسى قولىنان مەرت بولدى؟ سول قىرىق قارا، قۋ جەمتىك ءۇش ازاماتتى جولىنا مەرت قىلارداي كىمنىڭ جىرتىعىن جامايتىن ەدى؟ قانىشەرلەر سول قىرىق قارانىڭ سىلەكەيىنە بولا ءوز تۋىسىن، باۋىرىن قولدارى قالت ەتپەي قالاي ولىمگە قيا الدى؟-دەگەن سۇراقتار مازا بەرەر ەمەس. بۇعان دەيىن دە الماتى وڭىرىندە وسىنداي وقيعالار ورىن العانى بەلگىلى. ەندى مىنە، ايدىڭ كۇننىڭ امانىندا تاعى ءۇش بىردەي ازاماتتى وتارلى مالىمەن قوسا بارىمتالاپ، وزدەرىن اۋىل اراسىندا ءولتىرىپ، ماشينالارىن ورتەپ كەتىپ وتىر. بۇل شەكتەن شىققان ارەكەتكە كوز جۇما قاراۋعا بولمايدى. بۇل ادال كاسىپپەن اينالىساتىن اعايىنداردىڭ زاڭدى قۇقى بۇزىلىپ قانا قويماي، كەز-كەلگەن ۋاقىتتا ولاردىڭ مال مەن باسىنىڭ اماندىعىنا ەشبىر كەپىلدىك جوقتىعىن، وڭىردەگى قۇقىق قورعاۋ سالاسىنىڭ قىزمەتى سىن كوتەرمەيتىنىن كورسەتەدى. سونداي-اق، قالىپتاسقان جاعداي ءبىزدىڭ قوعامىمىزدا شەتتەن كەلگەن اعايىنداردىڭ ءالى دە بولسا قورعانسىز الەۋمەتتىك توپ ەكەنىن دالەلدەدى. ولاردىڭ بوتەن ءتىل مەن قوعامداعى بيۋروكراتيادان، ميگرانتوفوبيالىق كوڭىل-كۇيدەن كورگەن قاعاجۋى از ەمەس ەدى، ەندىگى جەردە وسىنداي زورلىق-زومبىلىققا ۇشىراۋى جانعا باتادى. قازاق ءوز باۋىرىنا كەلگەندە مال مەن قونىستى «ولەتۇعىن تاي ءۇشىن، كوشەتۇعىن ساي ءۇشىن» تالاسپايىق دەپ جان مەن اردىڭ ساداعاسى ساناماۋشى ما ەدى. بۇرىن ەلى ءۇشىن جان بەرەتىن ازاماتتار ەندى مال ءۇشىن باۋىرلاسىنىڭ قانىن موينىنا جۇكتەپ، باسىن تاۋەكەلگە تىگەتىن بولعانى ما؟ ەڭ قيىنى ءۇش ازاماتتىڭ ءومىرى قيىلۋمەن بىرگە، ءۇش وتباسى اسىراۋشىسىنان، ال اتا-اناسى ارىستاي ۇلدارىنان ايىرىلدى. ەلىمىزدە جەتىم-جەسىر مەن كوزى جاستى، كوڭىلى كۇپتى اتا-انانىڭ قاتارى كوبەيدى. ال شەتتەگى اعايىندار بولسا ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن بىلمەي اڭتارىلىپ وتىر. سول سەبەپتەن قوعامدا ۇلكەن ءدۇمپۋ تۋدىرعان بۇل جاعداي رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە قاتاڭ باقىلاۋعا الىنىپ، قىلمىسكەرلەر ءادىل جازالانىپ، قىلمىس بولعان وڭىردەگى قاتىستى لاۋازىمدى تۇلعالار مەن قۇقىق قورعاۋ سالاسىنىڭ ادامدارى زاڭدى جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلۋىن جانە تەرگەۋ ءىسىنىڭ بارىسى قوعامعا اشىق جاريا ەتىلۋىن تالاپ ەتەمىز. وسى ىستە جەدەل، جان-جاقتىلى ءارى ءادىل تەرگەۋ جۇرگىزىلىپ، زاڭنىڭ ۇستەمدىگى سالتانات قۇرادى دەپ سەنەمىز. قايتىس بولعان ازاماتتاردىڭ وتباسىنا قايعىسىنا ورتاقتاسىپ كوڭىل ايتا وتىرىپ، تۋعان-تۋىسقاندارىن، كوڭىلى كۇپتى اعايىندى سابىرعا شاقىرامىز. اللا تاعالا حالقىمىزعا قايىر-بەرەكە، يمان جانە ىنساپ بەرىپ، سىرتقى سۇعاناقتان، ىشكى ىرتكىدەن امان ساقتاپ، سالاۋاتتى، ءبىر-بىرىمىزگە باۋىرمال، قايىرىمدى ءارى جاراسىمدى ەل بولۋعا ءناسىپ ەتكەي دەپ تىلەيمىز.

Related Articles

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

  • «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    قازىرگى اتا زاڭنىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى، اكادەميك مايدان سۇلەيمەنوۆ كونستيتۋتسيا رەفورماسىن سىنادى. ول زاڭنىڭ ءماتىنىن شاعىن ءبىر توپ الدەقاشان جازىپ قويعانىن، ال كوميسسيا جاي عانا ماقۇلدايتىنىن ايتادى. ونىڭ سوزىنشە، عالىمدار مەن ساراپشىلاردىڭ ۇسىنىستارى ەسكەرىلمەيدى. بۇل تۋرالى اكادەميك Facebook-تە جازدى: كەيىنگى كەزدە مەنەن كونستيتۋتسيانى تالقىلاپ جاتقاندا، نەگە ءۇنسىز قالعانىمدى ءجيى سۇراپ جاتىر. قىسقا قايىرسام: ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم. ءيا، مەن قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرىمىن. تالقىلاۋ كەزىندە ەكى ماسەلە ءۇشىن كۇرەستىم: كونستيتۋتسيالىق سوتتى ساقتاۋ جانە پارلامەنتتىڭ وكىلەتتىگىن شەكتەمەۋ. بىراق ەكەۋى دە قابىلدانبادى. سوعان قاراماستان، مەن بۇل كونستيتۋتسيادان ۇيالمايمىن. مەن نازارباەۆ پەن ونىڭ وتباسىنىڭ جەكە بيلىگىن نىعايتۋعا باعىتتالعان كەيىنگى تۇزەتۋلەردەن ۇيالامىن. نازارباەۆتىڭ كەزىندە-اق وسى ماسقارا تۇزەتۋلەردىڭ بارلىعىن تالداپ، كونستيتۋتسيانى جەتىلدىرۋ بويىنشا بىرقاتار ۇسىنىستار ەنگىزۋ تۋرالى

  • ءبىزدى باسقارىپ وتىرعان ءبىر توپ ادام ءۇشىن ورىس ءتىلى – يۆل اپپاراتى ىسپەتتى.

    ارمان المەنبەت ەكى-ءۇش كۇن ۋايىمعا سالىنىپ كەتتىم. وسى سوڭعى جازعانىم بولسىن. ءارى قاراي قۇدايعا تاپسىرىپ، جۇمىسىمدى ىستەيىن. 6 اقپان كۇنگى ويىم: ءبىزدى باسقارىپ وتىرعان ءبىر توپ ادام ءۇشىن ورىس ءتىلى – يۆل اپپاراتى ىسپەتتى. كوۆيد كەزىندە وكپەسى جۇمىس ىستەمەي قالعان ادامدارعا تۇركيادان يۆل دەگەن اپپارات اكەلگەنى ەستەرىڭىزدە مە؟ يۆل بولماي، قانشا ادام ءولىپ قالدى. ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، ماڭگىلىك ەل مەن ەسىل وزەنىنىڭ ورتاسىنداعى بەس-التى عيمارات بوساپ قالادى. تەك ورىسشا ويلاناتىن ادامدار جينالىپ اپ، وزدەرى ادەمى وتىر و جەردە. مەنىڭ تۇسىنىگىمدە، ورىس ءتىلىن كونستيتتسيادان الىپ تاستاۋ ءۇشىن وعان الدىن الا دايىندالۋ كەرەك. سوڭعى ەكى جارىم جىلدا وسىنى قاتتى ويلانىپ ءجۇرمىن. ۇسىنايىن دەپ ەدىم، قىزىعاتىن ادام تابا المادىم. ءسويتىپ «انا ءتىل

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: