|  |  | 

كوز قاراس شوۋ-بيزنيس

مەن قازاق قىزدارىمىزدى،  جالپى جاستارىمىزدى ماقتان تۇتام!

Jankuyer“وي باي، بىتتىك، توزدىق، قىتايلار قىزدارىمىزدى الىپ كەتەدى، ارنايى اگەنستۆونى اشىپ قويدى”.

“وي باي، جاستارىمىز نە بولماق، 61 توبى سەكىلدى بۇزىلىپ بارا جاتىر ەمەس پە؟”
“وي باي، قازاق ءتىلىمىز ءولىپ بارا جاتىر، نە ىستەيمىز؟”

دوستار، ءوز باسىم قازاق قىزدارىمىزعا دا، جاستارىمىزعا دا سەنەم، پانيكاعا ەش نەگىز كورىپ تۇرعان جوقپىن. جالپى، جاستارىمىز نەگىزى قازاق ءتىلدى، رۋحتى، نامىستى.

1. وزگە ۇلتتارعا تيگەن قازاق قىزدارىنىڭ ىشىندە 4-اق پايىز عانا. ال قازاق جىگىتتەردىڭ ىشىندە بۇندايلار 8% قۇرايدى. نەگىزى، ينتەرنەت بار كەزدە وزگەلەرگە تيەم، نەمەسە وزگە ۇلتتان الام دەپ جۇرگەن قىزدار مەن جىگىتتەر ءبارىبىر بۇنداي مۇمكىندىكتى تابادى. بىراق نەگىزىندە قىزدارىمىز (96%!) قازاق جىگىتتەردى تاڭدايدى. قازاق جىگىتتەردىڭ 92% قىزداردى ءوز ۇلتىنان الادى. نەگىزى، ول ءۇشىن قىزدارىمىزعا دا، جىگىتتەرگە دە باسىمىزدى يەپ دۋعاي العىس ايتۋىمىز ءجون! جالپى جاستارىمىزدى ۇناتامىن.

2. ءبىز قۇرتتاي، كىپ-كىشكەنتاي ۇلت ەمەسپىز. شەتەلدە تۇرىپ جاتقان قانداستارىمىزدى ساناماساق تا ۇلتىمىز قۇدايعا شۇكىر 12 ملن استام قۇرايدى، ول قازاقستاننىڭ 77%. ءبىز كورشىلەرىمىز – قىرعىزداردان، تۇرىكمەندەردەن، تاجىكتەردەن، گۇرجىندەردەن، ازەربايجانداردان، بالتيا ۇلتتارىنان (لاتىش، ليتۆا، ەستونەتستەردەن), ءبىراز ەۆروپا ۇلتتارىنان (چەحتاردان، ۆەنگرلاردان، بولگارداردان، شۆەيتسارلاردان، اۆستريالاردان، ت.ب.) ءسوزسىز كوپپىز.

3. ايتايىن دەگەنىم، ءبىز ءبىر اۋىلداعى ۇلت ەمەسپىز. ۇلكەن ۇلت بولعان سوڭ ارامىزدا جوزەكشىلەر، ناشاقورلار، القاشتار، قىز تەكەلەر، ساتقىندار دا بولۋى مۇمكىن. ادامنىڭ تابيعاتى سونداي، باسقا ۇلتتار دا سولاي ءومىر ءسۇرىپ جاتىر ولمەي. ارامىزدا 1-2% سوندايلار بولسا دا جالپى ۇلتىمىز ودان توزبايدى. جالپى قىزدارىمىز دا، جاستارىمىز دا مىقتى، رۋحتى، نامىستى بولىپ قالا بەرەدى.

4. جاستارىمىز – ۇلتىمىزدىڭ بولاشاعى. جاستار، ياعني ۇلتىمىز، وسى ەلدە باقىتتى بولىپ ءومىر ءسۇرۋ ءۇشىن، باسقا ەلگە قاشىپ كەتپەس ءۇشىن جۇمىستى ىزدەپ، وزگەلەرمەن قوسىلماس ءۇشىن، جىگىتتەر ەر ازامات بولۋ ءۇشىن، ۇيگە، ەلگە تىرەك بولۋ ءۇشىن، قازاق مەملەكەتى جاستارعا مىقتى ءبىلىم، تۇراقتى جۇمىس، جىلى، ىڭعايلى باسپانانى بەرۋ كەرەك.

قورىتىندى، قىزدارىمىز دا، جالپى جاستارىمىز دا جامان ەمەس، جاقسى. بىراق ءبىز ولارعا دۇرىس شارت، ادىلەتتى مەملەكەت قالدىرۋ مىندەتپىز. وندا نەمەرەلەرىمىز دە وسى ەلدە جاقسى ءومىر سۇرەدى.

مۇحتار تايجاننىڭ facebook پاراقشاسىنان الىندى

Related Articles

  • جاستار قالاسىنداعى رۋحاني كەش: الماتى اسپانى اباي اندەرىمەن كومكەرىلدى

    جاستار قالاسىنداعى رۋحاني كەش: الماتى اسپانى اباي اندەرىمەن كومكەرىلدى

    ءامىربولات قۇسايىنۇلى اباي كۇنى قارساڭىندا الماتى قالاسىندا اشىق اسپان استىنداعى ساحنادا مىڭداعان كورەرمەندەر قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ «ۇلتتىق كينونى قولداۋ مەملەكەتتىك ورتالىعى» قولداۋىمەن تۇسىرىلگەن ابايدىڭ تۇڭعىش شىعارمالار جيناعىنىڭ جارىق كورۋ تاريحىن بايانداعان «العاشقى كىتاپ» اتتى دەرەكتى ءفيلمدى تاماشالادى، دەپ جازادى Muztaumedia.kz. دوكۋدراما جانرىنداعى بۇل دەرەكتى فيلم قازاقتىڭ نەشە عاسىرلىق رۋحاني تاريحىنداعى تاڭ قالارلىق ۇلى وقيعا — 1909 جىلى پەتەربور قالاسىندا يلياس بوراگانسكي باسپاسىنان جارىق كورگەن ابايدىڭ تۇڭعىش كىتابىنىڭ قيلى تاعدىرىن بەينەلەگەن. فيلم جالعىز ءوزى تۇتاس ءبىر الەم جاساپ، شىعارماشىلىقپەن اينالىسقان نەبارى جيىرما جىلدىڭ ىشىندە قازاقتىڭ ءتىلىن دە، كوركەمدىك، ەتيكالىق تانىمىن دا كۇرت وزگەرتىپ، بۇرىن-سوڭدى تۇرىك جۇرتى جەتپەگەن بيىككە كوتەرگەن ابايدىڭ العاشقى كىتابى قالاي باسىلىپ شىقتى، اباي كوزى تىرىسىندە ءوزىنىڭ

  • مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى

    مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى

    جەكە ارحيۆىمنەن تابىلعان قۇندى مۇراعات «مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى) بۇل ولەڭدى 1980 – جىلى ءور التايدىڭ كوكتوعاي اۋدانىنا قاراستى دۇرە اۋىلىندا 61 جاستاعى قاۋان ورىنباسارۇلى دەگەن اقساقال ايتقانىنان جەكە ارحيۆىمدە ساقتالىپ قالعانىنان تاۋىپ وقىرمانمەن ءبولىسىپ وتىرمىن. اي، قۇداي – اۋ، اققا جاق، ءوزىڭى ايان مەن ناقاق. اقيقات دەگەن جولىڭنىن، ابىرويىڭدى اشپا حاق. اياتبەنەن قادىسقا، اللا نيەت اق ىسكە. جان الماسام جوق ەدى-اۋ، جازا تارتسىن دەگەن باق. مەنى سوتتاپ بايلاتىپ، زىعىرداندى قايناتىپ. ماسايراسىن ءماز بولىپ، قيناعاندى ءوزىڭ تاپ جاقىن جەردەن جاۋ شىعىپ، ماقۇل ىستەن داۋ شىعىپ. دۇشپان ءۇستاپ قولىمنان، يتتەر تىستەپ تونىمنان. جامان توسۋ بولعان شاق، تۇتقىن بولىپ تارىعىپ، جالعىز جاتىپ زارىعىپ، اشۋ قىسىپ ويدى الىپ، دەرت ءجايىلىپ بويدى

  • قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق.

    قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق.

    Zhalgas Yertay قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق. ول حالىقتىڭ ىشكى كۇشى مەن بيلىكتىڭ ساياسي ەركىنە قارايلاپ تۇر ەرتەرەكتەن باستايىق. باياعىدا قازاقتىڭ باستى پروبلەماسى سانىندا ەدى، ول راس. قازاقتار ءوز جەرىندە ازشىلىققا اينالعان-دى. ال قالادا قازاقشا ەستۋ قيىن بولاتىن. مەكتەپتەردە، ۋنيۆەرسيتەتتەردە، مەملەكەتتىك باسقارۋدا، بيزنەستە قازاق ءتىلى شەتتەتىلدى. سول كەزدە قازاق ءتىلىنىڭ تاعدىرى دەموگرافياعا تاۋەلدى ەدى. بۇل لوگيكا ۇزاق ۋاقىت دۇرىس سانالعان. بىراق بۇگىنگى قازاقستانعا قاراساق، جاعداي وزگەردى. قازاقتار كوپشىلىككە اينالدى. قازاق ءتىلىن تۇسىنەتىندەر مەن سويلەيتىندەر سانى بۇرىن-سوڭدى بولماعان دەڭگەيگە جەتتى. قازاق مەكتەبىنە باراتىن بالالاردىڭ سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. قازاق ءتىلى كۇندەلىكتى ءومىردىڭ نەگىزگى تىلىنە اينالدى. بىراق نەگە ءتىل ماسەلەسى ءالى وزەكتى بولىپ تۇر؟ ماسەلە سانعا ەمەس، ساناعا

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

  • عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    ەكى مىڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا قازاق رۋحانياتىندا ەرەكشە باسىلىمدار بولدى. اتاپ ايتساق، اتىراۋ شارىندە شىققان «التىن وردا» گازەتى بولسا، ودان كەيىنگىسى الماتى قالاسىندا شىعىپ تۇرعان «جاس قازاق»، سونداي-اق «شەتەل ادەبيەتى» سىندى گازەتتەر ەدى. «التىن وردا» گازەتىنە مەيىرحان اقداۋلەتۇلى، ال قالعان ەكەۋىنە تالعات ەشەن مەن ارداق نۇرعازى ىسپەتتى قازاقتىڭ ينتەللەكتۋال ازاماتتارى باس رەداكتور بولعان ەدى. ءبارى  دە ەسىمدەرى ەلگە ءمالىم، عاجايىپ اقىندار. باز بىرەۋلەردىڭ: «جۋرناليست بولماسا، اقىن ەشقاشان جارىتىپ گازەت شىعارا المايدى»، – دەگەن سىپسىڭ سوزدەرىنىڭ اۋىزىنا قۇم قۇيىپ، الگى اپەرباقان تۇسىنىكتىڭ اياعىن كوكتەن كەلتىرگەن دە وسى تالانتتى قالامگەرلەر بولدى.  «ادەبيەت پورتالى» «ۋاقىت پەن كەڭىستىك…» ايدارىمەن  تەك اتالعان وسى باسىلىمدار عانا ەمەس، جاڭا عاسىردىڭ باسىندا قازاق باسپاسوزىندە جارىق كورگەن نەبىر جىلىكتى جازبالار مەن تانىمدىق

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: