|  | 

Әдеби әлем

Еркіндіктің ақырғы нүктесі

Бақытбек БӘМІШҰЛЫFD0BBE38-24B3-4DAB-BA7E-0FC8DB0FFB76_w987_s_s

“Еркіндіктің ақырғы нүктесі” өлең-романнан үзінді. Бір үзік сыр – “Жайлаудағы той”

Құлын ембес жұпар төс, суы балдай,
Тобылғысы түйедей, құры нардай.
Мынау сұлу өлкеге сұғын қадап, 
Ішіп-жейді ашкөздер құны бардай.

Көктеп кеткен қыналы төстің тасы,
Көп бұлақтар кәдімгі көздің жасы.
Үлбіреген қыпша бел бойжеткеннің,
Үкісіндей ырғалар шөптің басы.

Арқыраған сайынан өзен даусы,
Арғымақтың азанғы озанындай.
Айдын беті сарғыштап апамыздың,
Айран ұйтқан қаймақшып қазанындай.

Жер ошақтан жылтылдап жанған оттар,
Көк жүзінен сияқты тамған оқтар.
Жетісудың құны мен құндызындай,
Жартастағы жабысқан жарғанаттар.

Ақ саулықтар жататын қырға симай,
Алатаудың ақ мойнақ құлжасындай.
Анау жүзген көлдегі қыз-қырқындар
Аққу-қаздың кәдімгі құрдасындай.

Кербез жандар керіліп үй тігеді,
Көкейінен кейінің күй түледі.
Кер жорғаның киімі кежіміндей,
Келіншектің келер ме бір тілегі.

Ай мүйізін көтерген төбесіне,
Ақ серкесі айналған төресіне.
Ақтылы қой апамның құрты сынды,
Шаша салған жаймалап өресіне.

Құлын жатыр құлаштай бие бауда,
Мырзасындай талтайып, байдың шіреп.
Желі басы желікті, киелі аула,
Сауылады шелектеп саумал тілек.

Қабағына жиылып жасырын мұң,
Құшағына тығылып ғашығының,
Арулардай мүлгіген сәйгүліктер,
Ойлап тұрған ымыртта асылын мың.

Көбелек те көл-көсір өңірі тоқ,
Ләззат тапқан тасадан көңілі боп.
Шоқы ұшына шоңқиған жаңа тұрғы,
Күн шығыстан көрінді өмірі жоқ.

Бірі шауып, аяңдап, қаумаласып,
Тойда табар салымды сауға, нәсіп.
Шұбырған ел шұрқырап:
Бірі белден,
Балақты өрлеп, ал бірі таудан асып.

Ауылына іші де, сырты да асыр,
Шудабайдың дүркіреп түсіп жатыр.
Шығыс тұрғы қарайды сан-санатты,
Ішінде у бұрқырып, тысында әтір.

Ай қасқа ерден күміс нұр жарқыраған,
Ал аспанда қалқыған, шалқыған ән.
Екі жақтап, қырындап, тілеп майдан,
Аласұрып азбандар арқыраған.

Қалы кілем құды бір жайылғандай,
Жерден күпір деп сұрау жайың қандай?
Жетектеген ақ толқын көлдің беті,
Майдан торта кілкітіп айырғандай.

Сәбилер жүр сүйкімді тете міне,
Шешесінің ілесіп жетегіне.
Қарамайды маңғаздар қағып-соға,
Ұрысқан сайын оралып етегіне.

Босағаны жаулаған ол қарақтар,
Кілең қызыл, күрең бет домалақтар.
Кінәратсыз көкейде лаулап арман,
Жиып жатыр төр жақтан мол-мол ақпар.

Мән бермейді аландар борбайға аса,
Жарық шеке, кекше бай, торғай – қаса.
Дейтіндейін қалады-ау айыз қанбай,
Осы тойда осылар болмай қалса.

Жер ошақтың басында жарқын қарас,
Тырқылдаған тынымсыз қатын-қалаш.
Бүйірінен білініп сылбыр қыбыр,
Бүлкілдейді әредік батыр алаш.

Қойшы қайсы?
Даяшы,
Бала ғашық?
Мидай мүлде кетіпті араласып.
Ақ жаулықты арсыздау ала күшік,
Есіреді, еркелеп ала қашып.

Қазан жақтан қабарып, қақсағансып,
«Қарақұрттап» қояды қара қаншық.
Қуған болып, қуланып қалған қаңсып,
Нуға еніп барады қара басып…
………………………………………………………
…………………………………………………

Baqitbek Bamishuly

Related Articles

  • Аттыға жол, ауыздыға сөз бермеген Тұрым батыр

    Әр дәуірде халықтың пана тұтар, қормал санар құрметті азаматтары болады, солардың бірі заманы Аттыға жол, ауыздыға сөз бермейтін, батырлығымен халқы жақта тұрып, мынау ортасы мен мекенін қорғау жолында сырт жауға сес болып келген Тұрым батырды туған халқы мәңгі ұматпайды. Тұрым бала күнінен балуандығымен, қамшыгерлігімен аты шыққан, есейіп ат жалын тартып міне көз алартқан жауларының бетін қайтарып көзге түскендіктен «бұл өңірде Тұрым бар» деп сырт жаулар аттап баспайтын болған. Тұрым өмірінің соңында зиратын қазып, қабырын тұрғызып қойып қажылық сапарға аттанып, қайтарында бүгінгі Семей өңірі маңына келгенде тұйықсыз дүние салып, жол жолдастары сүйекте бұзбай Сартеректегі өзі әзірлеп кеткен қабырға жеткізіп, ел, жұртына табыс етіді. Ителі руының бір мұнша атасы Ажы гүң болып

  • «Сен есірке, тыныш ұйықтат, бақ сөзіме!» /АБАЙ/

    «Сен есірке, тыныш ұйықтат, бақ сөзіме!» /АБАЙ/

    Біздің қазақта «малға достың малдан басқа мұңы жоқ» – «малдан боғы ғана бөтен» талай жарымес Абайдың атына неше түрлі сөз айтқан. Оның ішінде саудагер ғана емес, өзін “сөз ұстаған”, “ел ұстаған” санайтындар да болды. Бұларға Абайдың өзі жауап беріп кеткен: «Тыныш ұйықтат, сен есірке, бақ сөзіме!». Ал, анау жігіт «малдың буымен» негізгі ойын дұрыс жеткізе алмаған сияқты. Ол, «Құнекең малын шығындап, Абайды оқытып, жағдай жасамағанда қалай болар еді… Біз де сол Құнекең сияқтымыз…» дегенді айтпақшы болды – ау деймін… Құнекең қайда, сен қайда… «Қуаты күшті нұрлы сөз, Қуатын білген абайлар…» – дейді Абай. Сөздің қуатын білмеген өте қиын, күйіп қалуың мүмкін… Осы арада Британияның Премьер – министрі болған Бенджамин Дизраэлидің

  • Мыржақып Дулатов түрмеде жатқанда жазған өлеңі

    Мыржақып Дулатов түрмеде жатқанда жазған өлеңі

    Жеке архивімнен табылған құнды мұрағат «Мыржақып Дулатов түрмеде жатқанда жазған өлеңі) Бұл өлеңді 1980 – жылы Өр Алтайдың Көктоғай ауданына қарасты Дүре ауылында 61 жастағы Қауан Орынбасарұлы деген ақсақал айтқанынан жеке архивімде сақталып қалғанынан тауып оқырманмен бөлісіп отырмын. Ай, құдай – ау, аққа жақ, Өзіңі аян мен нақақ. Ақиқат деген жолыңнын, Абыройыңды ашпа хақ. Аятбенен қадысқа, Алла ниет ақ іске. Жан алмасам жоқ еді-ау, Жаза тартсын деген бақ. Мені соттап байлатып, Зығырданды қайнатып. Масайрасын мәз болып, Қинағанды өзің тап Жақын жерден жау шығып, Мақүл істен дау шығып. Дұшпан үстап қолымнан, Иттер тістеп тонымнан. Жаман тосу болған шақ, Түтқын болып тарығып, Жалғыз жатып зарығып, Ашу қысып ойды алып, Дерт жәйіліп бойды

  • Қазақ этногенезінің дағдарысы һам жаңа концепция

    Қазақ этногенезінің дағдарысы һам жаңа концепция

    Арма ағайын! Шағын сараптама Бірінші, қазақ этногенезінің дағдарысы келе жатыр. Дағдарысқа қарсы қазақ этногенезінің жаңа концепциясының жасалмауы алаңдатады. Біз қазір 18 ғасырлардағы қазақ хан-сұлтандары қабылдаған этногенездік концепциясымен әлі өмір сүріп келе жатырмыз. Одан кейінгі үш ғасырда колонизациялық кіріптарлық этногенездік жаңа концепцияны қабылдауға һәм трансформациялауға мұрсат бермеді. Қолданыстағы қазақ шежіресін ашып қараңыз, рулар шежіресінің концепциясы 18 ғасырларда қабылданған мизамға сәйкес келеді. Тіпті шежіредегі аталық рулар сол ғасырдағы қандайда бір тарихи тұлғадан (батырдан) бастау алады немесе шежіредегі аты аталатын рулар 18- ғасырға барып тоқтайды, ары қарай үзік-үзік. Бұл 18- ғасырдағы жаугершілік заманның талабына сай сұрыпталған қазақ этногенезінің көрінісі еді. Яғни қазақ шежіресінің концепциясы қазақ этногенезінің моделін қалыптады. Екінші, саяси және мәдени шешімдердің

  • Мемлекеттік тіл: Қауқарлы ма, әлде әлі де декларация ма?

    Мемлекеттік тіл: Қауқарлы ма, әлде әлі де декларация ма?

     Серік Ерғали Суреттер: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz сайттарынан алынды. Ата Заң жобасының талқысы Қазақстандағы ең сезімтал, ең ұзақ талқыланып келе жатқан мәселенің бірі — мемлекеттік тілдің нақты мәртебесі. Конституцияда қазақ тілі мемлекеттік тіл деп жазылғанына отыз жылдан асты. Алайда қоғамдағы шынайы сұрақ әлі де ашық: қазақ тілі — басқарудың тілі ме, әлде символдық мәртебедегі тіл ме? Тіл мәселесі неліктен шешілмей келеді? Себебі біз ұзақ уақыт бойы тілге: – мәдени құндылық ретінде ғана қарап келдік; – оны мемлекеттік басқару тілі ретінде нақты бекітпедік. Нәтижесінде: – Конституцияда бір мәтін, – тәжірибеде басқа жағдай қалыптасты. Бұл қайшылық тілдің емес, конституциялық айқындықтың әлсіздігінен туындады. 9-баптағы басты түйін Жоба бойынша: 1. Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі – қазақ тілі. 2. Мемлекеттік ұйымдарда

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: