|  | 

ادەبي الەم

ەركىندىكتىڭ اقىرعى نۇكتەسى

باقىتبەك بامىشۇلىFD0BBE38-24B3-4DAB-BA7E-0FC8DB0FFB76_w987_s_s

“ەركىندىكتىڭ اقىرعى نۇكتەسى” ولەڭ-روماننان ءۇزىندى. ءبىر ۇزىك سىر – “جايلاۋداعى توي”

قۇلىن ەمبەس جۇپار ءتوس، سۋى بالداي،
توبىلعىسى تۇيەدەي، قۇرى نارداي.
مىناۋ سۇلۋ ولكەگە سۇعىن قاداپ، 
ءىشىپ-جەيدى اشكوزدەر قۇنى بارداي.

كوكتەپ كەتكەن قىنالى ءتوستىڭ تاسى،
كوپ بۇلاقتار كادىمگى كوزدىڭ جاسى.
ۇلبىرەگەن قىپشا بەل بويجەتكەننىڭ،
ۇكىسىندەي ىرعالار ءشوپتىڭ باسى.

ارقىراعان سايىنان وزەن داۋسى،
ارعىماقتىڭ ازانعى وزانىنداي.
ايدىن بەتى سارعىشتاپ اپامىزدىڭ،
ايران ۇيتقان قايماقشىپ قازانىنداي.

جەر وشاقتان جىلتىلداپ جانعان وتتار،
كوك جۇزىنەن سياقتى تامعان وقتار.
جەتىسۋدىڭ قۇنى مەن قۇندىزىنداي،
جارتاستاعى جابىسقان جارعاناتتار.

اق ساۋلىقتار جاتاتىن قىرعا سيماي،
الاتاۋدىڭ اق مويناق قۇلجاسىنداي.
اناۋ جۇزگەن كولدەگى قىز-قىرقىندار
اققۋ-قازدىڭ كادىمگى قۇرداسىنداي.

كەربەز جاندار كەرىلىپ ءۇي تىگەدى،
كوكەيىنەن كەيىنىڭ كۇي تۇلەدى.
كەر جورعانىڭ كيىمى كەجىمىندەي،
كەلىنشەكتىڭ كەلەر مە ءبىر تىلەگى.

اي ءمۇيىزىن كوتەرگەن توبەسىنە،
اق سەركەسى اينالعان تورەسىنە.
اقتىلى قوي اپامنىڭ قۇرتى سىندى،
شاشا سالعان جايمالاپ ورەسىنە.

قۇلىن جاتىر قۇلاشتاي بيە باۋدا،
مىرزاسىنداي تالتايىپ، بايدىڭ شىرەپ.
جەلى باسى جەلىكتى، كيەلى اۋلا،
ساۋىلادى شەلەكتەپ ساۋمال تىلەك.

قاباعىنا جيىلىپ جاسىرىن مۇڭ،
قۇشاعىنا تىعىلىپ عاشىعىنىڭ،
ارۋلارداي مۇلگىگەن سايگۇلىكتەر،
ويلاپ تۇرعان ىمىرتتا اسىلىن مىڭ.

كوبەلەك تە كول-كوسىر ءوڭىرى توق،
ءلاززات تاپقان تاسادان كوڭىلى بوپ.
شوقى ۇشىنا شوڭقيعان جاڭا تۇرعى،
كۇن شىعىستان كورىندى ءومىرى جوق.

ءبىرى شاۋىپ، اياڭداپ، قاۋمالاسىپ،
تويدا تابار سالىمدى ساۋعا، ءناسىپ.
شۇبىرعان ەل شۇرقىراپ:
ءبىرى بەلدەن،
بالاقتى ورلەپ، ال ءبىرى تاۋدان اسىپ.

اۋىلىنا ءىشى دە، سىرتى دا اسىر،
شۋدابايدىڭ دۇركىرەپ ءتۇسىپ جاتىر.
شىعىس تۇرعى قارايدى سان-ساناتتى،
ىشىندە ۋ بۇرقىرىپ، تىسىندا ءاتىر.

اي قاسقا ەردەن كۇمىس نۇر جارقىراعان،
ال اسپاندا قالقىعان، شالقىعان ءان.
ەكى جاقتاپ، قىرىنداپ، تىلەپ مايدان،
الاسۇرىپ ازباندار ارقىراعان.

قالى كىلەم قۇدى ءبىر جايىلعانداي،
جەردەن كۇپىر دەپ سۇراۋ جايىڭ قانداي؟
جەتەكتەگەن اق تولقىن كولدىڭ بەتى،
مايدان تورتا كىلكىتىپ ايىرعانداي.

سابيلەر ءجۇر سۇيكىمدى تەتە مىنە،
شەشەسىنىڭ ىلەسىپ جەتەگىنە.
قارامايدى ماڭعازدار قاعىپ-سوعا،
ۇرىسقان سايىن ورالىپ ەتەگىنە.

بوساعانى جاۋلاعان ول قاراقتار،
كىلەڭ قىزىل، كۇرەڭ بەت دومالاقتار.
كىناراتسىز كوكەيدە لاۋلاپ ارمان،
جيىپ جاتىر ءتور جاقتان مول-مول اقپار.

ءمان بەرمەيدى الاندار بوربايعا اسا،
جارىق شەكە، كەكشە باي، تورعاي – قاسا.
دەيتىندەيىن قالادى-اۋ ايىز قانباي،
وسى تويدا وسىلار بولماي قالسا.

جەر وشاقتىڭ باسىندا جارقىن قاراس،
تىرقىلداعان تىنىمسىز قاتىن-قالاش.
بۇيىرىنەن ءبىلىنىپ سىلبىر قىبىر،
بۇلكىلدەيدى ارەدىك باتىر الاش.

قويشى قايسى؟
داياشى،
بالا عاشىق؟
ميداي مۇلدە كەتىپتى ارالاسىپ.
اق جاۋلىقتى ارسىزداۋ الا كۇشىك،
ەسىرەدى، ەركەلەپ الا قاشىپ.

قازان جاقتان قابارىپ، قاقساعانسىپ،
«قاراقۇرتتاپ» قويادى قارا قانشىق.
قۋعان بولىپ، قۋلانىپ قالعان قاڭسىپ،
نۋعا ەنىپ بارادى قارا باسىپ…
………………………………………………………
…………………………………………………

Baqitbek Bamishuly

Related Articles

  • اتەيستەر مەن تاڭىرشىلدەرگە مىڭ العىس! 

    اتەيستەر مەن تاڭىرشىلدەرگە مىڭ العىس! 

    ەلدەس وردا سۋرەت: اۆتوردىڭ جەكە ارحيۆىنەن الىندى. قازاق قوعامىندا جاڭا ينتەللەكتۋالدىق كەزەڭ تۋىپ كەلەدى. ءبىرىنشى، قازىرگى قازاق قوعامىندا سەنىم ماسەلەسىنە قاتىستى پىكىرتالاستاردىڭ كۇشەيۋى كەزدەيسوق قۇبىلىس ەمەس. بۇل دەگەنىڭىز الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ، اشىق اقپاراتتىق كەڭىستىكتىڭ جانە جاھاندىق ينتەللەكتۋالدىق اعىمداردىڭ ىقپالىمەن قالىپتاسقان جاڭا قوعامدىق ويلاۋ فورماسىنىڭ كورىنىسى. اتەيستىك كوزقاراستاردىڭ اشىق ايتىلۋى، تاڭىرشىلدىك يدەيالاردىڭ قايتا جاڭعىرۋى جانە ءداستۇرلى ءدىني ورتا اراسىنداعى پىكىر قاقتىعىسى زيالى ورتادا الاڭداۋشىلىق تۋدىرعانىمەن، شىن مانىندە بۇل قۇبىلىس قوعامنىڭ رۋحاني السىرەۋىن ەمەس، سانالى ىزدەنىسكە بەت بۇرعانىن كورسەتەدى. ەكىنشى، ۇزاق ۋاقىت بويى قازاق قوعامىنداعى ءدىني ديسكۋرس نەگىزىنەن مونولوگتىقسيپاتتا بولدى. ۋاعىز ايتىلدى، ال تىڭداۋشى تاراپ ونى تالقىلاۋسىز قابىلداۋعا ءتيىس ەدى. سۇراق قويۋ كۇمانمەن، كۇمان ءالسىز يمانمەن تەڭەستىرىلدى. مۇنداي ورتادا سەنىم دالەلدەۋدى ەمەس، قايتالاۋدى تالاپ ەتتى. عىلىمي

  • ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: madeniportal.kz جانە س.ەرعالي مۇراعاتتارىنان الىندى. «يا زنايۋ!..» كىتابىنان ءۇزىندى-اۋدارما. وسيريس زاڭى I ءبىز ادامزات تاريحىن وتە ناشار بىلەمىز. XIX عاسىردىڭ باسىندا ناپولەون الەمگە مىسىردى اشتى، ال عالىمدار بۇل ەلدىڭ قيراندىلارىن زەرتتەپ، ونىڭ شامامەن ب.ز.د. III مىڭجىلدىققا تيەسىلى ەكەنىن انىقتادى. سول كەزدە ادامزات تاريحى تاعى دا قوس مىڭجىلدىققا تەرەڭدەي ءتۇستى. بىرنەشە مىڭجىلدىق بۇرىن (مەن بىلەم) ادامزات (نەمەسە ونىڭ كەيبىر بولىگى) تاڭبالى جازۋدى قولدانىپ، جازىپ جۇرگەن. بۇل بىلىمدەردى قالپىنا كەلتىرۋ ارقىلى ءبىز XX عاسىردىڭ باسىندا جاساندى تۇردە ۇزىلگەن ءتىلىمىزدىڭ تاريحىنا قاتىستى قولجەتەر شىندىقتى قايتا تانۋىمىزعا تۋرا كەلدى. 1926 جىلى باكۋدە وتكەن العاشقى تۇركولوگيالىق كونگرەستەن كەيىن تۇركولوگيا عىلىم رەتىندە قالىپتاسا المادى… …2018 جىلى نازارباەۆ مەنى اڭگىمەلەسۋ ءۇشىن اقورداعا شاقىردى. ۇلكەن ۇستەلدىڭ باسىندا

  • تۇرسىن جۇمانباي ء«ۇيسىنباي كىتابى»

    تۇرسىن جۇمانباي «ءۇيسىنباي كىتابى»

    بۇل داعاندەل، باقاناس ولكەسىنەن شىققان بي ءۇيسىنباي جانۇزاقۇلى حاقىندا قۇراستىرىلىپ جازىلعان كىتاپ. تىڭ تولىقتىرىلعان ەڭبەكتە بولىس الدەكە كۇسەنۇلى، داعاندەلى بولىسىنىڭ باسشىلارى مەن بيلەرىمەن قاتار ءابدىراحمان ءالىمحانۇلى ءجۇنىسوۆ سىندى ايتۋلى تۇلعالار جايلى اڭگىمە قوزعالعان. ولاردىڭ ەل الدىنداعى ەڭبەكتەرى، بيلىك، كەسىم – شەشىمدەرى، حالىق اۋزىندا قالعان قاناتتى سوزدەرى مەن ءومىر جولدارى، اتا – تەك شەجىرەسى قامتىلعان. سونىمەن قاتار مۇراعات دەرەكتەرىندەگى مالىمەتتەر كەلتىرىلگەن. كىتاپقا ەسىمى ەنگەن ەرلەردىڭ زامانى، ۇزەڭگىلەس سەرىكتەرى تۋرالى جازىلعان كەي ماقالالار، جىر –داستاندار، ۇزىندىلەر ەنگەن. كىتاپ قالىڭ وقىرمان قاۋىمعا ارنالعان. تۇرسىن جۇمانباي «ءۇيسىنباي كىتابى»، - جەبە باسپاسى، شىمكەنت قالاسى.134 بەت تولىق نۇسقاسىن تومەندەگى سىلتەمە ارقىلى وقي الاسىز. ءۇيسىنباي كىتاپ kerey.kz

  • «العاشقى كىتاپ» دەرەكتى بەينەفيلمى

    «العاشقى كىتاپ» دەرەكتى بەينەفيلمى

    قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ مادەنيەت كوميتەتىنە قاراستى ۇلتتىق كينونى قولداۋ مەملەكەتتىك ورتالىعىنىڭ تاپسىرىسىمەن «JBF company» كومپانياسى سەمەي قالاسىندا، شىڭعىستاۋ وڭىرىندە، الماتى وبلىسىنىڭ جامبىل اۋدانىندا  «العاشقى كىتاپ» اتتى دەرەكتى بەينەفيلم تۇسىرۋدە. دەرەكتى فيلم ابايدىڭ 1909 جىلى سانكت پەتەربۋرگتەگى يليا بوراگانسكي باسپاسىندا باسىلعان العاشقى شىعارمالار جيناعىنىڭ جارىق كورۋىنە ارنالادى. ۇلى اباي مۇراسىنىڭ قاعاز بەتىنە تاڭبالانۋ تاريحىن باياندايدى. قازىرگى ادامدار بۇرىنعى ۋاقىتتىڭ، اباي زامانىنىڭ ناقتى، دەرەكتى بەينەسىن، سول كەزدەگى ادامداردىڭ الپەتىن، كيىم ۇلگىسىن كوز الدارىنا ەلەستەتۋى قيىن. كوپشىلىكتىڭ ول ۋاقىت تۋرالى تۇسىنىگى تەاتر مەن كينوفيلمدەردەگى بۋتافورلىق كيىمدەر مەن زاتتار ارقىلى قالىپتاسقان. الايدا اباي ۋاقىتىنداعى قازاق تىرشىلىگى، قازاقتاردىڭ بەت-الپەتى، كيىم كيىسى، ءۇي – جايى، بۇيىمدارى تاڭبالانعان مىڭداعان فوتوسۋرەتتەر ساقتالعان. بۇلار رەسەي، تۇركيا، ۇلىبريتانيا

  • شوقان ۋاليحانۇلى دەگەن ەكەن..

    شوقان ۋاليحانۇلى دەگەن ەكەن..

    ەل اۋزىندا قازاق وقىمىستىلارى ايتتى دەگەن سوزدەر از ەمەس. بەلگىلى عالىم، ەتنوگراف ا. سەيدىمبەك قۇراستىرعان تاريحي تۇلعا، اسقان وقىمىستى شوقان بابامىزدىڭ تاپقىر سوزدەرىن نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىز. * * * ومبىعا وقۋعا جۇرەر الدىندا بالا شوقان اكەسىنىڭ ەل ءىشى ماسەلەسىن شەشۋدەگى كەيبىر وكتەم، وجار قىلىقتارىنا كوڭىلى تولماي، «وقۋعا بارمايمىن» دەپ قيعىلىق سالسا كەرەك. تىپتەن كونبەي بارا جاتقان بالاسىن قاتال شىڭعىس جاردەمشى جىگىتتەرىنە بايلاتىپ الماققا ىڭعايلانىپ: «شىقپاسا كوتەرىپ اكەلىڭدەر، ارباعا تاڭىپ الامىز!» − دەيدى. سوندا دارمەنى تاۋسىلعان شوقان اكەسىنە: «بايلاتپا! ابىلاي تۇقىمىنان بايلانعاندار مەن ايدالعاندار جەتەرلىك بولعان!» − دەپ ءتىل قاتادى. بالا دا بولسا اقيقات ءسوزدى ايتىپ تۇرعان بالاسىنان توسىلعان اكە دەرەۋ شوقاندى بوساتتىرىپ جىبەرەدى. * * * پەتەربۋرگتە سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ءبىر

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: