|  | 

Ädebi älem

Erkindiktiñ aqırğı nüktesi

Baqıtbek BÄMİŞWLIFD0BBE38-24B3-4DAB-BA7E-0FC8DB0FFB76_w987_s_s

“Erkindiktiñ aqırğı nüktesi” öleñ-romannan üzindi. Bir üzik sır – “Jaylaudağı toy”

Qwlın embes jwpar tös, suı balday,
Tobılğısı tüyedey, qwrı narday.
Mınau swlu ölkege swğın qadap, 
İşip-jeydi aşközder qwnı barday.

Köktep ketken qınalı töstiñ tası,
Köp bwlaqtar kädimgi közdiñ jası.
Ülbiregen qıpşa bel boyjetkenniñ,
Ükisindey ırğalar şöptiñ bası.

Arqırağan sayınan özen dausı,
Arğımaqtıñ azanğı ozanınday.
Aydın beti sarğıştap apamızdıñ,
Ayran wytqan qaymaqşıp qazanınday.

Jer oşaqtan jıltıldap janğan ottar,
Kök jüzinen siyaqtı tamğan oqtar.
Jetisudıñ qwnı men qwndızınday,
Jartastağı jabısqan jarğanattar.

Aq saulıqtar jatatın qırğa simay,
Alataudıñ aq moynaq qwljasınday.
Anau jüzgen köldegi qız-qırqındar
Aqqu-qazdıñ kädimgi qwrdasınday.

Kerbez jandar kerilip üy tigedi,
Kökeyinen keyiniñ küy tüledi.
Ker jorğanıñ kiimi kejimindey,
Kelinşektiñ keler me bir tilegi.

Ay müyizin kötergen töbesine,
Aq serkesi aynalğan töresine.
Aqtılı qoy apamnıñ qwrtı sındı,
Şaşa salğan jaymalap öresine.

Qwlın jatır qwlaştay bie bauda,
Mırzasınday taltayıp, baydıñ şirep.
Jeli bası jelikti, kieli aula,
Sauıladı şelektep saumal tilek.

Qabağına jiılıp jasırın mwñ,
Qwşağına tığılıp ğaşığınıñ,
Arularday mülgigen säygülikter,
Oylap twrğan ımırtta asılın mıñ.

Köbelek te köl-kösir öñiri toq,
Läzzat tapqan tasadan köñili bop.
Şoqı wşına şoñqiğan jaña twrğı,
Kün şığıstan körindi ömiri joq.

Biri şauıp, ayañdap, qaumalasıp,
Toyda tabar salımdı sauğa, näsip.
Şwbırğan el şwrqırap:
Biri belden,
Balaqtı örlep, al biri taudan asıp.

Auılına işi de, sırtı da asır,
Şudabaydıñ dürkirep tüsip jatır.
Şığıs twrğı qaraydı san-sanattı,
İşinde u bwrqırıp, tısında ätir.

Ay qasqa erden kümis nwr jarqırağan,
Al aspanda qalqığan, şalqığan än.
Eki jaqtap, qırındap, tilep maydan,
Alaswrıp azbandar arqırağan.

Qalı kilem qwdı bir jayılğanday,
Jerden küpir dep swrau jayıñ qanday?
Jetektegen aq tolqın köldiñ beti,
Maydan torta kilkitip ayırğanday.

Säbiler jür süykimdi tete mine,
Şeşesiniñ ilesip jetegine.
Qaramaydı mañğazdar qağıp-soğa,
Wrısqan sayın oralıp etegine.

Bosağanı jaulağan ol qaraqtar,
Kileñ qızıl, küreñ bet domalaqtar.
Kinäratsız kökeyde laulap arman,
Jiıp jatır tör jaqtan mol-mol aqpar.

Män bermeydi alandar borbayğa asa,
Jarıq şeke, kekşe bay, torğay – qasa.
Deytindeyin qaladı-au ayız qanbay,
Osı toyda osılar bolmay qalsa.

Jer oşaqtıñ basında jarqın qaras,
Tırqıldağan tınımsız qatın-qalaş.
Büyirinen bilinip sılbır qıbır,
Bülkildeydi äredik batır alaş.

Qoyşı qaysı?
Dayaşı,
Bala ğaşıq?
Miday mülde ketipti aralasıp.
Aq jaulıqtı arsızdau ala küşik,
Esiredi, erkelep ala qaşıp.

Qazan jaqtan qabarıp, qaqsağansıp,
«Qaraqwrttap» qoyadı qara qanşıq.
Quğan bolıp, qulanıp qalğan qañsıp,
Nuğa enip baradı qara basıp…
………………………………………………………
…………………………………………………

Baqitbek Bamishuly

Related Articles

  • Attığa jol, auızdığa söz bermegen Twrım batır

    Är däuirde halıqtıñ pana twtar, qormal sanar qwrmetti azamattarı boladı, solardıñ biri zamanı Attığa jol, auızdığa söz bermeytin, batırlığımen halqı jaqta twrıp, mınau ortası men mekenin qorğau jolında sırt jauğa ses bolıp kelgen Twrım batırdı tuğan halqı mäñgi wmatpaydı. Twrım bala küninen baluandığımen, qamşıgerligimen atı şıqqan, eseyip at jalın tartıp mine köz alartqan jaularınıñ betin qaytarıp közge tüskendikten «bwl öñirde Twrım bar» dep sırt jaular attap baspaytın bolğan. Twrım ömiriniñ soñında ziratın qazıp, qabırın twrğızıp qoyıp qajılıq saparğa attanıp, qaytarında bügingi Semey öñiri mañına kelgende twyıqsız dünie salıp, jol joldastarı süyekte bwzbay Sarterektegi özi äzirlep ketken qabırğa jetkizip, el, jwrtına tabıs etidi. Iteli ruınıñ bir mwnşa atası Ajı güñ bolıp

  • «Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

    «Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

    Bizdiñ qazaqta «malğa dostıñ maldan basqa mwñı joq» – «maldan boğı ğana böten» talay jarımes Abaydıñ atına neşe türli söz aytqan. Onıñ işinde saudager ğana emes, özin “söz wstağan”, “el wstağan” sanaytındar da boldı. Bwlarğa Abaydıñ özi jauap berip ketken: «Tınış wyıqtat, sen esirke, baq sözime!». Al, anau jigit «maldıñ buımen» negizgi oyın dwrıs jetkize almağan siyaqtı. Ol, «Qwnekeñ malın şığındap, Abaydı oqıtıp, jağday jasamağanda qalay bolar edi… Biz de sol Qwnekeñ siyaqtımız…» degendi aytpaqşı boldı – au deymin… Qwnekeñ qayda, sen qayda… «Quatı küşti nwrlı söz, Quatın bilgen abaylar…» – deydi Abay. Sözdiñ quatın bilmegen öte qiın, küyip qaluıñ mümkin… Osı arada Britaniyanıñ Prem'er – ministri bolğan Bendjamin Dizraelidiñ

  • Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

    Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

    Jeke arhivimnen tabılğan qwndı mwrağat «Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi) Bwl öleñdi 1980 – jılı Ör Altaydıñ Köktoğay audanına qarastı Düre auılında 61 jastağı Qauan Orınbasarwlı degen aqsaqal aytqanınan jeke arhivimde saqtalıp qalğanınan tauıp oqırmanmen bölisip otırmın. Ay, qwday – au, aqqa jaq, Öziñi ayan men naqaq. Aqiqat degen jolıñnın, Abıroyıñdı aşpa haq. Ayatbenen qadısqa, Alla niet aq iske. Jan almasam joq edi-au, Jaza tartsın degen baq. Meni sottap baylatıp, Zığırdandı qaynatıp. Masayrasın mäz bolıp, Qinağandı öziñ tap Jaqın jerden jau şığıp, Maqül isten dau şığıp. Dwşpan üstap qolımnan, Itter tistep tonımnan. Jaman tosu bolğan şaq, Tütqın bolıp tarığıp, Jalğız jatıp zarığıp, Aşu qısıp oydı alıp, Dert jäyilip boydı

  • Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ

  • Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

    Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

     Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: