…Сексенінші жылдары әйгілі американдық журналист Жон Ридтің «Дүниені дүрліктірген он күн» (Ten days that shook the world) (1919) Октябрь төңкерісі, большевиктер лаңы, пролетарлар, қызыл жамылған Петроград т с с. оқтың зыңғыры жұққан оқтын-оқтын оқиғалар өткен сәттің шытырманын еске жаңғыртар соңы ұзақ зардаппен ұласатын ~ «әдеби шығарманы» оқып жүргенде қолымызға осы заман классигі Мұхтар Мағауиннің «Аласапыран» романы түскен~ді. Бас көтермей он күн оқып қауашақтай басымыздағы пролетарлық қырсау күршектерді оталап емдегеніміз есімізде.Күн көсемді жек көре бастаған тұсымыз да мүмкін осыдан бастау алған!?

Ақиесінің өз қолтаңбасымен 1989 жылы Улаанбаатарға сәлемдемеге келтірілген кітап мен үшін аса теңдессіз құнды. Кітапты пошта арқылы жолдаған досым ~ сол кездегі жарқ етіп шыққан жас жалынды жазушы қыз Гүлзат Шойбекова еді. Шыт жаңа әлемге қарай сана тереземізді айпара ашуға көмек болған туынды ~ «Аласапыран». Менің кішкентай жандүниемді, шархи ғұмырымды арпалысқа салған он күн! Соңы бүгінге дейінгі руһани азық!

Сағыныш болған ағамен бірге сапарласып атқосшы болу бақыты (2003) маған бұйырған!

Дэлүүнде ақсарбас сойылып, жолына көкқасқа жылқы шалынған.Бұ жолы досым Мусахан Ауғанбайұлы және тізгінде бесаспап тұлға Есей Базаргелді бірге жүрген~ді.

Сол ұлы классикпен бірге болған сапарымыз қазіргі Баян~Өлгий Дэлүүн сұмыны біздің қарашаңырақтың байырғы мекен күзеуі ~ Дэлүүннен басталған.

Дэлүүн аралынан Хэнтий аймағы Шыңғыс қағанның ХІІ, ХІІІ ғ. алтын ұйығы Дэлүүнболдог ~ Керулен дариясының көбесі Көделі аралға дейінгі он күндік сапар!

Дэлүүн мен Дэлүүнболдогтың арасы екі мың жарым шақырым жол. Жол сорабында Қарақорым, кәрі Орхон бойындағы Күлтегін, Білге қаған көшесі, Налайхандағы Тоңұқұқ күн сереккесенеге аял еткен еңкіл сапар бүгін қағаз бетінде қалды.

Мағауин сапары: Ховда жолында ~ әккі Жа Ламаны шалып, Өвөрхагай, Архангайдан ~ Күлтегінге, Завханнан ~ Әмірсана сүрлеуіне, орта түптегі Тоңұқұқ кесенесіне, Керулен көбесіндегі Өгедей қағанның орда тіккен алтын жұртына барып тірелді, сонда қона~түнегенбіз! Ұлы классиктің сапары бүткіл Моңғол даласын дүр сілкінткендей он күн осылай сәтті өткен~ді.

Ағамыз Өлгийге аялдаған түні жер сілкінген! Таң сәрімен тұрып теңселген пәтерден жер үйдегі досым Тілеуберді Тарпаңның үйіне қонып әңгіме тарқатқан күндер есте!

Кеудесіне жыршы құс ұялаған құдыретті ақын досым Светқали Нұжан ~ Айтманның өлеңіне арқау болған сапар!