Қазақ жастарын жазалаудан бас тартқан қырғыз сарбазы

| Dec 18, 2015

«Желтоқсанда шындық жырын шырқаймын деп шарқ ұрған» қыршындай қыз-жігіттер алаңда арнайы әскери жасақтың саперлік күрекпен, тоқпақпен ұрып жыққан, итке талатқан, қақаған аязда өрт сөндіргіш көліктерден мұздай су шашқан қатыгездігіне тап болды. Қызыл империяның сұрқия сценарийі бойынша «нашақор, маскүнем, ұлтшыл, басбұзар» атанып шыға келген жастар әскерилер тарапынан айуандықпен басып жаншылды.

Бақайшығына дейін қаруланған әскерилерден көрген азаптары аз болғандай, «қоғамдық тәртіпті орнықтырушы интернационалистердің» қырағы назарына ілініп, түрмеге тоғытылды, оқудан, қызметтен қуылды. Одақ көлемінде тұңғыш рет сынақтан «сәтті өткен» «Метель» операциясы кезінде жастарды басып-жаншуда белсенділік танытып, биік марапатқа ие болғандардың қатары жетіп-артылады екен. Ерекше ерлігі үшін Қазақ КСР-і Ішкі істер министрлігінің 5 қызметкері «Қызыл жұлдыз» орденін кеуделеріне тағынған. Ол аз десеңіз, тағы 5 адам «Үздік еңбегі үшін», 6 адам «Ерен еңбегі үшін», медальдарымен марапатталған. ІІМ-нің 160 қызметкері және 28 халық жасақшысы «Қоғамдық тәртіпті қорғаудың үздік қызметі үшін» медалінің иегері атанып, «абырой» жиған. Қысқасы, талай тағдыр үшін трагедияға айналған Желтоқсан оқиғасы енді біреулердің омырауына орден-медаль болып, иығына кезектен тыс жұлдыз болып қадалды, сөресіне Мақтау грамотасы болып қонды.

Алайда, Желтоқсан оқиғасы кезінде мұздай қаруланған әскери жасақтың сапында болғаны үшін берілген марапатты тәрк етіп, жазықсыз құрбан болған жастардың рухынан кешірім сұраған жандар да бар. Солардың ішінде алғашқы болып Қырғызстан азаматы Талайбек Ылаев Қазақ КСР-ы Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасынан бас тартты. 1986 жылдың желтоқсан айында ішкі істер әскерінің сапында Алматыда болған Талайбек Ылаев 1990 жылдың қазан айында алған мақтау қағазының сол жақ шекесіне «Мен мына бұйымды өздеріңізге қайтарамын. Себебі, ол менің үйімде сақтайтындай құнды емес. Мен өзімді фашист, мәңгүрт сезінгім келмейді», деп жазып тиісті мекемесіне салып жіберді.

Талайбек Ылаевтың осы әрекетінен кейін мұрты бұзылмай жатқан сеңге жарықшақ түсті. Бір «Қызыл жұлдыз» ордені, 1-«Ерен еңбегі үшін» медалі, «Қоғамдық тәртіпті қорғаудағы ерен еңбегі үшін» берілген 23 медаль, оннан астам мақтау қағазы қайтарылды.

Ұлт намысын ту етіп көтерген қыршындай ұл-қыздарымыздың ішінде Қайрат пен Ербол, Ләззат пен Сәбира жандарын құрбан етті. Өлім жазасына кесіліп, кейін жазасы жиырма жылға бас бостандығынан айырылсын деп өзгертілген Мырзағұл Әбдіқұлов сынды талай адам түрме дәмін татты. Оларды індетіп жүріп ізіне түскен кейбіреулердің сый-сияпат пен шен-шекпенге ие болғаны шындық. «Желтоқсанның мұзда жанған алауын» тұншықтыруға» ат салысқандар Талайбек Ылаевтың әрекетінен тағылым алса игі!

Нұртөре САМАРҚАН

skifnews.kz

“Төңкеріс жасауға машықтанғандар” кім? Қаңтар құпиясы ашылса, салдары не болады? Депутатпен сұхбат

kerey.kz

Нұрбек ТҮСІПХАН Қазақстан парламенті мәжілісінің депутаты, заңгер Абзал Құспан Азаттыққа сұхбат беріп отыр. Астана, 26 қазан, 2023 жыл Қаңтарды кім ұйымдастырғанын билік біле ме, білсе неге ашық айтпады? Парламентте неге Қаңтар бойынша тағы тыңдау өтпейді? Президент Тоқаев Қаңтар “төңкеріс жасауға әбден машықтанған мамандардың жетекшілігімен” ұйымдастырылды деді. Олар кімдер? Мәжіліс депутаты Абзал Құспан осы сұрақтарға жауап берді Азаттық: Абзал мырза, сіз – Қаңтар оқиғасына бір тараптан емес, жан-жағынан қарауға мүмкіндік алған адамсыз. Ең алдымен сол оқиғаға тікелей қатыстыңыз, жұртты алаңға шығуға шақырдыңыз. Одан кейін қанды қырғында қамауға алынғандарды босатуға ат салысып, заңгер ретінде де араластыңыз. Одан бөлек мәжіліс депутаты есебінде де жаңа бір ракурстан қарап отырсыз. Айтыңызшы, жан-жағынан қарағанда Қаңтар оқиғасында сізге
Олжас Сүлейменов. Мен білем!..

kerey.kz

Серік Ерғали Суреттер: madeniportal.kz және С.Ерғали мұрағаттарынан алынды. «Я знаю!..» кітабынан үзінді-аударма. ОСИРИС ЗАҢЫ I Біз адамзат тарихын өте нашар білеміз. XIX ғасырдың басында Наполеон әлемге Мысырды ашты, ал ғалымдар бұл елдің қирандыларын зерттеп, оның шамамен б.з.д. III мыңжылдыққа тиесілі екенін анықтады. Сол кезде адамзат тарихы тағы да қос мыңжылдыққа тереңдей түсті. Бірнеше мыңжылдық бұрын (мен білем) адамзат (немесе оның кейбір бөлігі) таңбалы жазуды қолданып, жазып жүрген. Бұл білімдерді қалпына келтіру арқылы біз XX ғасырдың басында жасанды түрде үзілген тіліміздің тарихына қатысты қолжетер шындықты қайта тануымызға тура келді. 1926 жылы Бакуде өткен алғашқы түркологиялық конгрестен кейін түркология ғылым ретінде қалыптаса алмады… …2018 жылы Назарбаев мені әңгімелесу үшін Ақордаға шақырды. Үлкен үстелдің басында
Қытай интеллигенциясы қытай иероглифін сынады, қытай тілін емес…

kerey.kz

Қазір әлеуметтік желіде кейбір қазақ зиялыларының қазақ тілін сынаған пікірі тарап жүр. Есіме бір кездері Қытай интеллигенциясының қытай иероглифін сынағаны түсіп кетті. 20- ғасырдың алғашқы ширегінде қытайдың дәстүрлі иероглифтерін сынамаған зиялы кемде кем. *** *** *** “Иероглифтерде заманауи идеялар мен теорияларды жеткізетін сөздік қор жоқ, әрі олар зиянды ойлардың ұясына айналады. Оларды жоюда ұят жоқ” деп жазды 1918 жылы Қытай Коммунистік партиясының негізін қалаушылардың бірі әрі Жаңа мәдениет қозғалысының жетекші қайраткері Чэнь Дусю (陈独秀). Қытай иероглифін қатты сынаушылардың қатарында тағы да Қытай коммунистік қозғалыстың жетекшілерінің бірі Цюй Цюбай (瞿秋白) де болған. Ол тіпті 1931 жылы “Қытай иероглифтері шын мәнінде әлемдегі ең лас, ең жексұрын әрі ең жиренішті нәрсе. Тіпті ортағасырлық
Елдес Орда, тарихшы: «Түркістан» атауын қолдану – аймақтағы жұмсақ күш позициясын нығайту тәсілі

kerey.kz

Фото ашық дереккөздерден алында Өткен аптада Түркияның ұлттық білім министрлігі мектеп бағдарламасына «Түркістан» деген терминді енгізген еді. Шетел басылымдарының жазуынша, бұл атау енді «Орталық Азия» ұғымының орнына қолданылмақ. Білім министрі Юсуф Текин жаңа атау түркі әлемінің бірлігін қамтамасыз етуге бағытталғанын айтады. Оның сөзінше, үкімет оқу бағдарламасынан империялық мағынасы бар географиялық атауларды алып тастамақшы. Ең қызығы, «Түркістан» аумағына Қазақстаннан бөлек, Қырғызстан, Өзбекстан, Түркіменстан мен Тәжікстан жатады екен. Сондай-ақ кейбір басылымдар бұл терминнің Қытайдың батысында орналасқан Шыңжан өлкесіне қатысы барын да атап өтті. Кейбір ғалымдар «Орталық Азия» термині колониализмнен қалғанын жиі атап жүр. ХХ ғасырдағы әлемдік академиялық ғылымды сол кездегі ірі империялар қалыптастырғандықтан, бүгінде мұндай терминдер мен атаулар халық санасына әбден сіңіп
Тұрсын Жұманбай «Үйсінбай кітабы»

kerey.kz

Бұл Дағандел, Бақанас өлкесінен шыққан би Үйсінбай Жанұзақұлы хақында құрастырылып жазылған кітап. Тың толықтырылған еңбекте болыс Әлдеке Күсенұлы, Дағанделі болысының басшылары мен билерімен қатар Әбдірахман Әлімханұлы Жүнісов сынды айтулы тұлғалар жайлы әңгіме қозғалған. Олардың ел алдындағы еңбектері, билік, кесім – шешімдері, халық аузында қалған қанатты сөздері мен өмір жолдары, ата – тек шежіресі қамтылған. Сонымен қатар мұрағат деректеріндегі мәліметтер келтірілген. Кітапқа есімі енген ерлердің заманы, үзеңгілес серіктері туралы жазылған кей мақалалар, жыр –дастандар, үзінділер енген. Кітап қалың оқырман қауымға арналған. Тұрсын Жұманбай «Үйсінбай кітабы», - Жебе баспасы, Шымкент қаласы.134 бет толық нұсқасын төмендегі сілтеме арқылы оқи аласыз. Үйсінбай кітап kerey.kz