Қазақ жастарын жазалаудан бас тартқан қырғыз сарбазы

Qazaq jastarın jazalaudan bas tartqan qırğız sarbazı

| Dec 18, 2015

«Jeltoqsanda şındıq jırın şırqaymın dep şarq wrğan» qırşınday qız-jigitter alañda arnayı äskeri jasaqtıñ saperlik kürekpen, toqpaqpen wrıp jıqqan, itke talatqan, qaqağan ayazda ört söndirgiş kölikterden mwzday su şaşqan qatıgezdigine tap boldı. Qızıl imperiyanıñ swrqiya scenariyi boyınşa «naşaqor, maskünem, wltşıl, basbwzar» atanıp şığa kelgen jastar äskeriler tarapınan ayuandıqpen basıp janşıldı.

Baqayşığına deyin qarulanğan äskerilerden körgen azaptarı az bolğanday, «qoğamdıq tärtipti ornıqtıruşı internacionalisterdiñ» qırağı nazarına ilinip, türmege toğıtıldı, oqudan, qızmetten quıldı. Odaq köleminde twñğış ret sınaqtan «sätti ötken» «Metel'» operaciyası kezinde jastardı basıp-janşuda belsendilik tanıtıp, biik marapatqa ie bolğandardıñ qatarı jetip-artıladı eken. Erekşe erligi üşin Qazaq KSR-i İşki ister ministrliginiñ 5 qızmetkeri «Qızıl jwldız» ordenin keudelerine tağınğan. Ol az deseñiz, tağı 5 adam «Üzdik eñbegi üşin», 6 adam «Eren eñbegi üşin», medal'darımen marapattalğan. İİM-niñ 160 qızmetkeri jäne 28 halıq jasaqşısı «Qoğamdıq tärtipti qorğaudıñ üzdik qızmeti üşin» medaliniñ iegeri atanıp, «abıroy» jiğan. Qısqası, talay tağdır üşin tragediyağa aynalğan Jeltoqsan oqiğası endi bireulerdiñ omırauına orden-medal' bolıp, iığına kezekten tıs jwldız bolıp qadaldı, söresine Maqtau gramotası bolıp qondı.

Alayda, Jeltoqsan oqiğası kezinde mwzday qarulanğan äskeri jasaqtıñ sapında bolğanı üşin berilgen marapattı tärk etip, jazıqsız qwrban bolğan jastardıñ ruhınan keşirim swrağan jandar da bar. Solardıñ işinde alğaşqı bolıp Qırğızstan azamatı Talaybek Ilaev Qazaq KSR-ı Joğarğı Keñesiniñ Qwrmet gramotasınan bas tarttı. 1986 jıldıñ jeltoqsan ayında işki ister äskeriniñ sapında Almatıda bolğan Talaybek Ilaev 1990 jıldıñ qazan ayında alğan maqtau qağazınıñ sol jaq şekesine «Men mına bwyımdı özderiñizge qaytaramın. Sebebi, ol meniñ üyimde saqtaytınday qwndı emes. Men özimdi faşist, mäñgürt sezingim kelmeydi», dep jazıp tiisti mekemesine salıp jiberdi.

Talaybek Ilaevtıñ osı äreketinen keyin mwrtı bwzılmay jatqan señge jarıqşaq tüsti. Bir «Qızıl jwldız» ordeni, 1-«Eren eñbegi üşin» medali, «Qoğamdıq tärtipti qorğaudağı eren eñbegi üşin» berilgen 23 medal', onnan astam maqtau qağazı qaytarıldı.

Wlt namısın tu etip kötergen qırşınday wl-qızdarımızdıñ işinde Qayrat pen Erbol, Läzzat pen Säbira jandarın qwrban etti. Ölim jazasına kesilip, keyin jazası jiırma jılğa bas bostandığınan ayırılsın dep özgertilgen Mırzağwl Äbdiqwlov sındı talay adam türme dämin tattı. Olardı indetip jürip izine tüsken keybireulerdiñ sıy-siyapat pen şen-şekpenge ie bolğanı şındıq. «Jeltoqsannıñ mwzda janğan alauın» twnşıqtıruğa» at salısqandar Talaybek Ilaevtıñ äreketinen tağılım alsa igi!

Nwrtöre SAMARQAN

skifnews.kz

Attığa jol, auızdığa söz bermegen Twrım batır

kerey.kz

Är däuirde halıqtıñ pana twtar, qormal sanar qwrmetti azamattarı boladı, solardıñ biri zamanı Attığa jol, auızdığa söz bermeytin, batırlığımen halqı jaqta twrıp, mınau ortası men mekenin qorğau jolında sırt jauğa ses bolıp kelgen Twrım batırdı tuğan halqı mäñgi wmatpaydı. Twrım bala küninen baluandığımen, qamşıgerligimen atı şıqqan, eseyip at jalın tartıp mine köz alartqan jaularınıñ betin qaytarıp közge tüskendikten «bwl öñirde Twrım bar» dep sırt jaular attap baspaytın bolğan. Twrım ömiriniñ soñında ziratın qazıp, qabırın twrğızıp qoyıp qajılıq saparğa attanıp, qaytarında bügingi Semey öñiri mañına kelgende twyıqsız dünie salıp, jol joldastarı süyekte bwzbay Sarterektegi özi äzirlep ketken qabırğa jetkizip, el, jwrtına tabıs etidi. Iteli ruınıñ bir mwnşa atası Ajı güñ bolıp
«Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

kerey.kz

Bizdiñ qazaqta «malğa dostıñ maldan basqa mwñı joq» – «maldan boğı ğana böten» talay jarımes Abaydıñ atına neşe türli söz aytqan. Onıñ işinde saudager ğana emes, özin “söz wstağan”, “el wstağan” sanaytındar da boldı. Bwlarğa Abaydıñ özi jauap berip ketken: «Tınış wyıqtat, sen esirke, baq sözime!». Al, anau jigit «maldıñ buımen» negizgi oyın dwrıs jetkize almağan siyaqtı. Ol, «Qwnekeñ malın şığındap, Abaydı oqıtıp, jağday jasamağanda qalay bolar edi… Biz de sol Qwnekeñ siyaqtımız…» degendi aytpaqşı boldı – au deymin… Qwnekeñ qayda, sen qayda… «Quatı küşti nwrlı söz, Quatın bilgen abaylar…» – deydi Abay. Sözdiñ quatın bilmegen öte qiın, küyip qaluıñ mümkin… Osı arada Britaniyanıñ Prem'er – ministri bolğan Bendjamin Dizraelidiñ
Tibet asqan köş ne sebepti bastaldı?

kerey.kz

1883-jılı Altaydan Jamısbay bastağan qazaqtar alğaş ret Barköl jerine köşip bardı, 1887-1891-1895 jıldarı tağıda köşip kelgender boldı. onan keyinde köşip kelgender boldı, mısalı 1912-1913 jıldarı, 1920 jıldarı, 1924-1929 jılı kelgenler boldı, olardıñ deni Altaydan bolatın. 1912 jıldan keyin manju biligi qwlap qıtay biligi ornadı, 1928 jılı bilikke kelgen Jin Şurın Altay töresi Qasımqan wlı Şäripqandı, Tarbağatay töresiniñ wlı Qızırdı, Barköl qazaq ükirdayı Äliptiñ wlı Elisqandı Ürimjide oqıttı, Elisqan zamanauy Äskeri bilim aldı, qıtay tilin üyrendi. Onı 200 adamdıq qarulı qazaqqa basşı etip onı «Şığıs Şıñjañ şegara qorğanıs otriyadı» dep atadı. 1931 jılı Qwmıl wyğırları Qojaniyazdıñ bastauında köterilis jasadı. Oqiğa Bir qıtay äsker basınıñ bir wyğır qızdı zorlıqpen äyel etip almaq
Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

kerey.kz

Jeke arhivimnen tabılğan qwndı mwrağat «Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi) Bwl öleñdi 1980 – jılı Ör Altaydıñ Köktoğay audanına qarastı Düre auılında 61 jastağı Qauan Orınbasarwlı degen aqsaqal aytqanınan jeke arhivimde saqtalıp qalğanınan tauıp oqırmanmen bölisip otırmın. Ay, qwday – au, aqqa jaq, Öziñi ayan men naqaq. Aqiqat degen jolıñnın, Abıroyıñdı aşpa haq. Ayatbenen qadısqa, Alla niet aq iske. Jan almasam joq edi-au, Jaza tartsın degen baq. Meni sottap baylatıp, Zığırdandı qaynatıp. Masayrasın mäz bolıp, Qinağandı öziñ tap Jaqın jerden jau şığıp, Maqül isten dau şığıp. Dwşpan üstap qolımnan, Itter tistep tonımnan. Jaman tosu bolğan şaq, Tütqın bolıp tarığıp, Jalğız jatıp zarığıp, Aşu qısıp oydı alıp, Dert jäyilip boydı
Ğalım Boqaş mereyli 50 jasta

kerey.kz

Altyn Magauina Bügin Atamızdıñ eñ jaqın şäkirtteriniñ biri, bizdiñ bauırımız, qazaqtıñ maqtan twtatın jastarınıñ biri Ğalım Boqaş mereyli 50 jasqa tolıp otır. Biz üşin bwl kün – jay ğana Ğalımnıñ tuğan kün emes, bwl – onıñ jartı ğasırlıq önegeli ömir jolınıñ, adal eñbeginiñ, biik parasat pen adamgerşiliginiñ merekesi. Biz Ğalımdı tek tereñ bilimi üşin emes, ülken jüregi üşin qadirleymiz. Ğalımnıñ älemniñ eñ bedeldi oqu orındarınıñ biri – Oksford universitetinde bilim alıp, “Azattıq radiosında jemisti eñbek etip, büginde Amerika Qwrama Ştattarınıñ memlekettik qızmetinde abıroylı jwmıs atqarıp jürgeni onıñ tabandılığınıñ, bilimge qwştarlığınıñ jäne eñbekqorlığınıñ ayqın körinisi. Alayda adamnıñ şınayı bağası onıñ qızmetimen nemese jetken jetistikterimen ğana ölşenbese kerek. Adamnıñ qadiri onıñ jüreginde,