باقايشىعىنا دەيىن قارۋلانعان اسكەريلەردەن كورگەن ازاپتارى از بولعانداي، «قوعامدىق ءتارتىپتى ورنىقتىرۋشى ينتەرناتسيوناليستەردىڭ» قىراعى نازارىنا ءىلىنىپ، تۇرمەگە توعىتىلدى، وقۋدان، قىزمەتتەن قۋىلدى. وداق كولەمىندە تۇڭعىش رەت سىناقتان «ءساتتى وتكەن» «مەتەل» وپەراتسياسى كەزىندە جاستاردى باسىپ-جانشۋدا بەلسەندىلىك تانىتىپ، بيىك ماراپاتقا يە بولعانداردىڭ قاتارى جەتىپ-ارتىلادى ەكەن. ەرەكشە ەرلىگى ءۇشىن قازاق كسر-ءى ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ 5 قىزمەتكەرى «قىزىل جۇلدىز» وردەنىن كەۋدەلەرىنە تاعىنعان. ول از دەسەڭىز، تاعى 5 ادام «ۇزدىك ەڭبەگى ءۇشىن»، 6 ادام «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن»، مەدالدارىمەن ماراپاتتالعان. ءىىم-ءنىڭ 160 قىزمەتكەرى جانە 28 حالىق جاساقشىسى «قوعامدىق ءتارتىپتى قورعاۋدىڭ ۇزدىك قىزمەتى ءۇشىن» مەدالىنىڭ يەگەرى اتانىپ، «ابىروي» جيعان. قىسقاسى، تالاي تاعدىر ءۇشىن تراگەدياعا اينالعان جەلتوقسان وقيعاسى ەندى بىرەۋلەردىڭ ومىراۋىنا وردەن-مەدال بولىپ، يىعىنا كەزەكتەن تىس جۇلدىز بولىپ قادالدى، سورەسىنە ماقتاۋ گراموتاسى بولىپ قوندى.

الايدا، جەلتوقسان وقيعاسى كەزىندە مۇزداي قارۋلانعان اسكەري جاساقتىڭ ساپىندا بولعانى ءۇشىن بەرىلگەن ماراپاتتى تارك ەتىپ، جازىقسىز قۇربان بولعان جاستاردىڭ رۋحىنان كەشىرىم سۇراعان جاندار دا بار. سولاردىڭ ىشىندە العاشقى بولىپ قىرعىزستان ازاماتى تالايبەك ىلاەۆ قازاق كسر-ى جوعارعى كەڭەسىنىڭ قۇرمەت گراموتاسىنان باس تارتتى. 1986 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا ىشكى ىستەر اسكەرىنىڭ ساپىندا الماتىدا بولعان تالايبەك ىلاەۆ 1990 جىلدىڭ قازان ايىندا العان ماقتاۋ قاعازىنىڭ سول جاق شەكەسىنە «مەن مىنا بۇيىمدى وزدەرىڭىزگە قايتارامىن. سەبەبى، ول مەنىڭ ۇيىمدە ساقتايتىنداي قۇندى ەمەس. مەن ءوزىمدى فاشيست، ماڭگۇرت سەزىنگىم كەلمەيدى»، دەپ جازىپ ءتيىستى مەكەمەسىنە سالىپ جىبەردى.

تالايبەك ىلاەۆتىڭ وسى ارەكەتىنەن كەيىن مۇرتى بۇزىلماي جاتقان سەڭگە جارىقشاق ءتۇستى. ءبىر «قىزىل جۇلدىز» وردەنى، 1-«ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالى، «قوعامدىق ءتارتىپتى قورعاۋداعى ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» بەرىلگەن 23 مەدال، وننان استام ماقتاۋ قاعازى قايتارىلدى.

ۇلت نامىسىن تۋ ەتىپ كوتەرگەن قىرشىنداي ۇل-قىزدارىمىزدىڭ ىشىندە قايرات پەن ەربول، ءلاززات پەن ءسابيرا جاندارىن قۇربان ەتتى. ءولىم جازاسىنا كەسىلىپ، كەيىن جازاسى جيىرما جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلسىن دەپ وزگەرتىلگەن مىرزاعۇل ابدىقۇلوۆ سىندى تالاي ادام تۇرمە ءدامىن تاتتى. ولاردى ىندەتىپ ءجۇرىپ ىزىنە تۇسكەن كەيبىرەۋلەردىڭ سىي-سياپات پەن شەن-شەكپەنگە يە بولعانى شىندىق. «جەلتوقساننىڭ مۇزدا جانعان الاۋىن» تۇنشىقتىرۋعا» ات سالىسقاندار تالايبەك ىلاەۆتىڭ ارەكەتىنەن تاعىلىم السا يگى!

نۇرتورە سامارقان

skifnews.kz