|  | 

Әдеби әлем

Нұрлы жол

Sagat Zahanqizi

 

Нұрлы жол

Сөзі мен әнін жазған Сағат Заханқызы

Желбіреген көк туы күн астында

Еркін самғап қыраны шың басында

Айқындап болашақтың нұрлы жолын

Елбасы жол тартады нұрлы асуға

Қайырмасы

Жайқалған атырабы

Есілдің шалқып әні

Ақорда жарқырайды

Паш етіп ел еңсесін бар әлемге

Нұрлы жол шақырады

Қосылғанда елге ел құт келеді

Егемендік елітеді ескен желі

Алтайдың аржағынан бастау алған

Төгіліп төрт бұрыштан көш еледі

Қайырмасы

……………………………………………………………………….

Қайыңды арал

Сөзі мен әнін жазған  Сағат Заханқызы

 

Ойға оралды махаббаттың көктемі

Нәзік сезім әз жүрекке төккен нұр

Арасынан арман қуған жастардың

Жарқыраған асыл бейнең тек сенің

Қайырмасы

Қайыңды арал,

Қайыңды арал,

Хобда өзеннің жағасы

Жасыл кілем ақ қайыңдар арасы

Су бетіне түсіп тұрды бейнеміз

Қос жүректің лүпілімен таласып

Алыс кеттік арман жүгін арқалап,

Алға ұмтылдық бізге оралды барша бақ,

Сағындырды ерке күндер естегі,

Сырласатын ақ қайыңды аралап.

Қайырмасы

 

 

СағатЗаханқызының өмірбаяны

- 1948 жылы Монголияның Баян-өлгий аймағында дүниеге келген.

-1966 жылы сол жерде 10 жылдық орта мектепті тәмәмдаған

-1971 жылы Москва қаласындағы Г.В. Плеханов атындағы Халық шаруашылық Академиясын бітірген

-мамандығы-экономист

-1971-1991 жылдар арасында Монголияның Жоспарлау комитетінде кейіннен одан бөлініп шыққан Мемлекеттік Баға Комитетінде Экономист, бас маман  ретінде қызмет атқарды.Мұнда, таукен, құрылыс, ағаш өңдеу,ауыр өндіріс, энергия-жылу салаларының бағасын белгілеу мәселесін жауаптанып, атқарды.Жәнеде Негізгі құрал жабдықтардың бағасын қайта есептеп бір жүйеге келтіру жұмысына қатысты.

Баға өзгерісінің барлық салаларға тигізетін әсерін анықтау мақсатамен Баға комитетінде жасалатын Сала аралық баластың (межотраслевой баланс) біріккен есебі, Үкіметтік бюджеттің кіріс шығысының өзгерістерін бақылайтын біріккен есепті басқарды.

-1990 жылы Монголияның  экономикасын бұынғы жоспарлау системасынан нарықтық жолға түсіру үшін халық шаруашылығының барлық саласында  жасалған баға жүиесін ырықтандыру мәселесінің біріккен есебін және өзімнің тікелей жауаптанған саламның есебін басқарды.

Мемлекеттік баға комитетінде атқарылған осы жұмыстың нәтижесінде 1991 жылы қаңтар айында Монголияның Экономикалық бағытын  түбегейлі нарыққа  бұрған нөмірі 20-шы Үкімет қаулысы шықты.

Қоғам экономикасы нарыққа ыңғайлынғанда көптеген өндіріс кәсіпорындардың жұмысы тоқтап Монголияда жұмыссыздар саны көбейіп елде дағдарыс басталды.

Осы кезде  тілі, ділі бір тарихи отаны Қазақстанға  барып жұмыс көзін тауып, жұмыс істегісі келген ағайындардың тілегін Монголияның Үкімет басына жеткізу мақсатымен,Премьер-министр Дашийн Бямбасүрэннің қабылдауында екі рет болдым.

1990 жылы 23 науыз күні ҚазССР ына Алма-Атаға келіп,Шетелдегі қазақтармен мәдени байланыс жасайтын “ Қазақстан” қоғамында болып, қоғам төрағасы Шәңгерей Жәнібековтың қабылдауында болып,-Монголия қазақтары атамекенге келіп еңбек еткісі келетінін түсіндіріп, келсек  бізді қабылдай аласыздарма,- деген мәселені бірінші болып қойдым.

Қазақстан қоғамының жол көрсетуімен,1990 жылы 27 желтоқсанда Кербұлақ ауданы Әкімшілігімен, Монголиядан малшылар әкелу туралы Еңбек келісім шартын жасадым.

-1991 жылы аталған Келісім шарт бойынша  Монголиядан 96 адамды Қазақстанға бастап келдім.Осы жолда Талдықорған обылысының барлық шаруашылықтарын басқарған Ауданадақ Ауылшаруашылық басқармалырының басшыларымен Еңбек келісім- шартын жасадық.

Жасалған келісім шарттардың негізінде 1991 жылы Қазақ елі Тәуелсіздігін алғанға дейінМонголияның астанасы Улан-Батор және оның маңындағы елді мекендерден 11800 адам өз қаражатымен көшіп келді.

1991 жылы 16-шы желтоқсанда Қазақ елі Тәуелсіздігін алғаннан кейін, 31-ші желтоқсан күні Қазақстанның Бірінші Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев  халықты  жаңа жыл мерекесімен құттықтап сөйлеген сөзінде:       ’’ …Алыстағы  ағайындар өздерінің тарихи отаны Қазақстанға келеміз десе есігіміз ашық …‘’, деп ізгі ниетін білдірді.

1992 жылдан бастап Қазақстан өкіметі көш мәселесін өз қолына алды.

1991-1997 жылдары Монголияның Еңбек министрлігінің Қазақстандағы Көші-қон жауаптанғантұрақты Өкілі қызметін атқарды.

-1997 жылдан бастап жеке кәсіпкерлікпен айналысты. Кіші кәсіп орыны «отау ЛТД» үкіметке салық төлеу жағынан 2011 жылы қатарластарының алдыңғы сатысынан көрініп «Данқ» орденімен марапатталды.

-Тәуелсіздіктің 25 жылдығына орай туыстарның қаржысы мен күш қуатын біріктіріп Бірлік Строй деген кәсіп орын құруға мұрындық болды.

- Алматы қаласы Науырызбай ауданының Ардагерлер кеңесінің белсенді мүшесі.

Монголия қазақтары ішінен ең алғаш шетелде(Москваның Халық шаруашылық академиясында) экономика мамандығы бойынша білім алып,монголияның мемелекеттік жоғарғы мекемесі- Жоспарлау комитетіне жұмысқа оркаласқан алғашқы қазақ.

Жоспарлау комитетінің баға саясаты жөніндегі жұмыстарын нәтижелі істегені үшін 1971-1990 жылдары 16  рет  мақтау және құттықтау грамоталарымен  марапатталды.

1985 жылы системаның Еңбегі сіңген қызметкері атағын берді.

1991 жылы нарықтық экономикаға баға жүйесін ырықтандыру жұмысын нәтижелі атқарғаны үшін мемелекеттік жағарғы марапатқа аты ұсынылған.

Баян-өлгий аймағының құрылғанының 70 жылдыққа арналған медалімен және  Бұлғын сұмынының 70 жылдық медалі мен марапатталды.

 

Қазақстан жағынан;

-ҚР мәдениет және ақпарат министрінің Құрмет громатасы,2007 ж.

-Алматы қаласы Әкімінің Құрмет громатасы 2000 ж.

-Халықаралық Бейбітшілік әлемі қазақ творчестволық бірлестігінің Абылайханның  300 жылдығына арналған  Алтын медалі,2012 ж.

-Халықаралық жазушылар одағының мүшесі.

-Ұлы көш туралы  «Ұрпақтар тоғысы» деген деректі кітабім 2001 жылы Елорда баспасынан жарық көрді.

-«Толғайды жүрек» деген кітап және көптеген мақалалардың авторы.

-2015 жылы «Ұлы көш: аңыз бен ақиқат» деген кітабым жарық көрді.

kerey.kz

Related Articles

  • Аттыға жол, ауыздыға сөз бермеген Тұрым батыр

    Әр дәуірде халықтың пана тұтар, қормал санар құрметті азаматтары болады, солардың бірі заманы Аттыға жол, ауыздыға сөз бермейтін, батырлығымен халқы жақта тұрып, мынау ортасы мен мекенін қорғау жолында сырт жауға сес болып келген Тұрым батырды туған халқы мәңгі ұматпайды. Тұрым бала күнінен балуандығымен, қамшыгерлігімен аты шыққан, есейіп ат жалын тартып міне көз алартқан жауларының бетін қайтарып көзге түскендіктен «бұл өңірде Тұрым бар» деп сырт жаулар аттап баспайтын болған. Тұрым өмірінің соңында зиратын қазып, қабырын тұрғызып қойып қажылық сапарға аттанып, қайтарында бүгінгі Семей өңірі маңына келгенде тұйықсыз дүние салып, жол жолдастары сүйекте бұзбай Сартеректегі өзі әзірлеп кеткен қабырға жеткізіп, ел, жұртына табыс етіді. Ителі руының бір мұнша атасы Ажы гүң болып

  • «Сен есірке, тыныш ұйықтат, бақ сөзіме!» /АБАЙ/

    «Сен есірке, тыныш ұйықтат, бақ сөзіме!» /АБАЙ/

    Біздің қазақта «малға достың малдан басқа мұңы жоқ» – «малдан боғы ғана бөтен» талай жарымес Абайдың атына неше түрлі сөз айтқан. Оның ішінде саудагер ғана емес, өзін “сөз ұстаған”, “ел ұстаған” санайтындар да болды. Бұларға Абайдың өзі жауап беріп кеткен: «Тыныш ұйықтат, сен есірке, бақ сөзіме!». Ал, анау жігіт «малдың буымен» негізгі ойын дұрыс жеткізе алмаған сияқты. Ол, «Құнекең малын шығындап, Абайды оқытып, жағдай жасамағанда қалай болар еді… Біз де сол Құнекең сияқтымыз…» дегенді айтпақшы болды – ау деймін… Құнекең қайда, сен қайда… «Қуаты күшті нұрлы сөз, Қуатын білген абайлар…» – дейді Абай. Сөздің қуатын білмеген өте қиын, күйіп қалуың мүмкін… Осы арада Британияның Премьер – министрі болған Бенджамин Дизраэлидің

  • Мыржақып Дулатов түрмеде жатқанда жазған өлеңі

    Мыржақып Дулатов түрмеде жатқанда жазған өлеңі

    Жеке архивімнен табылған құнды мұрағат «Мыржақып Дулатов түрмеде жатқанда жазған өлеңі) Бұл өлеңді 1980 – жылы Өр Алтайдың Көктоғай ауданына қарасты Дүре ауылында 61 жастағы Қауан Орынбасарұлы деген ақсақал айтқанынан жеке архивімде сақталып қалғанынан тауып оқырманмен бөлісіп отырмын. Ай, құдай – ау, аққа жақ, Өзіңі аян мен нақақ. Ақиқат деген жолыңнын, Абыройыңды ашпа хақ. Аятбенен қадысқа, Алла ниет ақ іске. Жан алмасам жоқ еді-ау, Жаза тартсын деген бақ. Мені соттап байлатып, Зығырданды қайнатып. Масайрасын мәз болып, Қинағанды өзің тап Жақын жерден жау шығып, Мақүл істен дау шығып. Дұшпан үстап қолымнан, Иттер тістеп тонымнан. Жаман тосу болған шақ, Түтқын болып тарығып, Жалғыз жатып зарығып, Ашу қысып ойды алып, Дерт жәйіліп бойды

  • Қазақ этногенезінің дағдарысы һам жаңа концепция

    Қазақ этногенезінің дағдарысы һам жаңа концепция

    Арма ағайын! Шағын сараптама Бірінші, қазақ этногенезінің дағдарысы келе жатыр. Дағдарысқа қарсы қазақ этногенезінің жаңа концепциясының жасалмауы алаңдатады. Біз қазір 18 ғасырлардағы қазақ хан-сұлтандары қабылдаған этногенездік концепциясымен әлі өмір сүріп келе жатырмыз. Одан кейінгі үш ғасырда колонизациялық кіріптарлық этногенездік жаңа концепцияны қабылдауға һәм трансформациялауға мұрсат бермеді. Қолданыстағы қазақ шежіресін ашып қараңыз, рулар шежіресінің концепциясы 18 ғасырларда қабылданған мизамға сәйкес келеді. Тіпті шежіредегі аталық рулар сол ғасырдағы қандайда бір тарихи тұлғадан (батырдан) бастау алады немесе шежіредегі аты аталатын рулар 18- ғасырға барып тоқтайды, ары қарай үзік-үзік. Бұл 18- ғасырдағы жаугершілік заманның талабына сай сұрыпталған қазақ этногенезінің көрінісі еді. Яғни қазақ шежіресінің концепциясы қазақ этногенезінің моделін қалыптады. Екінші, саяси және мәдени шешімдердің

  • Мемлекеттік тіл: Қауқарлы ма, әлде әлі де декларация ма?

    Мемлекеттік тіл: Қауқарлы ма, әлде әлі де декларация ма?

     Серік Ерғали Суреттер: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz сайттарынан алынды. Ата Заң жобасының талқысы Қазақстандағы ең сезімтал, ең ұзақ талқыланып келе жатқан мәселенің бірі — мемлекеттік тілдің нақты мәртебесі. Конституцияда қазақ тілі мемлекеттік тіл деп жазылғанына отыз жылдан асты. Алайда қоғамдағы шынайы сұрақ әлі де ашық: қазақ тілі — басқарудың тілі ме, әлде символдық мәртебедегі тіл ме? Тіл мәселесі неліктен шешілмей келеді? Себебі біз ұзақ уақыт бойы тілге: – мәдени құндылық ретінде ғана қарап келдік; – оны мемлекеттік басқару тілі ретінде нақты бекітпедік. Нәтижесінде: – Конституцияда бір мәтін, – тәжірибеде басқа жағдай қалыптасты. Бұл қайшылық тілдің емес, конституциялық айқындықтың әлсіздігінен туындады. 9-баптағы басты түйін Жоба бойынша: 1. Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі – қазақ тілі. 2. Мемлекеттік ұйымдарда

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: