|  | 

Ädebi älem

Nwrlı jol

Sagat Zahanqizi

 

Nwrlı jol

Sözi men änin jazğan Sağat Zahanqızı

Jelbiregen kök tuı kün astında

Erkin samğap qıranı şıñ basında

Ayqındap bolaşaqtıñ nwrlı jolın

Elbası jol tartadı nwrlı asuğa

Qayırması

Jayqalğan atırabı

Esildiñ şalqıp äni

Aqorda jarqıraydı

Paş etip el eñsesin bar älemge

Nwrlı jol şaqıradı

Qosılğanda elge el qwt keledi

Egemendik elitedi esken jeli

Altaydıñ arjağınan bastau alğan

Tögilip tört bwrıştan köş eledi

Qayırması

……………………………………………………………………….

Qayıñdı aral

Sözi men änin jazğan  Sağat Zahanqızı

 

Oyğa oraldı mahabbattıñ köktemi

Näzik sezim äz jürekke tökken nwr

Arasınan arman quğan jastardıñ

Jarqırağan asıl beyneñ tek seniñ

Qayırması

Qayıñdı aral,

Qayıñdı aral,

Hobda özenniñ jağası

Jasıl kilem aq qayıñdar arası

Su betine tüsip twrdı beynemiz

Qos jürektiñ lüpilimen talasıp

Alıs kettik arman jügin arqalap,

Alğa wmtıldıq bizge oraldı barşa baq,

Sağındırdı erke künder estegi,

Sırlasatın aq qayıñdı aralap.

Qayırması

 

 

SağatZahanqızınıñ ömirbayanı

- 1948 jılı Mongoliyanıñ Bayan-ölgiy aymağında düniege kelgen.

-1966 jılı sol jerde 10 jıldıq orta mektepti tämämdağan

-1971 jılı Moskva qalasındağı G.V. Plehanov atındağı Halıq şaruaşılıq Akademiyasın bitirgen

-mamandığı-ekonomist

-1971-1991 jıldar arasında Mongoliyanıñ Josparlau komitetinde keyinnen odan bölinip şıqqan Memlekettik Bağa Komitetinde Ekonomist, bas maman  retinde qızmet atqardı.Mwnda, tauken, qwrılıs, ağaş öñdeu,auır öndiris, energiya-jılu salalarınıñ bağasın belgileu mäselesin jauaptanıp, atqardı.Jänede Negizgi qwral jabdıqtardıñ bağasın qayta eseptep bir jüyege keltiru jwmısına qatıstı.

Bağa özgerisiniñ barlıq salalarğa tigizetin äserin anıqtau maqsatamen Bağa komitetinde jasalatın Sala aralıq balastıñ (mejotraslevoy balans) birikken esebi, Ükimettik byudjettiñ kiris şığısınıñ özgeristerin baqılaytın birikken esepti basqardı.

-1990 jılı Mongoliyanıñ  ekonomikasın bwınğı josparlau sistemasınan narıqtıq jolğa tüsiru üşin halıq şaruaşılığınıñ barlıq salasında  jasalğan bağa jüiesin ırıqtandıru mäselesiniñ birikken esebin jäne özimniñ tikeley jauaptanğan salamnıñ esebin basqardı.

Memlekettik bağa komitetinde atqarılğan osı jwmıstıñ nätijesinde 1991 jılı qañtar ayında Mongoliyanıñ Ekonomikalıq bağıtın  tübegeyli narıqqa  bwrğan nömiri 20-şı Ükimet qaulısı şıqtı.

Qoğam ekonomikası narıqqa ıñğaylınğanda köptegen öndiris käsiporındardıñ jwmısı toqtap Mongoliyada jwmıssızdar sanı köbeyip elde dağdarıs bastaldı.

Osı kezde  tili, dili bir tarihi otanı Qazaqstanğa  barıp jwmıs közin tauıp, jwmıs istegisi kelgen ağayındardıñ tilegin Mongoliyanıñ Ükimet basına jetkizu maqsatımen,Prem'er-ministr Daşiyn Byambasürenniñ qabıldauında eki ret boldım.

1990 jılı 23 nauız küni QazSSR ına Alma-Atağa kelip,Şeteldegi qazaqtarmen mädeni baylanıs jasaytın “ Qazaqstan” qoğamında bolıp, qoğam törağası Şäñgerey Jänibekovtıñ qabıldauında bolıp,-Mongoliya qazaqtarı atamekenge kelip eñbek etkisi keletinin tüsindirip, kelsek  bizdi qabılday alasızdarma,- degen mäseleni birinşi bolıp qoydım.

Qazaqstan qoğamınıñ jol körsetuimen,1990 jılı 27 jeltoqsanda Kerbwlaq audanı Äkimşiligimen, Mongoliyadan malşılar äkelu turalı Eñbek kelisim şartın jasadım.

-1991 jılı atalğan Kelisim şart boyınşa  Mongoliyadan 96 adamdı Qazaqstanğa bastap keldim.Osı jolda Taldıqorğan obılısınıñ barlıq şaruaşılıqtarın basqarğan Audanadaq Auılşaruaşılıq basqarmalırınıñ basşılarımen Eñbek kelisim- şartın jasadıq.

Jasalğan kelisim şarttardıñ negizinde 1991 jılı Qazaq eli Täuelsizdigin alğanğa deyinMongoliyanıñ astanası Ulan-Bator jäne onıñ mañındağı eldi mekenderden 11800 adam öz qarajatımen köşip keldi.

1991 jılı 16-şı jeltoqsanda Qazaq eli Täuelsizdigin alğannan keyin, 31-şi jeltoqsan küni Qazaqstannıñ Birinşi Prezidenti Nwrswltan Äbişwlı Nazarbaev  halıqtı  jaña jıl merekesimen qwttıqtap söylegen sözinde:       ’’ …Alıstağı  ağayındar özderiniñ tarihi otanı Qazaqstanğa kelemiz dese esigimiz aşıq …‘’, dep izgi nietin bildirdi.

1992 jıldan bastap Qazaqstan ökimeti köş mäselesin öz qolına aldı.

1991-1997 jıldarı Mongoliyanıñ Eñbek ministrliginiñ Qazaqstandağı Köşi-qon jauaptanğantwraqtı Ökili qızmetin atqardı.

-1997 jıldan bastap jeke käsipkerlikpen aynalıstı. Kişi käsip orını «otau LTD» ükimetke salıq töleu jağınan 2011 jılı qatarlastarınıñ aldıñğı satısınan körinip «Danq» ordenimen marapattaldı.

-Täuelsizdiktiñ 25 jıldığına oray tuıstarnıñ qarjısı men küş quatın biriktirip Birlik Stroy degen käsip orın qwruğa mwrındıq boldı.

- Almatı qalası Nauırızbay audanınıñ Ardagerler keñesiniñ belsendi müşesi.

Mongoliya qazaqtarı işinen eñ alğaş şetelde(Moskvanıñ Halıq şaruaşılıq akademiyasında) ekonomika mamandığı boyınşa bilim alıp,mongoliyanıñ memelekettik joğarğı mekemesi- Josparlau komitetine jwmısqa orkalasqan alğaşqı qazaq.

Josparlau komitetiniñ bağa sayasatı jönindegi jwmıstarın nätijeli istegeni üşin 1971-1990 jıldarı 16  ret  maqtau jäne qwttıqtau gramotalarımen  marapattaldı.

1985 jılı sistemanıñ Eñbegi siñgen qızmetkeri atağın berdi.

1991 jılı narıqtıq ekonomikağa bağa jüyesin ırıqtandıru jwmısın nätijeli atqarğanı üşin memelekettik jağarğı marapatqa atı wsınılğan.

Bayan-ölgiy aymağınıñ qwrılğanınıñ 70 jıldıqqa arnalğan medalimen jäne  Bwlğın swmınınıñ 70 jıldıq medali men marapattaldı.

 

Qazaqstan jağınan;

-QR mädeniet jäne aqparat ministriniñ Qwrmet gromatası,2007 j.

-Almatı qalası Äkiminiñ Qwrmet gromatası 2000 j.

-Halıqaralıq Beybitşilik älemi qazaq tvorçestvolıq birlestiginiñ Abılayhannıñ  300 jıldığına arnalğan  Altın medali,2012 j.

-Halıqaralıq jazuşılar odağınıñ müşesi.

-Wlı köş turalı  «Wrpaqtar toğısı» degen derekti kitabim 2001 jılı Elorda baspasınan jarıq kördi.

-«Tolğaydı jürek» degen kitap jäne köptegen maqalalardıñ avtorı.

-2015 jılı «Wlı köş: añız ben aqiqat» degen kitabım jarıq kördi.

kerey.kz

Related Articles

  • Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

    Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

     Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda

  • Ateister men täñirşilderge mıñ alğıs! 

    Ateister men täñirşilderge mıñ alğıs! 

    Eldes Orda Suret: Avtordıñ jeke arhivinen alındı. Qazaq qoğamında jaña intellektualdıq kezeñ tuıp keledi. Birinşi, qazirgi qazaq qoğamında senim mäselesine qatıstı pikirtalastardıñ küşeyui kezdeysoq qwbılıs emes. Bwl degeniñiz äleumettik jelilerdiñ, aşıq aqparattıq keñistiktiñ jäne jahandıq intellektualdıq ağımdardıñ ıqpalımen qalıptasqan jaña qoğamdıq oylau formasınıñ körinisi. Ateistik közqarastardıñ aşıq aytıluı, täñirşildik ideyalardıñ qayta jañğıruı jäne dästürli dini orta arasındağı pikir qaqtığısı ziyalı ortada alañdauşılıq tudırğanımen, şın mäninde bwl qwbılıs qoğamnıñ ruhani älsireuin emes, sanalı izdeniske bet bwrğanın körsetedi. Ekinşi, wzaq uaqıt boyı qazaq qoğamındağı dini diskurs negizinen MONOLOGTIQsipatta boldı. Uağız aytıldı, al tıñdauşı tarap onı talqılausız qabıldauğa tiis edi. Swraq qoyu kümänmen, kümän älsiz imanmen teñestirildi. Mwnday ortada senim däleldeudi emes, qaytalaudı talap etti. Ğılımi

  • Oljas Süleymenov. Men bilem!.. 

    Oljas Süleymenov. Men bilem!.. 

    Serik Erğali Suretter: madeniportal.kz jäne S.Erğali mwrağattarınan alındı. «YA znayu!..» kitabınan üzindi-audarma. OSIRIS ZAÑI I Biz adamzat tarihın öte naşar bilemiz. XIX ğasırdıñ basında Napoleon älemge Mısırdı aştı, al ğalımdar bwl eldiñ qirandıların zerttep, onıñ şamamen b.z.d. III mıñjıldıqqa tiesili ekenin anıqtadı. Sol kezde adamzat tarihı tağı da qos mıñjıldıqqa tereñdey tüsti. Birneşe mıñjıldıq bwrın (men bilem) adamzat (nemese onıñ keybir böligi) tañbalı jazudı qoldanıp, jazıp jürgen. Bwl bilimderdi qalpına keltiru arqılı biz XX ğasırdıñ basında jasandı türde üzilgen tilimizdiñ tarihına qatıstı qoljeter şındıqtı qayta tanuımızğa tura keldi. 1926 jılı Bakude ötken alğaşqı türkologiyalıq kongresten keyin türkologiya ğılım retinde qalıptasa almadı… …2018 jılı Nazarbaev meni äñgimelesu üşin Aqordağa şaqırdı. Ülken üsteldiñ basında

  • Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı»

    Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı»

    Bwl Dağandel, Baqanas ölkesinen şıqqan bi Üysinbay Janwzaqwlı haqında qwrastırılıp jazılğan kitap. Tıñ tolıqtırılğan eñbekte bolıs Äldeke Küsenwlı, Dağandeli bolısınıñ basşıları men bilerimen qatar Äbdirahman Älimhanwlı Jünisov sındı aytulı twlğalar jaylı äñgime qozğalğan. Olardıñ el aldındağı eñbekteri, bilik, kesim – şeşimderi, halıq auzında qalğan qanattı sözderi men ömir joldarı, ata – tek şejiresi qamtılğan. Sonımen qatar mwrağat derekterindegi mälimetter keltirilgen. Kitapqa esimi engen erlerdiñ zamanı, üzeñgiles serikteri turalı jazılğan key maqalalar, jır –dastandar, üzindiler engen. Kitap qalıñ oqırman qauımğa arnalğan. Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı», - Jebe baspası, Şımkent qalası.134 bet tolıq nwsqasın tömendegi silteme arqılı oqi alasız. Üysinbay kitap kerey.kz

  • «Alğaşqı kitap» derekti beynefil'mi

    «Alğaşqı kitap» derekti beynefil'mi

    Qazaqstan Respublikası Mädeniet jäne aqparat ministrliginiñ Mädeniet komitetine qarastı Wlttıq kinonı qoldau memlekettik ortalığınıñ tapsırısımen «JBF company» kompaniyası Semey qalasında, Şıñğıstau öñirinde, Almatı oblısınıñ Jambıl audanında  «Alğaşqı kitap» attı derekti beynefil'm tüsirude. Derekti fil'm Abaydıñ 1909 jılı Sankt Peterburgtegi Il'ya Boraganskiy baspasında basılğan alğaşqı şığarmalar jinağınıñ jarıq köruine arnaladı. Wlı Abay mwrasınıñ qağaz betine tañbalanu tarihın bayandaydı. Qazirgi adamdar bwrınğı uaqıttıñ, Abay zamanınıñ naqtı, derekti beynesin, sol kezdegi adamdardıñ älpetin, kiim ülgisin köz aldarına elestetui qiın. Köpşiliktiñ ol uaqıt turalı tüsinigi teatr men kinofil'mderdegi butaforlıq kiimder men zattar arqılı qalıptasqan. Alayda Abay uaqıtındağı qazaq tirşiligi, qazaqtardıñ bet-älpeti, kiim kiisi, üy – jayı, bwyımdarı tañbalanğan mıñdağan fotosuretter saqtalğan. Bwlar Resey, Türkiya, Wlıbritaniya

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: