|  | 

Ädebi älem

Nwrlı jol

Sagat Zahanqizi

 

Nwrlı jol

Sözi men änin jazğan Sağat Zahanqızı

Jelbiregen kök tuı kün astında

Erkin samğap qıranı şıñ basında

Ayqındap bolaşaqtıñ nwrlı jolın

Elbası jol tartadı nwrlı asuğa

Qayırması

Jayqalğan atırabı

Esildiñ şalqıp äni

Aqorda jarqıraydı

Paş etip el eñsesin bar älemge

Nwrlı jol şaqıradı

Qosılğanda elge el qwt keledi

Egemendik elitedi esken jeli

Altaydıñ arjağınan bastau alğan

Tögilip tört bwrıştan köş eledi

Qayırması

……………………………………………………………………….

Qayıñdı aral

Sözi men änin jazğan  Sağat Zahanqızı

 

Oyğa oraldı mahabbattıñ köktemi

Näzik sezim äz jürekke tökken nwr

Arasınan arman quğan jastardıñ

Jarqırağan asıl beyneñ tek seniñ

Qayırması

Qayıñdı aral,

Qayıñdı aral,

Hobda özenniñ jağası

Jasıl kilem aq qayıñdar arası

Su betine tüsip twrdı beynemiz

Qos jürektiñ lüpilimen talasıp

Alıs kettik arman jügin arqalap,

Alğa wmtıldıq bizge oraldı barşa baq,

Sağındırdı erke künder estegi,

Sırlasatın aq qayıñdı aralap.

Qayırması

 

 

SağatZahanqızınıñ ömirbayanı

- 1948 jılı Mongoliyanıñ Bayan-ölgiy aymağında düniege kelgen.

-1966 jılı sol jerde 10 jıldıq orta mektepti tämämdağan

-1971 jılı Moskva qalasındağı G.V. Plehanov atındağı Halıq şaruaşılıq Akademiyasın bitirgen

-mamandığı-ekonomist

-1971-1991 jıldar arasında Mongoliyanıñ Josparlau komitetinde keyinnen odan bölinip şıqqan Memlekettik Bağa Komitetinde Ekonomist, bas maman  retinde qızmet atqardı.Mwnda, tauken, qwrılıs, ağaş öñdeu,auır öndiris, energiya-jılu salalarınıñ bağasın belgileu mäselesin jauaptanıp, atqardı.Jänede Negizgi qwral jabdıqtardıñ bağasın qayta eseptep bir jüyege keltiru jwmısına qatıstı.

Bağa özgerisiniñ barlıq salalarğa tigizetin äserin anıqtau maqsatamen Bağa komitetinde jasalatın Sala aralıq balastıñ (mejotraslevoy balans) birikken esebi, Ükimettik byudjettiñ kiris şığısınıñ özgeristerin baqılaytın birikken esepti basqardı.

-1990 jılı Mongoliyanıñ  ekonomikasın bwınğı josparlau sistemasınan narıqtıq jolğa tüsiru üşin halıq şaruaşılığınıñ barlıq salasında  jasalğan bağa jüiesin ırıqtandıru mäselesiniñ birikken esebin jäne özimniñ tikeley jauaptanğan salamnıñ esebin basqardı.

Memlekettik bağa komitetinde atqarılğan osı jwmıstıñ nätijesinde 1991 jılı qañtar ayında Mongoliyanıñ Ekonomikalıq bağıtın  tübegeyli narıqqa  bwrğan nömiri 20-şı Ükimet qaulısı şıqtı.

Qoğam ekonomikası narıqqa ıñğaylınğanda köptegen öndiris käsiporındardıñ jwmısı toqtap Mongoliyada jwmıssızdar sanı köbeyip elde dağdarıs bastaldı.

Osı kezde  tili, dili bir tarihi otanı Qazaqstanğa  barıp jwmıs közin tauıp, jwmıs istegisi kelgen ağayındardıñ tilegin Mongoliyanıñ Ükimet basına jetkizu maqsatımen,Prem'er-ministr Daşiyn Byambasürenniñ qabıldauında eki ret boldım.

1990 jılı 23 nauız küni QazSSR ına Alma-Atağa kelip,Şeteldegi qazaqtarmen mädeni baylanıs jasaytın “ Qazaqstan” qoğamında bolıp, qoğam törağası Şäñgerey Jänibekovtıñ qabıldauında bolıp,-Mongoliya qazaqtarı atamekenge kelip eñbek etkisi keletinin tüsindirip, kelsek  bizdi qabılday alasızdarma,- degen mäseleni birinşi bolıp qoydım.

Qazaqstan qoğamınıñ jol körsetuimen,1990 jılı 27 jeltoqsanda Kerbwlaq audanı Äkimşiligimen, Mongoliyadan malşılar äkelu turalı Eñbek kelisim şartın jasadım.

-1991 jılı atalğan Kelisim şart boyınşa  Mongoliyadan 96 adamdı Qazaqstanğa bastap keldim.Osı jolda Taldıqorğan obılısınıñ barlıq şaruaşılıqtarın basqarğan Audanadaq Auılşaruaşılıq basqarmalırınıñ basşılarımen Eñbek kelisim- şartın jasadıq.

Jasalğan kelisim şarttardıñ negizinde 1991 jılı Qazaq eli Täuelsizdigin alğanğa deyinMongoliyanıñ astanası Ulan-Bator jäne onıñ mañındağı eldi mekenderden 11800 adam öz qarajatımen köşip keldi.

1991 jılı 16-şı jeltoqsanda Qazaq eli Täuelsizdigin alğannan keyin, 31-şi jeltoqsan küni Qazaqstannıñ Birinşi Prezidenti Nwrswltan Äbişwlı Nazarbaev  halıqtı  jaña jıl merekesimen qwttıqtap söylegen sözinde:       ’’ …Alıstağı  ağayındar özderiniñ tarihi otanı Qazaqstanğa kelemiz dese esigimiz aşıq …‘’, dep izgi nietin bildirdi.

1992 jıldan bastap Qazaqstan ökimeti köş mäselesin öz qolına aldı.

1991-1997 jıldarı Mongoliyanıñ Eñbek ministrliginiñ Qazaqstandağı Köşi-qon jauaptanğantwraqtı Ökili qızmetin atqardı.

-1997 jıldan bastap jeke käsipkerlikpen aynalıstı. Kişi käsip orını «otau LTD» ükimetke salıq töleu jağınan 2011 jılı qatarlastarınıñ aldıñğı satısınan körinip «Danq» ordenimen marapattaldı.

-Täuelsizdiktiñ 25 jıldığına oray tuıstarnıñ qarjısı men küş quatın biriktirip Birlik Stroy degen käsip orın qwruğa mwrındıq boldı.

- Almatı qalası Nauırızbay audanınıñ Ardagerler keñesiniñ belsendi müşesi.

Mongoliya qazaqtarı işinen eñ alğaş şetelde(Moskvanıñ Halıq şaruaşılıq akademiyasında) ekonomika mamandığı boyınşa bilim alıp,mongoliyanıñ memelekettik joğarğı mekemesi- Josparlau komitetine jwmısqa orkalasqan alğaşqı qazaq.

Josparlau komitetiniñ bağa sayasatı jönindegi jwmıstarın nätijeli istegeni üşin 1971-1990 jıldarı 16  ret  maqtau jäne qwttıqtau gramotalarımen  marapattaldı.

1985 jılı sistemanıñ Eñbegi siñgen qızmetkeri atağın berdi.

1991 jılı narıqtıq ekonomikağa bağa jüyesin ırıqtandıru jwmısın nätijeli atqarğanı üşin memelekettik jağarğı marapatqa atı wsınılğan.

Bayan-ölgiy aymağınıñ qwrılğanınıñ 70 jıldıqqa arnalğan medalimen jäne  Bwlğın swmınınıñ 70 jıldıq medali men marapattaldı.

 

Qazaqstan jağınan;

-QR mädeniet jäne aqparat ministriniñ Qwrmet gromatası,2007 j.

-Almatı qalası Äkiminiñ Qwrmet gromatası 2000 j.

-Halıqaralıq Beybitşilik älemi qazaq tvorçestvolıq birlestiginiñ Abılayhannıñ  300 jıldığına arnalğan  Altın medali,2012 j.

-Halıqaralıq jazuşılar odağınıñ müşesi.

-Wlı köş turalı  «Wrpaqtar toğısı» degen derekti kitabim 2001 jılı Elorda baspasınan jarıq kördi.

-«Tolğaydı jürek» degen kitap jäne köptegen maqalalardıñ avtorı.

-2015 jılı «Wlı köş: añız ben aqiqat» degen kitabım jarıq kördi.

kerey.kz

Related Articles

  • Attığa jol, auızdığa söz bermegen Twrım batır

    Är däuirde halıqtıñ pana twtar, qormal sanar qwrmetti azamattarı boladı, solardıñ biri zamanı Attığa jol, auızdığa söz bermeytin, batırlığımen halqı jaqta twrıp, mınau ortası men mekenin qorğau jolında sırt jauğa ses bolıp kelgen Twrım batırdı tuğan halqı mäñgi wmatpaydı. Twrım bala küninen baluandığımen, qamşıgerligimen atı şıqqan, eseyip at jalın tartıp mine köz alartqan jaularınıñ betin qaytarıp közge tüskendikten «bwl öñirde Twrım bar» dep sırt jaular attap baspaytın bolğan. Twrım ömiriniñ soñında ziratın qazıp, qabırın twrğızıp qoyıp qajılıq saparğa attanıp, qaytarında bügingi Semey öñiri mañına kelgende twyıqsız dünie salıp, jol joldastarı süyekte bwzbay Sarterektegi özi äzirlep ketken qabırğa jetkizip, el, jwrtına tabıs etidi. Iteli ruınıñ bir mwnşa atası Ajı güñ bolıp

  • «Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

    «Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

    Bizdiñ qazaqta «malğa dostıñ maldan basqa mwñı joq» – «maldan boğı ğana böten» talay jarımes Abaydıñ atına neşe türli söz aytqan. Onıñ işinde saudager ğana emes, özin “söz wstağan”, “el wstağan” sanaytındar da boldı. Bwlarğa Abaydıñ özi jauap berip ketken: «Tınış wyıqtat, sen esirke, baq sözime!». Al, anau jigit «maldıñ buımen» negizgi oyın dwrıs jetkize almağan siyaqtı. Ol, «Qwnekeñ malın şığındap, Abaydı oqıtıp, jağday jasamağanda qalay bolar edi… Biz de sol Qwnekeñ siyaqtımız…» degendi aytpaqşı boldı – au deymin… Qwnekeñ qayda, sen qayda… «Quatı küşti nwrlı söz, Quatın bilgen abaylar…» – deydi Abay. Sözdiñ quatın bilmegen öte qiın, küyip qaluıñ mümkin… Osı arada Britaniyanıñ Prem'er – ministri bolğan Bendjamin Dizraelidiñ

  • Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

    Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

    Jeke arhivimnen tabılğan qwndı mwrağat «Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi) Bwl öleñdi 1980 – jılı Ör Altaydıñ Köktoğay audanına qarastı Düre auılında 61 jastağı Qauan Orınbasarwlı degen aqsaqal aytqanınan jeke arhivimde saqtalıp qalğanınan tauıp oqırmanmen bölisip otırmın. Ay, qwday – au, aqqa jaq, Öziñi ayan men naqaq. Aqiqat degen jolıñnın, Abıroyıñdı aşpa haq. Ayatbenen qadısqa, Alla niet aq iske. Jan almasam joq edi-au, Jaza tartsın degen baq. Meni sottap baylatıp, Zığırdandı qaynatıp. Masayrasın mäz bolıp, Qinağandı öziñ tap Jaqın jerden jau şığıp, Maqül isten dau şığıp. Dwşpan üstap qolımnan, Itter tistep tonımnan. Jaman tosu bolğan şaq, Tütqın bolıp tarığıp, Jalğız jatıp zarığıp, Aşu qısıp oydı alıp, Dert jäyilip boydı

  • Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ

  • Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

    Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

     Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: