|  |  | 

Көз қарас Саясат

ҚАЗАҚТАР – МЕМЛЕКЕТ ҚҰРУШЫ ҰЛТ!

Qazaqhanigi

Қоғам өз еркін, тілегін, мақсаты мен талабын емін еркін білдіріп қалыптасқаны дұрыс. Бұл билік пен қоғам арасындағы шынайы диалогқа ұластырады. Бірақ бізде осы мемлекеттік институттар мен қоғамдық институттар арасындағы қабаттар теориялық деңгейде құжаттық болсын, құқықтық саяси болмыстар бар деп білеміз. Мысалы кеше ғана сайлауда мәжілістің 82 пайыз дауысын алған “Нұротан” партиясы қоғам мен билік арасында көпір болуы тиіс еді. Неге алаңға төгілген халық арасында осы партия көрінбейді? Неге халық еркі парламентте өкілдігімен танылмайды? Сонда парламенттегілерді халық сайламаса кім сайлаған? Жеке көзқарасым, Нұротан партиясы іші қуыс, мазмұны жоқ, саяси құрылым. Егемен ел болғалы бері билік қоғамдық сананы тұншықтырумен айналысты. Қоғамды саяси болмыстық жауапкершіліктен мақұрым қылды. Нәтижесінде ел тағдырын билік ешкіммен ақылдаспай ақ өзі шешіп үйренді. Ел шын мәнінде өз елінің қожайыны сезіне алмады. Халық та сабыр сақтады, яки шындығында саяси санасы да билікке ықпал етер әлеуеті де дамымады. Ширек ғасыр бойы не президенттік не парламенттік басқару жүйесі қоғам мен билік арасындағы бірлік пен тұтастықты қалыптастыра алмады. Қолдан жасалған партиялар мен мәжілістегі орындар, аты мен заты бөлек болса да, бір ғана биліктің қолшоқпары болды әлі де солай. Мемлекетті құрушы мәдениетпен оның тұғырлық болмысымен билік санаспады. Мәдениеті де тілі де әлеуметі де құқы да ескерілмеді. Ұлт құндылықтары туралы кешенді саясат жасалмады. Ұлттық сөйлемдер мен сезімдер тапталды, сыналды. Конституцияда да орын алмады. Яғни Қазақстан мемлекеттік құрылымы жағынан дәстүрсіз ел сияқты негіздермен түсіндірілді. Қазақтың ұлттық өркениеттік намысы мен тәжірибесін ескермеу қалыпты жағдайға айналды.
Билік бүгінгі қоғамдық сананың тұншығып қалуында ең басты рөльді атқарды. Тоталитарлық, коррупциялық кешен қазақты қазаққа дұшпан қылып көрсетті. Бұрынғы кеңестік қала берді ресейдің шовинистік саясаты сол қалпы жалғасын тапты. Ұлы жүз орта жүз кіші жүз арасындағы “тепе-теңдік теориясы” ұлттық тұғырдың дамуын тежеді. Ұлт сөзін айтқандар “ештеңе көрмеген, қолына ештеңе тимеген” бишаралар ретінде анықталды.
Рас, ел мүддесі болашағы үшін тыныштықтан асқан құндылық жоқ. Қазақ мұны өте жақсы сезініп, танитын ұлт. Сондықтан барлық байлығы сатылып жатса да, саяси болмыстық тұғырда үн шығармады. Енді ең соңғы ұлт тұғыры туралы өзінің қасиетті туған жерінің тағы да сол егесімен санаспай таланға салынуы қазақ деген ұлттың шын мәнінде, онтологиялық тұрғыдан бар екендігін паш етті. Демек қазақ деген ұлт тірі екен.
Ұсынысым, билік осы ақиқатты бұдан былай ескерсе, баяндылығы мен абыройын жинап алары хақ. Ал егер ескермей өздері сыртқы қоғамдық инженерлердің шаблонымен кете беретін болса, қазақ бұған енді көнбейді.
Қазақтың билігі мен елі тұтас болғанда ғана мына мемлекеттілігіміз баянды ұстанымдарына қауышады.

Досай КЕНЖЕТАЙ

facebook парақшасынан алынды

Related Articles

  • Путин Қазақстан және Өзбекстанмен әскери келісімдерді қайта қарауға көшті. Бұл оған не үшін керек?

    Путин Қазақстан және Өзбекстанмен әскери келісімдерді қайта қарауға көшті. Бұл оған не үшін керек?

    Камилла ВАЛИЕВА Коллаж авторы — Тимур Тимаев Шілденің аяғында Ресей президенті Владимир Путин Қазақстан және Өзбекстанмен әскери-техникалық ынтымақтастық туралы келісімдерді қайта қарауды тапсырды. Қолданыстағы келісімдерді Мәскеу Астанамен 2013 жылы, ал Ташкентпен 2016 жылы жасаған. Қазір бұл құжаттар қару-жарақ пен әскери техниканы жеткізуді, әскери мақсаттағы өнімдер алмасуды және технологиялар беруді реттейді. Алайда келісімдерде нақты не өзгеруі мүмкін және Ресей оларды дәл қазір неге қайта қарап жатыр? Әзірге Кремльдің Астана және Ташкентпен жасалған әскери-техникалық келісімдердің нақты қай тұстарын қайта қарастырып жатқаны белгісіз. Өзбекстан Қорғаныс министрлігі Азаттық радиосының сауалына жауап бермеді. Ал Қазақстан Қорғаныс министрлігі құжаттар бойынша жұмыс аяқталғанға дейін олардың мазмұнына түсініктеме бермейтінін мәлімдеді. “Шектеулі түрде таратуға жатпайтын ақпарат жұртқа мемлекеттік органдардың ресми ақпараттық

  • Қазақ тілінің болашағы енді демографияға тіреліп тұрған жоқ.

    Қазақ тілінің болашағы енді демографияға тіреліп тұрған жоқ.

    Zhalgas Yertay Қазақ тілінің болашағы енді демографияға тіреліп тұрған жоқ. Ол халықтың ішкі күші мен биліктің саяси еркіне қарайлап тұр Ертеректен бастайық. Баяғыда қазақтың басты проблемасы санында еді, ол рас. Қазақтар өз жерінде азшылыққа айналған-ды. Ал қалада қазақша есту қиын болатын. Мектептерде, университеттерде, мемлекеттік басқаруда, бизнесте қазақ тілі шеттетілді. Сол кезде қазақ тілінің тағдыры демографияға тәуелді еді. Бұл логика ұзақ уақыт дұрыс саналған. Бірақ бүгінгі Қазақстанға қарасақ, жағдай өзгерді. Қазақтар көпшілікке айналды. Қазақ тілін түсінетіндер мен сөйлейтіндер саны бұрын-соңды болмаған деңгейге жетті. Қазақ мектебіне баратын балалардың саны жыл сайын артып келеді. Қазақ тілі күнделікті өмірдің негізгі тіліне айналды. Бірақ неге тіл мәселесі әлі өзекті болып тұр? Мәселе санға емес, санаға

  • Қазақ этногенезінің дағдарысы һам жаңа концепция

    Қазақ этногенезінің дағдарысы һам жаңа концепция

    Арма ағайын! Шағын сараптама Бірінші, қазақ этногенезінің дағдарысы келе жатыр. Дағдарысқа қарсы қазақ этногенезінің жаңа концепциясының жасалмауы алаңдатады. Біз қазір 18 ғасырлардағы қазақ хан-сұлтандары қабылдаған этногенездік концепциясымен әлі өмір сүріп келе жатырмыз. Одан кейінгі үш ғасырда колонизациялық кіріптарлық этногенездік жаңа концепцияны қабылдауға һәм трансформациялауға мұрсат бермеді. Қолданыстағы қазақ шежіресін ашып қараңыз, рулар шежіресінің концепциясы 18 ғасырларда қабылданған мизамға сәйкес келеді. Тіпті шежіредегі аталық рулар сол ғасырдағы қандайда бір тарихи тұлғадан (батырдан) бастау алады немесе шежіредегі аты аталатын рулар 18- ғасырға барып тоқтайды, ары қарай үзік-үзік. Бұл 18- ғасырдағы жаугершілік заманның талабына сай сұрыпталған қазақ этногенезінің көрінісі еді. Яғни қазақ шежіресінің концепциясы қазақ этногенезінің моделін қалыптады. Екінші, саяси және мәдени шешімдердің

  • Саяси қуғын-сүргінге ұшыраған арғы беттің көрнекі тұлғалары мен зиялы қауым өкілдері

    Саяси қуғын-сүргінге ұшыраған арғы беттің көрнекі тұлғалары мен зиялы қауым өкілдері

    Арма әлеумет! 31 мамыр саяси қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандарын еске алу күні. Осыған байланысты іргелес елдерде соның ішінде Шығыс Түркістан өңірінде өмір сүріп жатқан Шыңжаң қазақтарының саяси, әлеуметтік һәм мәдени тарихын танып біліп жүргеніміз артық болмас. Алдымен суреттерге түсініктеме: Бірінші сурет: Шыңжаң өлкесінде 1934-44 жылдары өлке губернаторы болған Шэн Шицайдың (盛世才) бейнесі. Екінші сурет: Тайвань Тайпэйдегі Шэн Шицайдың мазары. 2024 жылы арнайы іздеп тауып басына барғандағы естелік. Ол туралы естелікті кейін оқисыздар. Үшінші сурет: Шыңжаң өлкесі Құмыл аймағының аймақ губернаторы болған Жолбарыс Бег-тің мазары. Тайвань Тайпэй қаласындағы мұсылмандар зиратында жерленген. 2024 жылы арнайы іздеп тауып басына барып қайттым. Төртінші сурет: 1944 жылы ұлт-азаттық көтерілісшілері Құлжа қаласын азат қылған соң қала

  • ҒАЛЫМ БОҚАШ. «Өзіне ар тұтқан, жаттан зар тұтады!»

    ҒАЛЫМ БОҚАШ. «Өзіне ар тұтқан, жаттан зар тұтады!»

    Екі мыңыншы жылдардың басында қазақ руханиятында ерекше басылымдар болды. Атап айтсақ, Атырау шәрінде шыққан «Алтын Орда» газеті болса, одан кейінгісі Алматы қаласында шығып тұрған «Жас қазақ», сондай-ақ «Шетел Әдебиеті» сынды газеттер еді. «Алтын Орда» газетіне Мейірхан Ақдәулетұлы, ал қалған екеуіне Талғат Ешен мен Ардақ Нұрғазы іспетті қазақтың интеллектуал азаматтары бас редактор болған еді. Бәрі  де есімдері елге мәлім, ғажайып ақындар. Бәз біреулердің: «Журналист болмаса, ақын ешқашан жарытып газет шығара алмайды», – деген сыпсың сөздерінің ауызына құм құйып, әлгі әпербақан түсініктің аяғын көктен келтірген де осы талантты қаламгерлер болды.  «Әдебиет порталы» «УАҚЫТ ПЕН КЕҢІСТІК…» айдарымен  тек аталған осы басылымдар ғана емес, жаңа ғасырдың басында қазақ баспасөзінде жарық көрген небір жілікті жазбалар мен танымдық

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: