|  |  | 

Köz qaras Sayasat

QAZAQTAR – MEMLEKET QWRUŞI WLT!

Qazaqhanigi

Qoğam öz erkin, tilegin, maqsatı men talabın emin erkin bildirip qalıptasqanı dwrıs. Bwl bilik pen qoğam arasındağı şınayı dialogqa wlastıradı. Biraq bizde osı memlekettik instituttar men qoğamdıq instituttar arasındağı qabattar teoriyalıq deñgeyde qwjattıq bolsın, qwqıqtıq sayasi bolmıstar bar dep bilemiz. Mısalı keşe ğana saylauda mäjilistiñ 82 payız dauısın alğan “Nwrotan” partiyası qoğam men bilik arasında köpir boluı tiis edi. Nege alañğa tögilgen halıq arasında osı partiya körinbeydi? Nege halıq erki parlamentte ökildigimen tanılmaydı? Sonda parlamenttegilerdi halıq saylamasa kim saylağan? Jeke közqarasım, Nwrotan partiyası işi quıs, mazmwnı joq, sayasi qwrılım. Egemen el bolğalı beri bilik qoğamdıq sananı twnşıqtırumen aynalıstı. Qoğamdı sayasi bolmıstıq jauapkerşilikten maqwrım qıldı. Nätijesinde el tağdırın bilik eşkimmen aqıldaspay aq özi şeşip üyrendi. El şın mäninde öz eliniñ qojayını sezine almadı. Halıq ta sabır saqtadı, yaki şındığında sayasi sanası da bilikke ıqpal eter äleueti de damımadı. Şirek ğasır boyı ne prezidenttik ne parlamenttik basqaru jüyesi qoğam men bilik arasındağı birlik pen twtastıqtı qalıptastıra almadı. Qoldan jasalğan partiyalar men mäjilistegi orındar, atı men zatı bölek bolsa da, bir ğana biliktiñ qolşoqparı boldı äli de solay. Memleketti qwruşı mädenietpen onıñ twğırlıq bolmısımen bilik sanaspadı. Mädenieti de tili de äleumeti de qwqı da eskerilmedi. Wlt qwndılıqtarı turalı keşendi sayasat jasalmadı. Wlttıq söylemder men sezimder taptaldı, sınaldı. Konstituciyada da orın almadı. YAğni Qazaqstan memlekettik qwrılımı jağınan dästürsiz el siyaqtı negizdermen tüsindirildi. Qazaqtıñ wlttıq örkeniettik namısı men täjiribesin eskermeu qalıptı jağdayğa aynaldı.
Bilik bügingi qoğamdıq sananıñ twnşığıp qaluında eñ bastı röl'di atqardı. Totalitarlıq, korrupciyalıq keşen qazaqtı qazaqqa dwşpan qılıp körsetti. Bwrınğı keñestik qala berdi reseydiñ şovinistik sayasatı sol qalpı jalğasın taptı. Wlı jüz orta jüz kişi jüz arasındağı “tepe-teñdik teoriyası” wlttıq twğırdıñ damuın tejedi. Wlt sözin aytqandar “eşteñe körmegen, qolına eşteñe timegen” bişaralar retinde anıqtaldı.
Ras, el müddesi bolaşağı üşin tınıştıqtan asqan qwndılıq joq. Qazaq mwnı öte jaqsı sezinip, tanitın wlt. Sondıqtan barlıq baylığı satılıp jatsa da, sayasi bolmıstıq twğırda ün şığarmadı. Endi eñ soñğı wlt twğırı turalı öziniñ qasietti tuğan jeriniñ tağı da sol egesimen sanaspay talanğa salınuı qazaq degen wlttıñ şın mäninde, ontologiyalıq twrğıdan bar ekendigin paş etti. Demek qazaq degen wlt tiri eken.
Wsınısım, bilik osı aqiqattı bwdan bılay eskerse, bayandılığı men abıroyın jinap aları haq. Al eger eskermey özderi sırtqı qoğamdıq injenerlerdiñ şablonımen kete beretin bolsa, qazaq bwğan endi könbeydi.
Qazaqtıñ biligi men eli twtas bolğanda ğana mına memlekettiligimiz bayandı wstanımdarına qauışadı.

Dosay KENJETAY

facebook paraqşasınan alındı

Related Articles

  • Putin Qazaqstan jäne Özbekstanmen äskeri kelisimderdi qayta qarauğa köşti. Bwl oğan ne üşin kerek?

    Putin Qazaqstan jäne Özbekstanmen äskeri kelisimderdi qayta qarauğa köşti. Bwl oğan ne üşin kerek?

    Kamilla VALIEVA Kollaj avtorı — Timur Timaev Şildeniñ ayağında Resey prezidenti Vladimir Putin Qazaqstan jäne Özbekstanmen äskeri-tehnikalıq ıntımaqtastıq turalı kelisimderdi qayta qaraudı tapsırdı. Qoldanıstağı kelisimderdi Mäskeu Astanamen 2013 jılı, al Taşkentpen 2016 jılı jasağan. Qazir bwl qwjattar qaru-jaraq pen äskeri tehnikanı jetkizudi, äskeri maqsattağı önimder almasudı jäne tehnologiyalar berudi retteydi. Alayda kelisimderde naqtı ne özgerui mümkin jäne Resey olardı däl qazir nege qayta qarap jatır? Äzirge Kreml'diñ Astana jäne Taşkentpen jasalğan äskeri-tehnikalıq kelisimderdiñ naqtı qay twstarın qayta qarastırıp jatqanı belgisiz. Özbekstan Qorğanıs ministrligi Azattıq radiosınıñ saualına jauap bermedi. Al Qazaqstan Qorğanıs ministrligi qwjattar boyınşa jwmıs ayaqtalğanğa deyin olardıñ mazmwnına tüsinikteme bermeytinin mälimdedi. “Şekteuli türde taratuğa jatpaytın aqparat jwrtqa memlekettik organdardıñ resmi aqparattıq

  • Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Zhalgas Yertay Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq. Ol halıqtıñ işki küşi men biliktiñ sayasi erkine qaraylap twr Erterekten bastayıq. Bayağıda qazaqtıñ bastı probleması sanında edi, ol ras. Qazaqtar öz jerinde azşılıqqa aynalğan-dı. Al qalada qazaqşa estu qiın bolatın. Mektepterde, universitetterde, memlekettik basqaruda, bizneste qazaq tili şettetildi. Sol kezde qazaq tiliniñ tağdırı demografiyağa täueldi edi. Bwl logika wzaq uaqıt dwrıs sanalğan. Biraq bügingi Qazaqstanğa qarasaq, jağday özgerdi. Qazaqtar köpşilikke aynaldı. Qazaq tilin tüsinetinder men söyleytinder sanı bwrın-soñdı bolmağan deñgeyge jetti. Qazaq mektebine baratın balalardıñ sanı jıl sayın artıp keledi. Qazaq tili kündelikti ömirdiñ negizgi tiline aynaldı. Biraq nege til mäselesi äli özekti bolıp twr? Mäsele sanğa emes, sanağa

  • Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ

  • Sayasi quğın-sürginge wşırağan arğı bettiñ körneki twlğaları men ziyalı qauım ökilderi

    Sayasi quğın-sürginge wşırağan arğı bettiñ körneki twlğaları men ziyalı qauım ökilderi

    Arma äleumet! 31 mamır sayasi quğın-sürgin jäne aşarşılıq qwrbandarın eske alu küni. Osığan baylanıstı irgeles elderde sonıñ işinde Şığıs Türkistan öñirinde ömir sürip jatqan Şıñjañ qazaqtarınıñ sayasi, äleumettik häm mädeni tarihın tanıp bilip jürgenimiz artıq bolmas. Aldımen suretterge tüsinikteme: Birinşi suret: Şıñjañ ölkesinde 1934-44 jıldarı ölke gubernatorı bolğan Şen Şicaydıñ (盛世才) beynesi. Ekinşi suret: Tayvan' Taypeydegi Şen Şicaydıñ mazarı. 2024 jılı arnayı izdep tauıp basına barğandağı estelik. Ol turalı estelikti keyin oqisızdar. Üşinşi suret: Şıñjañ ölkesi Qwmıl aymağınıñ aymaq gubernatorı bolğan Jolbarıs Beg-tiñ mazarı. Tayvan' Taypey qalasındağı mwsılmandar ziratında jerlengen. 2024 jılı arnayı izdep tauıp basına barıp qayttım. Törtinşi suret: 1944 jılı wlt-azattıq köterilisşileri Qwlja qalasın azat qılğan soñ qala

  • ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri  de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı.  «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen  tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: