ТАМЫЗ БҮЛІГІ КЕЗІНДЕ

| Aug 20, 2016

1991 жылы 19-тамыз – КСРО Президенті М.Горбачевті ығыстырып, билікті басып алмақ болған Төтенше Жағдай жөніндегі Мемлекеттік Комитет (ГКЧП) құрылған тұс есімнен кетпейді. Одан бері де ширек ғасыр өтіпті ғой.
Ол кезде Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің органы – «Халық Кеңесі» газетінде жауапты хатшы болуым керек. ГКЧП-ның тоталитарлық сипатын ішіміз сезіп тұр. Азаттықты аңсап тұрғандықтан Г.Янаев пен В.Крючков бастаған төтенше бүлікке жан-тәнімізбен қарсымыз. 20-тамыз күні таңертең Алматы қалалық атқару комитетінде жұмыс істейтін демократ пейілді Кенесары Қаптағаев деген жігіт маған іш тартып бір құпия құжаттың көшірмесін көрсетті. Онда Алматы қалалық атқару комитеті «ГКЧП-ны» қолдайтыны, шаһардағы стратегиялық нысандарды күзету, қолдан шығармау, құқықтық режимді күшейту туралы тапсырмалар көзделініпті.

Дереу жағдайды айтып, «Азат» азаматтық қозғалысындағы жігіттерге хабарластым. Айналдырған екі сағаттың ішінде қалалық атқару комитетінің алдында үш жүздей адам жинап, наразылық пикетін өткіздік. Сол аралықта плакаттар да жазып үлгердік. Түс ауа сол кездегі директоры, жанып тұрған патриот Айтан Нүсіпхановтың батыл рұқсатымен «Азат» азаматтық қозғалысы Үйлестіру кеңесінің мүшелері ретінде Жасарал Қуанышалин (тең төраға), Дос Көшім және мен үшеуміз Алатау» телеарнасынан тікелей эфирге шықтық.

Жасарал орысша, Дос екеуміз қазақша ТЖМК (ГКЧП) бүлігінің халыққа қарсы сипатын әшкерелеп бақтық. Қолымыздағы құжаттар арқылы ТЖМК-ға қолдау көрсеткен қала басшысы міндетін атқарушы В.В.Храпуновтың масқара әрекеттерін жария еттік. Бұл сол кезде өте қауіпті қадам болатын. Әсіресе қорықпай бізге тікелей эфирге шығуымызға мүмкіндік берген Айтан (марқұмның жаны жаннатта болсын!) бауырымыздың ерлігіне әлі күнге таң қаламын. Әйтеуір біз жарты сағат ішінде «Азат» қозғалысының, бүкіл демократиялық топтардың, неформалдардың ГКЧП-ға қарсы екендігін, бүліктің халыққа қарсы сипатын айтып үлгердік.

Сол күні бүлікшілік әрекетті айыптаған мақала жазылып, ол ертесіне «Халық Кеңесі» газетінде жарияланып кетті. Қазақта «Әр нәрседе бір қайыр бар» дейді ғой, төтенше тамыз бүлігі Жаңа одақтық шарт құру туралы, оның федерациялық немесе конфедерациялық сипаты жөнінде жүріп жатқан толассыз дауларды сап тиып, Кеңес Одағының ыдырау үдерісін тездетті.

Марат Токашбаевтың facebook парақшасынан алынды

Тоқаев мырза тіл жайлы тағы бірдеңе депті

kerey.kz

Zhalgas Yertay Орыс тілінің мәртебесін еш төмендетпедік, оның бәрі күңкіл сөз деген екен. Қазақ тілінің де мәртебесі төмендеді деп байбалам салмаңдар деп ұрсыпты. Алдымен жауабы жоқ сұрақтардан бастайық. Тоқаев мырза, егер ештеңе өзгермесе, онда “тең” сөзінің “қатарға” ауысуы жай көз алдау әрекеті ме? Қоғамдағы градусты басуға талпыныс қана ма? Қазіргі мемлекеттік бюрократиялық аппараттың статус-квоны сақтап қалуға тырысуы деп бағаласа бола ма? Енді Тоқаев мырзаның әр сөзіне тоқталсақ.“Жаңа Конституция мәтінінің ресми құжат ретінде қазақ және орыс тілдерінде жариялануы көп нәрсені аңғартпай ма? Бұл жерде түсініктеме беріп, ақталудың өзі артық”Иә, қазіргі қазақ тілінің проблемасы да сол – қазақ тілі мен орыс тілінің құқықтық теңдігі мемлекеттік тілді кемсітіп тұр. Өйткені бюрократия құжаттарды орысша әзірлеп, кейін
14 наурыз – Математиктер күні

kerey.kz

Кафедра профессоры Математиктер күніне арналған «Таңғы Studio» таңғы шоуында 15 наурыз, 2025 14 наурыз – Математиктер күніне орай «Таңғы Studio» таңғы шоуының қонағы белгілі ғалымдар: физика-математика ғылымдарының докторы, профессор Қангужин Балтабек Есматұлы мен PhD-доктор Жұмабай Мәдібайұлы болды. Эфирде олар математиканың маңыздылығын, мерекенің тарихын, қазақ математиктерінің ғылымның дамуына қосқан үлесін талқылады. Профессор Балтабек Есматұлы математиканың ғылымдардың патшайымы саналатындығына тоқталды. Ол бір жағынан ғылыми білімнің шыңында тұрса, екінші жағынан басқа пәндердің дамуына негіз болатын көмекші ғылым екенін атап көрсетті. Ғалым шексіздік пен математикалық есептеулердің дәлдігін білдіретін π санының шығу тарихына да тоқталды. Доктор Жұмабай Мәдібайұлы бұл күннің 1988 жылдан бастап «π саны күні» (π – иррационал сан, шамамен 3,14142… тең) ретінде тойлана
Тек тілге байланысты…

kerey.kz

Қазақ Республикасында бір ғана мемлекеттік тіл бар. Ол- қазақ тілі. Қазақ тілінен басқа ешбір екінші тілге мемлекеттік мәртебе берілмеуі керек! Отыз жылдан астам уақыттан бері геосаяси ахуалды сылтауратып келдік. Енді біздің де мінезімізді һәм мысымызды көрсететін уақыт келді. ҚР-ның азаматы һәм салық тапсырушы қатардағы тұрғыны ретінде талап етемін! Алдағы бес жылда Қазақ Республикасында елеулі демографиялық өзгерістер болады. Атап айтқанда 2030 жылынан кейін қазақтардың республикадағы жалпы үлесі 80-85% ке дейін артады. Славян халықтарының өсімі азайып 10%-ға дейін түседі. Есесіне елдегі түркітілдес өзбек, татар, ұйғырлардың өсімі еселеп өсіп тіпті 10-15 жылда орыстардың орнын басып озуы мүмкін. Сол кезде Қазақ Республикасындағы жалпы түркітілдес халықтардың үлес салмағы 85-90% ке жетеді. Нәтижесінде қазақ мектептерінің саны,
“Төңкеріс жасауға машықтанғандар” кім? Қаңтар құпиясы ашылса, салдары не болады? Депутатпен сұхбат

kerey.kz

Нұрбек ТҮСІПХАН Қазақстан парламенті мәжілісінің депутаты, заңгер Абзал Құспан Азаттыққа сұхбат беріп отыр. Астана, 26 қазан, 2023 жыл Қаңтарды кім ұйымдастырғанын билік біле ме, білсе неге ашық айтпады? Парламентте неге Қаңтар бойынша тағы тыңдау өтпейді? Президент Тоқаев Қаңтар “төңкеріс жасауға әбден машықтанған мамандардың жетекшілігімен” ұйымдастырылды деді. Олар кімдер? Мәжіліс депутаты Абзал Құспан осы сұрақтарға жауап берді Азаттық: Абзал мырза, сіз – Қаңтар оқиғасына бір тараптан емес, жан-жағынан қарауға мүмкіндік алған адамсыз. Ең алдымен сол оқиғаға тікелей қатыстыңыз, жұртты алаңға шығуға шақырдыңыз. Одан кейін қанды қырғында қамауға алынғандарды босатуға ат салысып, заңгер ретінде де араластыңыз. Одан бөлек мәжіліс депутаты есебінде де жаңа бір ракурстан қарап отырсыз. Айтыңызшы, жан-жағынан қарағанда Қаңтар оқиғасында сізге
Олжас Сүлейменов. Мен білем!..

kerey.kz

Серік Ерғали Суреттер: madeniportal.kz және С.Ерғали мұрағаттарынан алынды. «Я знаю!..» кітабынан үзінді-аударма. ОСИРИС ЗАҢЫ I Біз адамзат тарихын өте нашар білеміз. XIX ғасырдың басында Наполеон әлемге Мысырды ашты, ал ғалымдар бұл елдің қирандыларын зерттеп, оның шамамен б.з.д. III мыңжылдыққа тиесілі екенін анықтады. Сол кезде адамзат тарихы тағы да қос мыңжылдыққа тереңдей түсті. Бірнеше мыңжылдық бұрын (мен білем) адамзат (немесе оның кейбір бөлігі) таңбалы жазуды қолданып, жазып жүрген. Бұл білімдерді қалпына келтіру арқылы біз XX ғасырдың басында жасанды түрде үзілген тіліміздің тарихына қатысты қолжетер шындықты қайта тануымызға тура келді. 1926 жылы Бакуде өткен алғашқы түркологиялық конгрестен кейін түркология ғылым ретінде қалыптаса алмады… …2018 жылы Назарбаев мені әңгімелесу үшін Ақордаға шақырды. Үлкен үстелдің басында