ТАМЫЗ БҮЛІГІ КЕЗІНДЕ | Kerey.kz/Керей.кз

TAMIZ BÜLİGİ KEZİNDE

| Aug 20, 2016

1991 jılı 19-tamız – KSRO Prezidenti M.Gorbaçevti ığıstırıp, bilikti basıp almaq bolğan Tötenşe Jağday jönindegi Memlekettik Komitet (GKÇP) qwrılğan tws esimnen ketpeydi. Odan beri de şirek ğasır ötipti ğoy.
Ol kezde Qazaq KSR Joğarğı Keñesiniñ organı – «Halıq Keñesi» gazetinde jauaptı hatşı boluım kerek. GKÇP-nıñ totalitarlıq sipatın işimiz sezip twr. Azattıqtı añsap twrğandıqtan G.YAnaev pen V.Kryuçkov bastağan tötenşe bülikke jan-tänimizben qarsımız. 20-tamız küni tañerteñ Almatı qalalıq atqaru komitetinde jwmıs isteytin demokrat peyildi Kenesarı Qaptağaev degen jigit mağan iş tartıp bir qwpiya qwjattıñ köşirmesin körsetti. Onda Almatı qalalıq atqaru komiteti «GKÇP-nı» qoldaytını, şahardağı strategiyalıq nısandardı küzetu, qoldan şığarmau, qwqıqtıq rejimdi küşeytu turalı tapsırmalar közdelinipti.

Dereu jağdaydı aytıp, «Azat» azamattıq qozğalısındağı jigitterge habarlastım. Aynaldırğan eki sağattıñ işinde qalalıq atqaru komitetiniñ aldında üş jüzdey adam jinap, narazılıq piketin ötkizdik. Sol aralıqta plakattar da jazıp ülgerdik. Tüs aua sol kezdegi direktorı, janıp twrğan patriot Aytan Nüsiphanovtıñ batıl rwqsatımen «Azat» azamattıq qozğalısı Üylestiru keñesiniñ müşeleri retinde Jasaral Quanışalin (teñ törağa), Dos Köşim jäne men üşeumiz Alatau» telearnasınan tikeley efirge şıqtıq.

Jasaral orısşa, Dos ekeumiz qazaqşa TJMK (GKÇP) büliginiñ halıqqa qarsı sipatın äşkerelep baqtıq. Qolımızdağı qwjattar arqılı TJMK-ğa qoldau körsetken qala basşısı mindetin atqaruşı V.V.Hrapunovtıñ masqara äreketterin jariya ettik. Bwl sol kezde öte qauipti qadam bolatın. Äsirese qorıqpay bizge tikeley efirge şığuımızğa mümkindik bergen Aytan (marqwmnıñ janı jannatta bolsın!) bauırımızdıñ erligine äli künge tañ qalamın. Äyteuir biz jartı sağat işinde «Azat» qozğalısınıñ, bükil demokratiyalıq toptardıñ, neformaldardıñ GKÇP-ğa qarsı ekendigin, büliktiñ halıqqa qarsı sipatın aytıp ülgerdik.

Sol küni bülikşilik äreketti ayıptağan maqala jazılıp, ol ertesine «Halıq Keñesi» gazetinde jariyalanıp ketti. Qazaqta «Är närsede bir qayır bar» deydi ğoy, tötenşe tamız büligi Jaña odaqtıq şart qwru turalı, onıñ federaciyalıq nemese konfederaciyalıq sipatı jöninde jürip jatqan tolassız daulardı sap tiıp, Keñes Odağınıñ ıdırau üderisin tezdetti.

Marat Tokaşbaevtıñ facebook paraqşasınan alındı

Ğalım Boqaş mereyli 50 jasta

kerey.kz

Altyn Magauina Bügin Atamızdıñ eñ jaqın şäkirtteriniñ biri, bizdiñ bauırımız, qazaqtıñ maqtan twtatın jastarınıñ biri Ğalım Boqaş mereyli 50 jasqa tolıp otır. Biz üşin bwl kün – jay ğana Ğalımnıñ tuğan kün emes, bwl – onıñ jartı ğasırlıq önegeli ömir jolınıñ, adal eñbeginiñ, biik parasat pen adamgerşiliginiñ merekesi. Biz Ğalımdı tek tereñ bilimi üşin emes, ülken jüregi üşin qadirleymiz. Ğalımnıñ älemniñ eñ bedeldi oqu orındarınıñ biri – Oksford universitetinde bilim alıp, “Azattıq radiosında jemisti eñbek etip, büginde Amerika Qwrama Ştattarınıñ memlekettik qızmetinde abıroylı jwmıs atqarıp jürgeni onıñ tabandılığınıñ, bilimge qwştarlığınıñ jäne eñbekqorlığınıñ ayqın körinisi. Alayda adamnıñ şınayı bağası onıñ qızmetimen nemese jetken jetistikterimen ğana ölşenbese kerek. Adamnıñ qadiri onıñ jüreginde,
Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

kerey.kz

Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ
Sayasi quğın-sürginge wşırağan arğı bettiñ körneki twlğaları men ziyalı qauım ökilderi

kerey.kz

Arma äleumet! 31 mamır sayasi quğın-sürgin jäne aşarşılıq qwrbandarın eske alu küni. Osığan baylanıstı irgeles elderde sonıñ işinde Şığıs Türkistan öñirinde ömir sürip jatqan Şıñjañ qazaqtarınıñ sayasi, äleumettik häm mädeni tarihın tanıp bilip jürgenimiz artıq bolmas. Aldımen suretterge tüsinikteme: Birinşi suret: Şıñjañ ölkesinde 1934-44 jıldarı ölke gubernatorı bolğan Şen Şicaydıñ (盛世才) beynesi. Ekinşi suret: Tayvan' Taypeydegi Şen Şicaydıñ mazarı. 2024 jılı arnayı izdep tauıp basına barğandağı estelik. Ol turalı estelikti keyin oqisızdar. Üşinşi suret: Şıñjañ ölkesi Qwmıl aymağınıñ aymaq gubernatorı bolğan Jolbarıs Beg-tiñ mazarı. Tayvan' Taypey qalasındağı mwsılmandar ziratında jerlengen. 2024 jılı arnayı izdep tauıp basına barıp qayttım. Törtinşi suret: 1944 jılı wlt-azattıq köterilisşileri Qwlja qalasın azat qılğan soñ qala
El qorğanı – Almat Sardar

kerey.kz

Sardar Almat Tobabergenwlı – öz däuirinde el basqarğan, bedeldi twlğalardıñ biri bolğan. Ol Irğızda bolıs qızmetin atqarıp, halıq arasında sıylı adam retinde tanılğan. Almat Tobabergenwlınıñ erlik pen eldik toğısqan dara jolın keyin balaları Samırat pen Töremwratta jalğıstırdı. Al onıñ şöberesi Ğalımjan Äbdisalamov Europa men Orta Aziyağa tanımal qazaqtan şıqqan twñğış skripkaşı bolğan. HİH ğasırdıñ basında düniege kelip, sol ğasırdıñ soñğı on jıldığında ömirden ötken almat Tobabergenwlı basındağı biligi men bedelin eliniñ igiligine, jwrtınıñ twrmıs-tirşiligine arnalğan öz zamanınıñ aytulı twlğalarınıñ biri edi. «Arjağı da ataqtı er…» Tağı bir jüz jıl äri jıljıp, HVİİİ ğasır tarihın paraqtasaq, ol kezeñde el basınan ötken qayğılı oqiğalar köp bolğanın köremiz, «aqtaban şwbırındı, alqaköl swlama» halqımızdı
Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti

kerey.kz

Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin