Қош делiк. Сонымен, өзге елдерге өңешiн созғаннан басқа дым бiтiрмеген Д.Ливановтың орнына кiм тағайындалды? Ольга Васильева. Бұ кiм? Тарихшы-ғалым. Тарих ғылымдарының докторы. Мәскеу пединститутының тарих факуль­тетiн бiтiрген. Докторлығын “Орыс шiркеуiнiң тарихы” деген тақырыпта қорғаған. “Патриотизм және православие” деген ең­бегi бар. Айтпақшы, қазiргi күнi орыс зиялыларының ортасында жиi айтылатын “Патрио­тизмдi қаржыландырмайды, патриотизмдi қалыптастырады” деген қанатты сөздiң авторы да – осы Ольга Васильева. Бiр сөзбен айтқанда, жаңа министр – орыстың тарихын да, дiнiн де, дiлiн де өте терең бiлетiн тұлға. Содан да болар, ол министр қызметiне кiрiскеннен кейiнгi алғашқы сұхбатында-ақ былай дедi: “Орыс мектебiнiң өзiндiк тарихы, өзiндiк дәстүрi бар. Бiз ендi ХIХ ғасырдағы, ХХ ғасырдың басындағы орыс мектебiнiң дәстүрiн қазiргi күнге орайластырып, жалғастырсақ, жаңғыртсақ деген ойдамыз”.

Толстой, Достоевский, Бунин, Карамзин, Менделеев секiлдi ұлы тұлғалар оқыған орыс мектепте­рiнiң (орта мектеп, гимназия, семинария және т.б ) осал болмағаны да белгiлi. Бұл мектептерде тек орыс тарихы ғана оқытылған жоқ, славяндардың тарихы да тұтас оқы­тылды. География сабағында тек “жауын-шашынның мөлшерi” мен “өзен-көлдердiң орналасуы” ғана оқытылған жоқ, орыстың ежелгi қоныстары мен әулиелi, киелi жерлерiнiң қадiр-қасиетi, өзiндiк сыр-сипаты тереңдетiле оқытылды. “Орыс тiлi”, “Орыс әдебиетi” пәндерiнен бөлек, шешен сөйлеуге, өзiнiң ойын орыс тiлiнде оралымды әрi мәдениеттi жеткiзуге үйрететiн арнайы пәндер жүргi­зiлдi. “Би сабағы”, “Дiн сабағы” жүргiзiлдi. Мiне, жаңа министр ендi ХIХ ғасырдағы, ХХ ғасырдың басындағы кейбiр озық, үлгiлi, жақсы үрдiстердi бүгiнгi орыс мектепте­рiне қайта енгiзбек.

Не үшiн? Орыс мектеп­терi­нiң әлдебiреулер мен әлдекiм­дерге емес, орысқа қызмет етуi үшiн! Орыс мектептерiнiң орыс халқының мақсаты мен мүддесiне,керегi мен келе­шегiне қызмет етуi үшiн!

Дәл осы жерде мынадай сұрақ туындайды: “Орыс мек­тептерiнде шетел тiлi қай сыныптан бастап оқытылады?” Ежелден үзiлмей келе жатқан үрдiс бойынша, орыс мектеп­терiнде шетел тiлi 12 жастан бастап оқытылады. Бұл үрдiс қазiр де қатаң сақталынып отыр, Ресейдiң жалпы бiлiм беретiн мектептерiнде шетел тiлi 5-сыныптан бастап оқытылады (Рас, Мәскеу мен Санкт-Петерборда, Ресейдiң өзге де iрi қалаларында ағылшын тiлiн тереңдетiп оқытатын арнаулы мектептер бар. Бұларды жалпы бiлiм беретiн мектептермен шатастыруға болмайды, әрине.).

Қайран Ғабең, Ғабит Мү­сiрепов былай дейдi: “Жаңа дегеннiң iшiнде ескiден де ескiрегi, ескi дегеннiң iшiнде жаңадан да жаңарағы болады”. Сол айтқандай, Ресейдiң министрi бiр қарағанда ескiге, ескiлiкке ұмтылып отырғандай боп көрiнедi. Шын мәнiнде, ол жаңаға, жаңа мазмұнға ұмтылып отыр. Орыс мектептерiн жаңа мазмұнмен байытуға ден қойып отыр. Орыс ұлтының оқу-ағарту саласындағы бай iс-тәжiрибесiне жүгiнiп отыр.

Ал бiздiң министр ше? Бiздiң министр, егер шындықты айтар болсақ өзiнiң не iстеп, не қойғанын да бiлiп отырған жоқ. Е.Сағадиевтiң өзi “жаңа реформа жасадым” деп ойлауы мүмкiн. Шынтуайтына келгенде, бұл – жаңа да емес, реформа да емес, ес­кiнiң де есте жоқ ескiсi, құсқының да қиюы жоқ құсқысы! Турасын айтсақ, бұл – ұлттың тағдырымен ойнау! Ұлттың тағдыры – менiң де тағдырым. Де­мек, бұлар ұлтты мазақ етiп, бәрiмiздiң де тағдырымызбен ойнап отыр (Нәлет мұндай тiрлiкке!).

6 жастағы бүлдiршiнге 3 тiлдi қатар оқыту… Қазақ асыра сiлтеудiң неше атасын көрдi ғой, бiрақ мұндай асыра сiл­теудi бұрын-соңды көрген емес! Ақылға да қонымсыз, санаға да сыйымсыз мұндай тәжiрибе бiрде-бiр елдiң (!) тәжiрибесiнде жоқ. “Бала бастауыш мектептi тек ана тiлiнде тәмамдауы керек. Шетел тiлiн 13 жастан бастап оқып-үйрен­генi жөн” дейдi рухани көсемi­мiз Ахмет Байтұрсынов. Мұның сыртына А.Байтұрсынов “Қа­зақ мектебi қандай болуы керек?” деген мәселе төңiрегiн­де артына қаншама үлгi-өнеге, ақыл-кеңес, нұсқаулықтар қалдырды десеңiзшi! Осының бәрiн тәрк етiп, бiз қазақ тiлiн жоюдың, ұлтты жоюдың ең төте жолына бет бұрдық. Яғни, биылғы 1 қыр­күйектен бастап 6 жастағы ұл-қыздарымызға 3 тiлдi қатар оқытамыз деп шештiк.

Қазақтiлдi зиялылардың әрқайсысы өз баласының ертеңгi күнi ұлт қызмет­керi, ұлттық қайраткер болып шығуын қалайтыны да белгiлi. Ал ендi үш тiлдi қатар оқытатын мектептi бiтiрген бала ешуақытта ұлт қызметкерi, ұлттық қай­раткер бола алмайды. Оны айтасыз, олар қыл аяғы қазақ та болып жарытпайды. Олар қазақ болуы үшiн ұлттың тiлi жырымдалмайтын, ұлттың рухы сақ­тал­ған ұлттық мектептi бiтiруi керек.

Бәрiнен бұрын… Иә, асыға күткен 1 қыркүйек те келiп жеттi делiкшi. Бүл­дiршiндерiмiз, көзiмiздiң ағы мен қарасындай қарақтарымыз томпаң қағып мектепке қарай кетiп бара жатыр. Ал ендi бұларға нен­дей тiлек, қандай тiлеу тiлеймiз?

“Көздерiңнен айнала­йын жаудыраған… Бiз сен­дердi ана тiлiнде сөйлеу бақытынан айырдық. Бiз сен­дердi ұлт тiлiнде ойлау бақытынан айырдық. Шын бақытсыздық дегенiмiз де – осы… Кешiре көрiңдер, бiздi… Сендерге ара түсе алмаған бiз секiлдi бейбақ ата-аналарыңды, бейбақ аға-әпкелерiңдi, бейбақ заманды, бейбақ қоғамды кешiрiңдер… Кешiрiңдер, қарақтарым… ” дейтiн шығармыз.

Жоқ әлде “Сендердiң обалдарың – ұлтсыздан­ған, орыстанған билiкке! Орыстанған шенеунiктерге! Орыстанған аға-әпкеле­рiңе!” деймiз бе?!

Ерте кезде қазақтарда “алғадай” деп аталатын жанкештi, жауынгер топ болған. Ентелеп келе жат­қан жауды қайткен күнде де кiдiрту үшiн, сөйтiп уақыттан ұту үшiн (жиылып-терiлiп, үлкен соғысқа даярлану үшiн) ата-бабаларымыз әлгi алғадайларды жау­дың жолын тосуға аттандырады екен. Аттандырып жатып, бiржолата қоштасады екен. Өйткенi алғадайлар қайтып оралмайды…

Бәлкiм, 1-сыныпқа бара жатқан бүлдiршiндерiмiз­бен бiз де бiржолата қоштасармыз, өйткенi олар да ендi қайтып қазақ бола алмайды! Қазақтыққа қайтып оралмайды! Осы кеткенi кеткен…

zhasalash.kz