Зуқа батыр ұлы Қажы Сауатағзам (1928-2016)

| Nov 29, 2016

Қажы Зуқаұлы Қажы Сауатағзам (1928-2016) Дүниеден Озды:
Зуқа Батырдың кенже ұлы Қажы Сауатағзам атамыздың қазасына орай тарихи қысқаша жинағымды нұсқап кетейін.
Алтай-Көктоғай ауданында дүниеге келген Сауат Қажы, әкесін жау алғанда бесіктегі бала екен. Зуқа Қажы ахырғы ахуалын сезіп, ажалының жау қолынан болатынын біліп Белқұдыққа шет қонып отырады. Сонда бала-шаға, туыс-туғандарының ішінде қолтығының астынан шықпай қасында қалғандар болады. Қалың әскер таң ата бергенде бір қоралы киізүйді оққа ұстайды. Осында қаза тапқандардың ішінде Сауат Қажының ағасы Мәулүт Шәріп (1926-1929), әпкесі Қамаря, үлкен шешелерінен Мықия, Назар (Білжәй) ұлы Насырдың әйелімен екі баласы, Жарылқасын деген бір жігіт, Бітімші деген бір бала, Зуқаұлы Шәмидің Намазбай, Азанбай деген қайынінілері осы қанды қырғында қаза табады. Тағы бір қайынінісі Сыбанбай /Керей-Молқы/ және Батыршаұлы Имамбай тайқазанның астына кіріп жан сауғалайды. Зуқаның інісі Дәкен де осында оққа ұшқан делінеді. Зуқа Батырдың жігіттерінен Тоқажан деген қарулы палуан, әскерлер кетіп болған соң еңгезердей қалған бір әскермен жекпежек алысып, ұзақ уақыттан кейін аяғында екеуі де талықсып барып жан үзеді.
Осында аман қалған Зуқаұлы Шәмидің зайыбы Қуанқызы Баян әжемізден естіп, үлкендеріміздің айтуы бойынша мылтық дауысынан бесіктегі балалардың өзі үрейі ұшып жылай алмапты. Жас нәресте Зуқаұлы Сауат, Сұлтан Шәріпұлы Әнуар және Шәмиқызы Шінән осы үйлердің ішінде бесікте бөлеулі жатып аман қалыпты. Бұлармен бірге құтылғандардың ішінде жүгіріп жүрген бес жастағы Зуқаұлы Қизат (1924-1999) бар екен. 1929 жылы болған осы қанды қырғында 53 кісі шейіт болады.
Соғыстан шыққан адам жанға “қази” делінеді. Бесіктегі сәби шағында қази болып өсіп, тоқсанның торабына келіп төсек тартып жатсада есінен танбай, иманынан жаңылмай отырып әкесі Зуқа құсап, таңатар “Зуха” (Сәске) мезгілінде жаратқанға жанын тәсілім етеді. Қажы Сауатағзам атамыз сауатты оқымысты кісі еді. Аллаһ алдынан жарылқасын.

Kuddüs Çolpanның facebook парақшасынан алынды

Тоқаев мырза тіл жайлы тағы бірдеңе депті

kerey.kz

Zhalgas Yertay Орыс тілінің мәртебесін еш төмендетпедік, оның бәрі күңкіл сөз деген екен. Қазақ тілінің де мәртебесі төмендеді деп байбалам салмаңдар деп ұрсыпты. Алдымен жауабы жоқ сұрақтардан бастайық. Тоқаев мырза, егер ештеңе өзгермесе, онда “тең” сөзінің “қатарға” ауысуы жай көз алдау әрекеті ме? Қоғамдағы градусты басуға талпыныс қана ма? Қазіргі мемлекеттік бюрократиялық аппараттың статус-квоны сақтап қалуға тырысуы деп бағаласа бола ма? Енді Тоқаев мырзаның әр сөзіне тоқталсақ.“Жаңа Конституция мәтінінің ресми құжат ретінде қазақ және орыс тілдерінде жариялануы көп нәрсені аңғартпай ма? Бұл жерде түсініктеме беріп, ақталудың өзі артық”Иә, қазіргі қазақ тілінің проблемасы да сол – қазақ тілі мен орыс тілінің құқықтық теңдігі мемлекеттік тілді кемсітіп тұр. Өйткені бюрократия құжаттарды орысша әзірлеп, кейін
14 наурыз – Математиктер күні

kerey.kz

Кафедра профессоры Математиктер күніне арналған «Таңғы Studio» таңғы шоуында 15 наурыз, 2025 14 наурыз – Математиктер күніне орай «Таңғы Studio» таңғы шоуының қонағы белгілі ғалымдар: физика-математика ғылымдарының докторы, профессор Қангужин Балтабек Есматұлы мен PhD-доктор Жұмабай Мәдібайұлы болды. Эфирде олар математиканың маңыздылығын, мерекенің тарихын, қазақ математиктерінің ғылымның дамуына қосқан үлесін талқылады. Профессор Балтабек Есматұлы математиканың ғылымдардың патшайымы саналатындығына тоқталды. Ол бір жағынан ғылыми білімнің шыңында тұрса, екінші жағынан басқа пәндердің дамуына негіз болатын көмекші ғылым екенін атап көрсетті. Ғалым шексіздік пен математикалық есептеулердің дәлдігін білдіретін π санының шығу тарихына да тоқталды. Доктор Жұмабай Мәдібайұлы бұл күннің 1988 жылдан бастап «π саны күні» (π – иррационал сан, шамамен 3,14142… тең) ретінде тойлана
Тек тілге байланысты…

kerey.kz

Қазақ Республикасында бір ғана мемлекеттік тіл бар. Ол- қазақ тілі. Қазақ тілінен басқа ешбір екінші тілге мемлекеттік мәртебе берілмеуі керек! Отыз жылдан астам уақыттан бері геосаяси ахуалды сылтауратып келдік. Енді біздің де мінезімізді һәм мысымызды көрсететін уақыт келді. ҚР-ның азаматы һәм салық тапсырушы қатардағы тұрғыны ретінде талап етемін! Алдағы бес жылда Қазақ Республикасында елеулі демографиялық өзгерістер болады. Атап айтқанда 2030 жылынан кейін қазақтардың республикадағы жалпы үлесі 80-85% ке дейін артады. Славян халықтарының өсімі азайып 10%-ға дейін түседі. Есесіне елдегі түркітілдес өзбек, татар, ұйғырлардың өсімі еселеп өсіп тіпті 10-15 жылда орыстардың орнын басып озуы мүмкін. Сол кезде Қазақ Республикасындағы жалпы түркітілдес халықтардың үлес салмағы 85-90% ке жетеді. Нәтижесінде қазақ мектептерінің саны,
“Төңкеріс жасауға машықтанғандар” кім? Қаңтар құпиясы ашылса, салдары не болады? Депутатпен сұхбат

kerey.kz

Нұрбек ТҮСІПХАН Қазақстан парламенті мәжілісінің депутаты, заңгер Абзал Құспан Азаттыққа сұхбат беріп отыр. Астана, 26 қазан, 2023 жыл Қаңтарды кім ұйымдастырғанын билік біле ме, білсе неге ашық айтпады? Парламентте неге Қаңтар бойынша тағы тыңдау өтпейді? Президент Тоқаев Қаңтар “төңкеріс жасауға әбден машықтанған мамандардың жетекшілігімен” ұйымдастырылды деді. Олар кімдер? Мәжіліс депутаты Абзал Құспан осы сұрақтарға жауап берді Азаттық: Абзал мырза, сіз – Қаңтар оқиғасына бір тараптан емес, жан-жағынан қарауға мүмкіндік алған адамсыз. Ең алдымен сол оқиғаға тікелей қатыстыңыз, жұртты алаңға шығуға шақырдыңыз. Одан кейін қанды қырғында қамауға алынғандарды босатуға ат салысып, заңгер ретінде де араластыңыз. Одан бөлек мәжіліс депутаты есебінде де жаңа бір ракурстан қарап отырсыз. Айтыңызшы, жан-жағынан қарағанда Қаңтар оқиғасында сізге
Олжас Сүлейменов. Мен білем!..

kerey.kz

Серік Ерғали Суреттер: madeniportal.kz және С.Ерғали мұрағаттарынан алынды. «Я знаю!..» кітабынан үзінді-аударма. ОСИРИС ЗАҢЫ I Біз адамзат тарихын өте нашар білеміз. XIX ғасырдың басында Наполеон әлемге Мысырды ашты, ал ғалымдар бұл елдің қирандыларын зерттеп, оның шамамен б.з.д. III мыңжылдыққа тиесілі екенін анықтады. Сол кезде адамзат тарихы тағы да қос мыңжылдыққа тереңдей түсті. Бірнеше мыңжылдық бұрын (мен білем) адамзат (немесе оның кейбір бөлігі) таңбалы жазуды қолданып, жазып жүрген. Бұл білімдерді қалпына келтіру арқылы біз XX ғасырдың басында жасанды түрде үзілген тіліміздің тарихына қатысты қолжетер шындықты қайта тануымызға тура келді. 1926 жылы Бакуде өткен алғашқы түркологиялық конгрестен кейін түркология ғылым ретінде қалыптаса алмады… …2018 жылы Назарбаев мені әңгімелесу үшін Ақордаға шақырды. Үлкен үстелдің басында