БАЙҚОҢЫР | Kerey.kz/Керей.кз

BAYQOÑIR

| Sep 13, 2021

Qwrmetti QAZAQ ELİ,WLTJANDI QAZAQ
BELSENDİLERİ, BAYQOÑIRĞA TAĞI TORĞAY
JERİN QOSIP BERUGE QARSILIQ
BİLDİREMİZ! (Jer məselesi referendum arqılı
şeşiletin məsede)
================
Qazaq jerine tağı ülken qauip töndi. Osıdan üş tört jıl
bwrın Qazaq biligi Bayqoñırğa Torğay jeriniñ jartısın,
Irğızğa deyin geptilin qwlatuğa bergen.
Bayqoñırdıñ bwrın da öte kölemdi 70 şaqırım şarşı
kilometr aymağım bartın. Osıdan eki üş jıl bwrın bizdiñ
biliktiñ rwqsatımen 50 mıñ şarşı kilometr jerdi qosıp
alğan. Endi mine, tağı Jangeldin audanınıñ jerin tügel
qosıp almaqşı körinedi. Öziñiz oylap qarañız, sonda
Qazaqstannıñ jartısı Bayqoñırdıñ jeri (Reseydiñ jeri)
bolıp şığadı ğoy! Bayqoñırdıñ 70 jıl işinde Qazaqstan
jerine keltirgen ekologiyalıq ziyanı orasan zor boldı .
Raketalardı suıtu üşin Sırdariyanıñ suı
paydalanıp,aqırında, Aral teñizi sonıñ kesirinen tartıldı
Al, qazaq jerine tüsip jatqag-geptil'diñ ziyanı eseptep
jatqan adam joq.
Qazaq jeri sonday soyqan ekologiyalıq ziyan şegip otırğanına
qaramastan, Məjilis pen Senat Torğaydıñ qalğan jerin
Bayqoñırğa geptil qwlatu,a beru üşin Zañ qabıldauğa
kirisipti. Geptiil'den jerdiñ ulanatınına, maldardıñ
ölimine əkeletinine, adamdardıñ densaulıqtarına ziyan
keltiretinine Məjilis pen Senattıñ nazar audarmay Zañğa qol
qoyuğa qwştarlanıp otırğandarı meni tañ qaldıradı.
Osıdan eki üş kün bwrın jüzdegen adam qol qoyıp,
Bayqoñırğa Torğay jerin beruge qarsılıq bildirgen.
QWRMETTİ QAZAQ ELİ, QAZAQTIÑ BELSENDİ AZAMATTARI
men AZAMATŞALARI!

EL BOLIP,MEMLEKET BOLIP QALAYIQ DESEK,
BAYQOÑIRĞA TORĞAYDIÑ QALĞAN JERİN BERMEU ÜŞİN
KÜRESUGE ŞAQIRAMIN. BAYQOÑIR qazirdiñ özinde
Reseydiñ jeri bolıp sanaladı. Endi oğan Bilik Torğaydı
qosıp berse, Qazaqstannıñ jartısı Reseydiñ jeri bolıp
şıqpay ma!?
Al, endi geptil diñ Qazaqstan – jerin 70 jıl ulap kele
jatqanına Senat pen Məjilis deputattarı nıñ nazar
audarmay otırğanına tañmın. .
Senat basşısı Aşimov mırza! ,Məjilis bpsşısı-
Nigmatullin mırza! Qazaq
Halqı Bayqoñırğa Torğay jerin qosıp beretin ZAÑ
qabıldaularıñızğa qarsı .
JWMAT ƏNESWLI, aqın jazuşı, QR Qwrmetti Jurnalisti,
tarihşı

Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

kerey.kz

Zhalgas Yertay Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq. Ol halıqtıñ işki küşi men biliktiñ sayasi erkine qaraylap twr Erterekten bastayıq. Bayağıda qazaqtıñ bastı probleması sanında edi, ol ras. Qazaqtar öz jerinde azşılıqqa aynalğan-dı. Al qalada qazaqşa estu qiın bolatın. Mektepterde, universitetterde, memlekettik basqaruda, bizneste qazaq tili şettetildi. Sol kezde qazaq tiliniñ tağdırı demografiyağa täueldi edi. Bwl logika wzaq uaqıt dwrıs sanalğan. Biraq bügingi Qazaqstanğa qarasaq, jağday özgerdi. Qazaqtar köpşilikke aynaldı. Qazaq tilin tüsinetinder men söyleytinder sanı bwrın-soñdı bolmağan deñgeyge jetti. Qazaq mektebine baratın balalardıñ sanı jıl sayın artıp keledi. Qazaq tili kündelikti ömirdiñ negizgi tiline aynaldı. Biraq nege til mäselesi äli özekti bolıp twr? Mäsele sanğa emes, sanağa
Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

kerey.kz

Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ
Sayasi quğın-sürginge wşırağan arğı bettiñ körneki twlğaları men ziyalı qauım ökilderi

kerey.kz

Arma äleumet! 31 mamır sayasi quğın-sürgin jäne aşarşılıq qwrbandarın eske alu küni. Osığan baylanıstı irgeles elderde sonıñ işinde Şığıs Türkistan öñirinde ömir sürip jatqan Şıñjañ qazaqtarınıñ sayasi, äleumettik häm mädeni tarihın tanıp bilip jürgenimiz artıq bolmas. Aldımen suretterge tüsinikteme: Birinşi suret: Şıñjañ ölkesinde 1934-44 jıldarı ölke gubernatorı bolğan Şen Şicaydıñ (盛世才) beynesi. Ekinşi suret: Tayvan' Taypeydegi Şen Şicaydıñ mazarı. 2024 jılı arnayı izdep tauıp basına barğandağı estelik. Ol turalı estelikti keyin oqisızdar. Üşinşi suret: Şıñjañ ölkesi Qwmıl aymağınıñ aymaq gubernatorı bolğan Jolbarıs Beg-tiñ mazarı. Tayvan' Taypey qalasındağı mwsılmandar ziratında jerlengen. 2024 jılı arnayı izdep tauıp basına barıp qayttım. Törtinşi suret: 1944 jılı wlt-azattıq köterilisşileri Qwlja qalasın azat qılğan soñ qala
ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

kerey.kz

Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı. «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq
AQŞ Irannıñ Hark aralın basıp ala ma?

kerey.kz

Kian ŞARIFI Iran islam respublikasına tiesili Hark aralı. Amerika men Izrail'diñ Iranğa äue şabuıldarı jalğasıp jatqan twsta AQŞ-tağı sayasi ortada islam respublikasına tiesili Hark aralın basıp alu ideyası talqılana bastadı. Sarapşılardıñ aytuınşa, Vaşington Irandağı mwnay eksportınıñ negizgi oşağı sanalatın Hark aralın nısanağa aluı äbden mümkin. Bwl sankciyalar qwrsauındağı Iran ekonomikasın qwlatpay wstap twrğan bastı tabıs közin jauıp tastauı ıqtimal. Alayda Iran mwnay eksportınıñ 90 payızın qamtamasız etetin Parsı şığanağındağı şağın araldı basıp alsa, bwl AQŞ pen Izrail'diñ Iranğa qarsı soğısın tipti uşıqtırıp jiberui mümkin. Mwnıñ özi de Iran ekonomikasın tolıq qwrdımğa jibere almaydı deydi sarapşılar. 7 naurızda Axios basılımı AQŞ äkimşiligi Hark aralın basıp alu mümkindigin talqılağanın habarladı . Iran bwl aralğa