Jazuşı-publicist

Marat Bäydildawlı (Toqaşbaev):

Bügingi künderi qanişer Resey beybit jatqan Ukraina eline şabuıl jasap jatqan twsta onıñ agressorlıq beynesine bükil älem tükirip jatır. Resey basqınşılarınıñ betine biz de tükiremiz. Bwl barıp twrğan oñbağan, adamşılıq qalıptan alıs jwrt.

Qarap otırsam 1901 jıldan 2000 jılğa deyingi jüz jılda patşalıq Resey, SSSR odan keyin Resey federaciyası siyaqtı ataularmen atalğan orıs memleketi 44 ret soğısqa qatısıptı. Onıñ 43-i basqınşılıq soğıs. Tek sovet-german soğısında ğana nemister aldımen basıp kirgen. 1941-1945 jıldardağı sovet-german soğısında yağni şığıs maydanda nemister 5,5 mln soldatınan ayırılsa, 2018 jılı SSRO Memlekettik josparlau komitetiniñ qwpiyalılığı jariya bolıp ketken derekterinde SSSR 47 mln (qırıq jeti million!) adamınan, onıñ işinde 19,5 mln soldatı men oficerinen ayırılğan. Bir faşist soldatın öltiruge sovettiñ 9-10 soldatı qwrban bolğan. Äskeri darınsız, toğışar orıs qolbasşıları adam resurstarın ayausız alğı şepke toğıtu arqılı ğana jeñiske jetken.

Faşizmge qarsı sol soğısta qazaq halqı maydanda jäne jaralı bolıp kelip qaza bolğandarın qosıp eseptegende ölgen wl-qızdarınıñ sanı 1 (bir) mln bolsa, orıstardıñ bol'şeviktik biligi twsında 74 jılda (1917-1991jj) qazaq halqı 10 mln adamınan ayırıldı. Faşizmnen göri raşizmniñ qazaq halqına tigizgen ziyanı orasan.

Meniñ atam on jıl jazıqsız orıstardıñ aydauında bolıp, auruğa şaldığıp dünie saldı. Äkelerim orıstar wrındırğan fin, nemis, japon soğıstarına qatısıp, uaqıtınan bwrın jer jastandı. Men sondıqtan da imperiyalıq astamşılığı basım Resey biligin, wlıderjavalıq şovinizmi müñkip twratın orıstardı jek köremin.

Qazaq halqı otarşıl orıstardan köp japa şekti. Qazaq halqı bwrın qalmaqtarğa qarsı qanşama şayqassa, HÜŞ ğasırdan bastap ormanday orısqa qarsı ondağan ret iri bas köteruler jasadı. Bodan bolğan 260 jıl işinde (1731-1991jj) Resey otarşıldığına qarsı 400-den astam köterilis orın aldı. Bilmeytinder üşin solardıñ eñ mañızdıların atap öteyin.

Sırım Datwlınıñ basqaruımen 1783-1797 jıldardağı otarşıldıqqa qarsı köterilis, Isatay Taymanwlı men Mahambet Ötemiswlınıñ 1836-1838 jıldardağı wlt-azattıq köterilisi, Keñesarı Qasımwlınıñ 1837-1847 jıldardağı wlt-azattıq köterilisi, Janqoja Nwrmwhamedwlınıñ 1856-1857 jıldardağı köterilisi, Eset Kötibarwlınıñ 1868-1869 jıldardağı köterilisi, Mañğıstaudağı 1870 jılğı Dosan-Isa köterilisi, patşa ökimetine qarsı 1916 jılğı köterilis, orıstar qwrğan sovet ökimetine qarsı 1930 jılğı Sozaq köterilisi. Goloşekin Stalinge jazğan hatında Qazaqstanda 1931-1933 jıldarı 15 iri köterilis orın alğanın aytadı. Osı köterilister kezinde jüzdegen mıñ qazaq öltirilip, 1,5 mln qazaq şetelderge bosqınşılıqqa wşıradı. Keşegi 1986 jılğı jeltoqsan köterilisi men Qañtar köterilisi kezinde orıs äskeriniñ qolınan qaza bolğan qandastar sanı aldağı uaqıtta anıqtalatın boladı. Sondıqtan da qazaq «Orıspen joldas bolsañ aybaltañ qasıñda bolsın» dep tegin aytpağan.

Qazaq halqınıñ qarapayım orıs halqına eşqanday pretenziyası joq. Qazaq halqınıñ aşu-ızasın tuğızatın Resey biligi. Qoldan jasalğan Pridnestrov'e, Gürjistanğa şabuıl, qol qoyılğan şarttarğa qaramastan Qırımdı basıp aluı, Luganski men Doneckide separatistik wyımdar qwrıp, aqırı olardı özderine qosıp aluı, endi mine Ukrainağa soğıs aşuı onıñ barıp twrğan soğısqwmar, agressor el ekendigin körsetedi. Dwşpan auzı-mwrnı qan bolmay tınbaydı.

Ukrainalıq bauırlarımız qaharmandıqpen şayqasıp birneşe künniñ işinde dwşpannıñ ondağan wşaqtarın atıp tüsirdi. Jüzdegen tankilerin otqa oradı. Üş mıñnan astam orıs soldatı joyıldı. Bükil ukrain halqı jauğa qarsı tize qosıp şayqasuda. Endi bir on kündey şıdas berse orıs şabuılınıñ aptığı basıladı. Soğıstı arı qaray jalğastıruğa Putinniñ şaması kelmeydi. Ukraina üşin kelissöz tiimsiz. Orıstar bastağan soğıstıñ orıs jerinde ayaqtalğanı dwrıs.

Bükil älem elderiniñ qoldauımen Ukraina Qarulı küşteri Luganski men Doneckini jäne Qırımdı tolıqtay qaytarıp aluı kerek. Tipti Kreml'de ukrain jalauı jelbirese bükil älem bir jeñildeytini anıq.

Bwl Qazaqstan üşin şınayı täuelsizdik boladı! Biz ukrain halqımen birgemiz.

Slava Ukraine!