|  | 

Ädebi älem

Tör Altay qarımdı qalamgerimen qoştastı

Dydahimet Ashimhan Bükil sanalı ğwmırın şığarmaşılıqqa arnağan qarımdı qalamger Didahmet Äşimhanwlınıñ ömiri 65 jasında üzilip, mäyiti Almatıdan tuğan topırağı Tör Altayğa äkelinip, jer besikke berildi.

Almatı men Astanadan, tağı basqa öñirlerden kelgen marqwmnıñ jaqın dostarı, qalamdastarı, et jaqın tuıstarı, audan jwrtşılığı qatısqan qaralı jiındı jürgizgen jazuşı Älibek Qañtarbaevtıñ sözimen aytqanda, qazaqtıñ söz öneri alamanına kileñ bir süleylerin qosqan Katonqarağay halqı tağı bir asıl wlınan, jırşısınan ayırıldı. Oralhan Bökeydi eluine jetkizbey ayaqtan şalğan swm ajal biraz entigin basqanday bolıp edi, endi kelip Altaydıñ alıp bäyterekterin swlata bastadı. Qalihan Isqaqtay öner sañlağınıñ ömirden ozğanı keşe ğana edi, mine, bügin Didahmet sındı arda wlımızdı, arısımızdı aramızdan alıp ketti. Tör Altay Alatauğa Qal­ağañdı da, Oralhandı da, Didahmetti de keudeleri armanğa, jürekteri jalınğa tolı küylerinde attandırğan edi, endi, mine, elge qwrış tabıtpen oraltıp jatır. Bwdan asqan qasiret bar ma?..

Az jazsa da, saz jazatın, qalamdastarınıñ arasında jiırmasınşı ğasırdıñ Beyimbet Maylini dep moyındalğan, adamdıqtan aspağan, aramdıqqa baspağan Didahmet Äşimhanwlın soñğı saparğa şığarıp saluğa arnalğan jiında söz alğan oblıs äkiminiñ orınbasarı Nwrımbet Saqtağanov Şığıstıñ şamşırağı bolğan qalamgerdiñ qazası bükil elimizdiñ, altı alaştıñ qayğısı ekendigin bildire kele, marqwmnıñ otbasına, tuğan­tuısqandarına, bükil audan jwrtına köñil aytıp, aymaq basşısı Danial AHMETOV pen Prem'er­ministrdiñ orınbasarı Berdibek SAPARBAEVTIÑ qayğığa ortaqtasqan sälemderin jetkizdi. Didahmet Äşimhanwlınıñ dosı, «Jwldız» jurnalınıñ bas redaktorı, Memlekettik sıylıqtıñ iegeri Wlıqbek Esdäulet ekeuiniñ birge bastalğan studenttik kezderi, Didahmettiñ darındılığı, şığarmaşılıqqa, dostıqqa degen adaldığı men tazalığı, jazuşılar arasındağı bedeli jöninde aytıp, qalamger qazasına oray jazğan jırın oqıdı.

Jazuşı jerlesimiz, Memlekettik sıylıqtıñ iegeri Älibek Asqarovtıñ sözi de qalıñ jwrtşılıqtı tolqıtıp, közge jas aldırdı. Sıñarınan ayırılğan aqqudıñ küyin keşip twrıp, ol talanttı jazuşı­publicist Didahmet dosınıñ ekinşi ömiriniñ osı sağattan bastalğanın, onıñ oqırmanı, halqı barda ölmeytinin aytıp, jerlesterin ruhtandırıp, Qıtaydağı qandastarımız ben Türkiyadağı dostarınan, Prezident Äkimşiliginiñ basşısı Nwrlan Nığmatullin men «Nwr Otan» partiyası Törağasınıñ birinşi orınbasarı Bauırjan Baybekten kelgen köñil aytulardı jetkizdi, körnekti memleket qayratkeri Mwhtar Qwl­Mwhammedtiñ jedelhatın oqıp berdi. Katonqarağay audanınıñ äkimi Qalihan Bayğonısov Didahmet Äşimhanwlınıñ keremet jazuşılığın, onıñ azamattığın, audannıñ maqtanışı ekendigin tilge tiek etip, marqwmnıñ otbasınıñ, tuğan­tuısqandarınıñ qayğısımen bölisti, onıñ jarqın beynesi halqımızdıñ jüreginde mäñgi saqtaladı dep sözin qorıtındıladı. Körnekti jazuşı Didahmet Äşimhanwlın jerlegen soñ, qwran­qatım bağıştaldı.

Jänibek Qızır Katonqarağay audanı.

Wlıqbek Esdäulet,

Memlekettik sıylıqtıñ iegeri

Qarağay

(Didahmet Äşimhanwlına)

Altay tauı añırasa aspan jwtıp dauısın,

Küñgir­küñgir tas qwlasa küñirentip tau işin.

Tal besik pen jer besiktiñ arasında samğağan

Tau qoynına tabıstadıq altı alaştıñ arısın.

Jırşısınan ayırılğan Aq Qabanıñ tolqını,

Jartastı wrıp bıt­şıt boldı köbik şaşıp sol küni.

Qayğıdan qars ayrılmağan qayran jürek­jürek pe,

Mäñgilikke meken bolsa tuğan taudıñ qoltığı.

Ne bar eken bizdiñ ölmes sağınıştı basarday?

Tarih? Uaqıt?

Qoysa netti şaş al dese – bas almay?

Qazağımnıñ auır jügin arqalağan Tolağay,

Qapiyada sürindiñ be, soñğı belden asa almay?

Jer añsağan sarı atanday aldı­artıña qaramay,

Asu asıp kete bardıñ öz ölkeñdi aralay.

Tuğan jerge twlğa bolıp, eñse bolıp twrarsıñ,

Altayıñnıñ ormanına qayta oralğan qarağay…

25 mamır, 2015 jıl

Almatı – Katonqarağay.

Didar gazeti

 

Related Articles

  • Attığa jol, auızdığa söz bermegen Twrım batır

    Är däuirde halıqtıñ pana twtar, qormal sanar qwrmetti azamattarı boladı, solardıñ biri zamanı Attığa jol, auızdığa söz bermeytin, batırlığımen halqı jaqta twrıp, mınau ortası men mekenin qorğau jolında sırt jauğa ses bolıp kelgen Twrım batırdı tuğan halqı mäñgi wmatpaydı. Twrım bala küninen baluandığımen, qamşıgerligimen atı şıqqan, eseyip at jalın tartıp mine köz alartqan jaularınıñ betin qaytarıp közge tüskendikten «bwl öñirde Twrım bar» dep sırt jaular attap baspaytın bolğan. Twrım ömiriniñ soñında ziratın qazıp, qabırın twrğızıp qoyıp qajılıq saparğa attanıp, qaytarında bügingi Semey öñiri mañına kelgende twyıqsız dünie salıp, jol joldastarı süyekte bwzbay Sarterektegi özi äzirlep ketken qabırğa jetkizip, el, jwrtına tabıs etidi. Iteli ruınıñ bir mwnşa atası Ajı güñ bolıp

  • «Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

    «Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

    Bizdiñ qazaqta «malğa dostıñ maldan basqa mwñı joq» – «maldan boğı ğana böten» talay jarımes Abaydıñ atına neşe türli söz aytqan. Onıñ işinde saudager ğana emes, özin “söz wstağan”, “el wstağan” sanaytındar da boldı. Bwlarğa Abaydıñ özi jauap berip ketken: «Tınış wyıqtat, sen esirke, baq sözime!». Al, anau jigit «maldıñ buımen» negizgi oyın dwrıs jetkize almağan siyaqtı. Ol, «Qwnekeñ malın şığındap, Abaydı oqıtıp, jağday jasamağanda qalay bolar edi… Biz de sol Qwnekeñ siyaqtımız…» degendi aytpaqşı boldı – au deymin… Qwnekeñ qayda, sen qayda… «Quatı küşti nwrlı söz, Quatın bilgen abaylar…» – deydi Abay. Sözdiñ quatın bilmegen öte qiın, küyip qaluıñ mümkin… Osı arada Britaniyanıñ Prem'er – ministri bolğan Bendjamin Dizraelidiñ

  • Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

    Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

    Jeke arhivimnen tabılğan qwndı mwrağat «Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi) Bwl öleñdi 1980 – jılı Ör Altaydıñ Köktoğay audanına qarastı Düre auılında 61 jastağı Qauan Orınbasarwlı degen aqsaqal aytqanınan jeke arhivimde saqtalıp qalğanınan tauıp oqırmanmen bölisip otırmın. Ay, qwday – au, aqqa jaq, Öziñi ayan men naqaq. Aqiqat degen jolıñnın, Abıroyıñdı aşpa haq. Ayatbenen qadısqa, Alla niet aq iske. Jan almasam joq edi-au, Jaza tartsın degen baq. Meni sottap baylatıp, Zığırdandı qaynatıp. Masayrasın mäz bolıp, Qinağandı öziñ tap Jaqın jerden jau şığıp, Maqül isten dau şığıp. Dwşpan üstap qolımnan, Itter tistep tonımnan. Jaman tosu bolğan şaq, Tütqın bolıp tarığıp, Jalğız jatıp zarığıp, Aşu qısıp oydı alıp, Dert jäyilip boydı

  • Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ

  • Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

    Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

     Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: