|  | 

Ruhaniyat

KÜNÄSİ BOLA TWRA JÄNNATQA KİRETİNDER KİMDER?

KÜNÄSİ BOLA TWRA JÄNNATQA KİRETİNDER KİMDER?

«Alla elşisi (Oğan Allanıñ igiligi men sälemi bolsın) bir küni: «Mwsılmandardan künäsi bola twra Jännatqa kiretinder boladı» deydi.

Sonda sahabalar: «Qalayşa, Alla rasulı?» dep swrağanda, ol: «Mwsılman jasağan öz künäsin wmıtpay üreylenip jüredi. Rabbısına şınayı türde jalbarınadı. Osı arqılı ol Alla tağalanıñ keşirimine ie boladı» degen edi.

Qalmahan ERJAN

Er adamnıñ kiimin baspa
Er adamnıñ kiimin baspa
25.02.2016 10:18
634
0

XVIII ğasırda Qazaqstannıñ batıs öñirinde Esengeldi attı kisi twrmıs keşedi. Ol jeti atasınan beri bay, mal-janı mıñğırğan adam bolsa kerek. Nağız şınjır balaq, şwbar tös däuletti adam eken. Bolıs bolıp, el de bileydi. Onıñ toqalınan Bekey esimdi wlı bolıptı. Bekey orısşa sauatı öte joğarı, közi aşıq jigit eken. Baydıñ bäybişeden tuğan wldarı Bekeydiñ el işindegi bedelin köre almay, äkesin wlına aydap saladı. Oğan: «Balañız atadan qalğan däuletti bey-bereket şaşıp jür. El-jwrtqa abıroysız qılıp bitti», – dep jamandaydı. Olarğa ilanıp qalğan Esengeldi:
– Olay bolsa, mağan qanday aqıl beresiñder? – dep swraydı.
– Oybay, äke! Onday balanıñ barınan joğı. Tez qwtılğanıñız jön, – dep azğıradı mısıq tileu wldarı. Zwlımdardıñ tiline ergen bay Bekeydi mert qıladı.
Bwl oqiğa keyin barlıq jerge äşkere boladı. Baydıñ kelini öte esti jan eken. Äkesiniñ öz wlınıñ tübine jetkendigin däleldep, qazı-bilerdiñ aldına jüginedi. Bay balasın öltirgenin moyındap, ökinedi. Daudıñ soñı qwnğa kep tirilgende öjet äyel:
– Erime qwt bolmağan däulet mağan baqıt bermeydi. Bir ğana tilegim bar. Qayın atamnıñ jeti atasınan beri kele jatqan qwndız jağalı tonı törinde ilinip twr. Sonı bir attap ötem. Basqa talabım joq, – depdi. Kelinniñ ötinişi orındaladı. Köp wzamay, Esengeldi bir jwtta tört tülik malınan tegis ayrılıp, tayaq wstap qaladı. Kieli kiimi ayaqqa taptalğandıqtan, baydıñ bağı tayadı. Aqırı Esengeldi joqşılıqta, qayır swrap jürip ölgen eken. Bwl oqiğağa qatıstı orıs jazuşısı V.Dal' «Bekey men Mäulen» attı hikayat jazğan. Osı jağday kiimniñ de qwtı bolatındığın, onı basqanda kiesi ketip, şañıraqtan baqtıñ wşatındığın körsetedi.
Jazuşı Mwhtar Mağauinniñ «Altıbaqannan soñ» attı äñgimesinde er adamnıñ kiimin äyel adamnıñ astına basıp otırmaytındığı turalı syujet keltirgen. Şığarma avtorı bwl jerde äyel adam er kisiniñ kiimin astına bassa, onıñ basınan bağı tayadı degen oydı äserli de nanımdı jetkizgen.

Related Articles

  • JASTAR QALASINDAĞI RUHANI KEŞ: ALMATI ASPANI ABAY ÄNDERİMEN KÖMKERİLDİ

    JASTAR QALASINDAĞI RUHANI KEŞ: ALMATI ASPANI ABAY ÄNDERİMEN KÖMKERİLDİ

    Ämirbolat Qwsayınwlı Abay küni qarsañında Almatı qalasında aşıq aspan astındağı sahnada mıñdağan körermender Qazaqstan Respublikası Mädeniet jäne aqparat ministrliginiñ «Wlttıq kinonı qoldau memlekettik ortalığı» qoldauımen tüsirilgen Abaydıñ twñğış şığarmalar jinağınıñ jarıq köru tarihın bayandağan «Alğaşqı kitap» attı derekti fil'mdi tamaşaladı, dep jazadı Muztaumedia.kz. Dokudrama janrındağı bwl derekti fil'm qazaqtıñ neşe ğasırlıq ruhani tarihındağı tañ qalarlıq wlı oqiğa — 1909 jılı Peterbor qalasında Il'yas Boraganskiy baspasınan jarıq körgen Abaydıñ twñğış kitabınıñ qilı tağdırın beynelegen. Fil'm jalğız özi twtas bir älem jasap, şığarmaşılıqpen aynalısqan nebäri jiırma jıldıñ işinde qazaqtıñ tilin de, körkemdik, etikalıq tanımın da kürt özgertip, bwrın-soñdı türik jwrtı jetpegen biikke kötergen Abaydıñ alğaşqı kitabı qalay basılıp şıqtı, Abay közi tirisinde öziniñ

  • «Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

    «Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

    Bizdiñ qazaqta «malğa dostıñ maldan basqa mwñı joq» – «maldan boğı ğana böten» talay jarımes Abaydıñ atına neşe türli söz aytqan. Onıñ işinde saudager ğana emes, özin “söz wstağan”, “el wstağan” sanaytındar da boldı. Bwlarğa Abaydıñ özi jauap berip ketken: «Tınış wyıqtat, sen esirke, baq sözime!». Al, anau jigit «maldıñ buımen» negizgi oyın dwrıs jetkize almağan siyaqtı. Ol, «Qwnekeñ malın şığındap, Abaydı oqıtıp, jağday jasamağanda qalay bolar edi… Biz de sol Qwnekeñ siyaqtımız…» degendi aytpaqşı boldı – au deymin… Qwnekeñ qayda, sen qayda… «Quatı küşti nwrlı söz, Quatın bilgen abaylar…» – deydi Abay. Sözdiñ quatın bilmegen öte qiın, küyip qaluıñ mümkin… Osı arada Britaniyanıñ Prem'er – ministri bolğan Bendjamin Dizraelidiñ

  • Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

    Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

    Jeke arhivimnen tabılğan qwndı mwrağat «Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi) Bwl öleñdi 1980 – jılı Ör Altaydıñ Köktoğay audanına qarastı Düre auılında 61 jastağı Qauan Orınbasarwlı degen aqsaqal aytqanınan jeke arhivimde saqtalıp qalğanınan tauıp oqırmanmen bölisip otırmın. Ay, qwday – au, aqqa jaq, Öziñi ayan men naqaq. Aqiqat degen jolıñnın, Abıroyıñdı aşpa haq. Ayatbenen qadısqa, Alla niet aq iske. Jan almasam joq edi-au, Jaza tartsın degen baq. Meni sottap baylatıp, Zığırdandı qaynatıp. Masayrasın mäz bolıp, Qinağandı öziñ tap Jaqın jerden jau şığıp, Maqül isten dau şığıp. Dwşpan üstap qolımnan, Itter tistep tonımnan. Jaman tosu bolğan şaq, Tütqın bolıp tarığıp, Jalğız jatıp zarığıp, Aşu qısıp oydı alıp, Dert jäyilip boydı

  • Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Zhalgas Yertay Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq. Ol halıqtıñ işki küşi men biliktiñ sayasi erkine qaraylap twr Erterekten bastayıq. Bayağıda qazaqtıñ bastı probleması sanında edi, ol ras. Qazaqtar öz jerinde azşılıqqa aynalğan-dı. Al qalada qazaqşa estu qiın bolatın. Mektepterde, universitetterde, memlekettik basqaruda, bizneste qazaq tili şettetildi. Sol kezde qazaq tiliniñ tağdırı demografiyağa täueldi edi. Bwl logika wzaq uaqıt dwrıs sanalğan. Biraq bügingi Qazaqstanğa qarasaq, jağday özgerdi. Qazaqtar köpşilikke aynaldı. Qazaq tilin tüsinetinder men söyleytinder sanı bwrın-soñdı bolmağan deñgeyge jetti. Qazaq mektebine baratın balalardıñ sanı jıl sayın artıp keledi. Qazaq tili kündelikti ömirdiñ negizgi tiline aynaldı. Biraq nege til mäselesi äli özekti bolıp twr? Mäsele sanğa emes, sanağa

  • Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: