|  | 

رۋحانيات

كۇناسى بولا تۇرا جانناتقا كىرەتىندەر كىمدەر؟

كۇناسى بولا تۇرا جانناتقا كىرەتىندەر كىمدەر؟

«اللا ەلشىسى (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن) ءبىر كۇنى: «مۇسىلمانداردان كۇناسى بولا تۇرا جانناتقا كىرەتىندەر بولادى» دەيدى.

سوندا ساحابالار: «قالايشا، اللا راسۋلى؟» دەپ سۇراعاندا، ول: «مۇسىلمان جاساعان ءوز كۇناسىن ۇمىتپاي ۇرەيلەنىپ جۇرەدى. راببىسىنا شىنايى تۇردە جالبارىنادى. وسى ارقىلى ول اللا تاعالانىڭ كەشىرىمىنە يە بولادى» دەگەن ەدى.

قالماحان ەرجان

ەر ادامنىڭ كيىمىن باسپا
ەر ادامنىڭ كيىمىن باسپا
25.02.2016 10:18
634
0

XVIII عاسىردا قازاقستاننىڭ باتىس وڭىرىندە ەسەنگەلدى اتتى كىسى تۇرمىس كەشەدى. ول جەتى اتاسىنان بەرى باي، مال-جانى مىڭعىرعان ادام بولسا كەرەك. ناعىز شىنجىر بالاق، شۇبار ءتوس داۋلەتتى ادام ەكەن. بولىس بولىپ، ەل دە بيلەيدى. ونىڭ توقالىنان بەكەي ەسىمدى ۇلى بولىپتى. بەكەي ورىسشا ساۋاتى وتە جوعارى، كوزى اشىق جىگىت ەكەن. بايدىڭ بايبىشەدەن تۋعان ۇلدارى بەكەيدىڭ ەل ىشىندەگى بەدەلىن كورە الماي، اكەسىن ۇلىنا ايداپ سالادى. وعان: «بالاڭىز اتادان قالعان داۋلەتتى بەي-بەرەكەت شاشىپ ءجۇر. ەل-جۇرتقا ابىرويسىز قىلىپ ءبىتتى»، – دەپ جاماندايدى. ولارعا يلانىپ قالعان ەسەنگەلدى:
– ولاي بولسا، ماعان قانداي اقىل بەرەسىڭدەر؟ – دەپ سۇرايدى.
– ويباي، اكە! ونداي بالانىڭ بارىنان جوعى. تەز قۇتىلعانىڭىز ءجون، – دەپ ازعىرادى مىسىق تىلەۋ ۇلدارى. زۇلىمداردىڭ تىلىنە ەرگەن باي بەكەيدى مەرت قىلادى.
بۇل وقيعا كەيىن بارلىق جەرگە اشكەرە بولادى. بايدىڭ كەلىنى وتە ەستى جان ەكەن. اكەسىنىڭ ءوز ۇلىنىڭ تۇبىنە جەتكەندىگىن دالەلدەپ، قازى-بيلەردىڭ الدىنا جۇگىنەدى. باي بالاسىن ولتىرگەنىن مويىنداپ، وكىنەدى. داۋدىڭ سوڭى قۇنعا كەپ تىرىلگەندە وجەت ايەل:
– ەرىمە قۇت بولماعان داۋلەت ماعان باقىت بەرمەيدى. ءبىر عانا تىلەگىم بار. قايىن اتامنىڭ جەتى اتاسىنان بەرى كەلە جاتقان قۇندىز جاعالى تونى تورىندە ءىلىنىپ تۇر. سونى ءبىر اتتاپ وتەم. باسقا تالابىم جوق، – دەپدى. كەلىننىڭ ءوتىنىشى ورىندالادى. كوپ ۇزاماي، ەسەنگەلدى ءبىر جۇتتا ءتورت تۇلىك مالىنان تەگىس ايرىلىپ، تاياق ۇستاپ قالادى. كيەلى كيىمى اياققا تاپتالعاندىقتان، بايدىڭ باعى تايادى. اقىرى ەسەنگەلدى جوقشىلىقتا، قايىر سۇراپ ءجۇرىپ ولگەن ەكەن. بۇل وقيعاعا قاتىستى ورىس جازۋشىسى ۆ.دال «بەكەي مەن ماۋلەن» اتتى حيكايات جازعان. وسى جاعداي كيىمنىڭ دە قۇتى بولاتىندىعىن، ونى باسقاندا كيەسى كەتىپ، شاڭىراقتان باقتىڭ ۇشاتىندىعىن كورسەتەدى.
جازۋشى مۇحتار ماعاۋيننىڭ «التىباقاننان سوڭ» اتتى اڭگىمەسىندە ەر ادامنىڭ كيىمىن ايەل ادامنىڭ استىنا باسىپ وتىرمايتىندىعى تۋرالى سيۋجەت كەلتىرگەن. شىعارما اۆتورى بۇل جەردە ايەل ادام ەر كىسىنىڭ كيىمىن استىنا باسسا، ونىڭ باسىنان باعى تايادى دەگەن ويدى اسەرلى دە نانىمدى جەتكىزگەن.

Related Articles

  • قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق.

    قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق.

    Zhalgas Yertay قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق. ول حالىقتىڭ ىشكى كۇشى مەن بيلىكتىڭ ساياسي ەركىنە قارايلاپ تۇر ەرتەرەكتەن باستايىق. باياعىدا قازاقتىڭ باستى پروبلەماسى سانىندا ەدى، ول راس. قازاقتار ءوز جەرىندە ازشىلىققا اينالعان-دى. ال قالادا قازاقشا ەستۋ قيىن بولاتىن. مەكتەپتەردە، ۋنيۆەرسيتەتتەردە، مەملەكەتتىك باسقارۋدا، بيزنەستە قازاق ءتىلى شەتتەتىلدى. سول كەزدە قازاق ءتىلىنىڭ تاعدىرى دەموگرافياعا تاۋەلدى ەدى. بۇل لوگيكا ۇزاق ۋاقىت دۇرىس سانالعان. بىراق بۇگىنگى قازاقستانعا قاراساق، جاعداي وزگەردى. قازاقتار كوپشىلىككە اينالدى. قازاق ءتىلىن تۇسىنەتىندەر مەن سويلەيتىندەر سانى بۇرىن-سوڭدى بولماعان دەڭگەيگە جەتتى. قازاق مەكتەبىنە باراتىن بالالاردىڭ سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. قازاق ءتىلى كۇندەلىكتى ءومىردىڭ نەگىزگى تىلىنە اينالدى. بىراق نەگە ءتىل ماسەلەسى ءالى وزەكتى بولىپ تۇر؟ ماسەلە سانعا ەمەس، ساناعا

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

  • كوكباي اتا شىعارمالارى – قازاقتىڭ وركەنيەتتىك ورەسىنىڭ ايعاعى

    كوكباي اتا شىعارمالارى – قازاقتىڭ وركەنيەتتىك ورەسىنىڭ ايعاعى

    ادامنىڭ ءبارى بىردەي ەمەس. اقىل-ويى ەركىن، ءماندى، قۇندى دۇنيەلەر تۋعىزا الاتىن، جاسامپازدىق قۋاتى زور ادامدار بولادى. سول سياقتى وركەنيەتتىك الەۋەتى (پوتەنتسيالى) زور حالىقتار بولادى. ونداي قاسيەت وزىندىك قۇندىلىقتار جۇيەتىن جاساي الاتىن، ەشكىمگە ۇقسامايتىن، تەرەڭ تامىرلى رۋحانياتى بار حالىقتاردا بولادى. قازاقتىڭ بۇكىل تاريحى مەن مادەنيەتى ءبىزدىڭ سونداي حالىقتار ساناتىنا جاتاتىنىمىزدىڭ ايعاعى. سونداي ايعاق ابايدىڭ اقىندىق مەكتەبىنىڭ كورنەكتى وكىلى كوكباي جاناتايۇلى شىعارماشىلىعىندا مولىنان تابىلادى… كەشە سەمەي قالاسىنداعى ابايدىڭ قورىق- مۋزەيىندە كوكباي جاناتايۇلىنىڭ 165 جىلدىعىنا ارنالعان “ابايدان ساباق الدىم بالا جاستان” اتتى ادەبي كەش ءوتتى. زال بەلگىلى ابايتانۋشى، پروفەسسور جاندوس اۋباكىردىڭ تاعىلىمى مول، اسەرلى بايانداماسىن ەرەكشە ىنتامەن تىڭدادى. سپيكەردى تىڭداپ وتىرىپ: ء“بىز كوكبايدى ءتىپتى بىلمەيمىز دەۋگە بولعانداي ەكەن عوي… كەيدە ءتىپتى جەڭىل، ءۇستىرت

  • عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    ەكى مىڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا قازاق رۋحانياتىندا ەرەكشە باسىلىمدار بولدى. اتاپ ايتساق، اتىراۋ شارىندە شىققان «التىن وردا» گازەتى بولسا، ودان كەيىنگىسى الماتى قالاسىندا شىعىپ تۇرعان «جاس قازاق»، سونداي-اق «شەتەل ادەبيەتى» سىندى گازەتتەر ەدى. «التىن وردا» گازەتىنە مەيىرحان اقداۋلەتۇلى، ال قالعان ەكەۋىنە تالعات ەشەن مەن ارداق نۇرعازى ىسپەتتى قازاقتىڭ ينتەللەكتۋال ازاماتتارى باس رەداكتور بولعان ەدى. ءبارى  دە ەسىمدەرى ەلگە ءمالىم، عاجايىپ اقىندار. باز بىرەۋلەردىڭ: «جۋرناليست بولماسا، اقىن ەشقاشان جارىتىپ گازەت شىعارا المايدى»، – دەگەن سىپسىڭ سوزدەرىنىڭ اۋىزىنا قۇم قۇيىپ، الگى اپەرباقان تۇسىنىكتىڭ اياعىن كوكتەن كەلتىرگەن دە وسى تالانتتى قالامگەرلەر بولدى.  «ادەبيەت پورتالى» «ۋاقىت پەن كەڭىستىك…» ايدارىمەن  تەك اتالعان وسى باسىلىمدار عانا ەمەس، جاڭا عاسىردىڭ باسىندا قازاق باسپاسوزىندە جارىق كورگەن نەبىر جىلىكتى جازبالار مەن تانىمدىق

  • ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا ء«ان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    بۇگىن الماتى قالاسى اكىمدىگى مادەنيەت باسقارماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن پانفيلوۆ كوشەسى بويىنداعى ساحنادا ناۋرىز مەرەكەسىنە ارنالعان «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءداستۇرلى ءان كەشى جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. الماتى قالاسى حح عاسىردىڭ 30-جىلدارىنان باستاپ ۇلت مادەنيەتىنىڭ ۇيىتقىسى، ورداسى قىزمەتىن اتقارىپ كەلەدى. ءداستۇرلى ونەردىڭ ءىرى وكىلدەرى، زەرتتەۋشىلەرى وسى قالادا تۇرىپ، ەڭبەك ەتتى. قازىر دە پروفەسسيونالدىق تيپتەگى ءداستۇرلى مۋزىكانىڭ ەڭ ءىرى وشاعى – الماتى. مۇندا ەتنومۋزىكانىڭ بەلگىلى قايراتكەرلەرى، ءداستۇرلى دومبىراشى، قوبىزشى، سىبىزعىشى، ءانشى-تەرمەشىلەر ازىرلەيتىن ارناۋلى ورتا جانە جوعارى وقۋ ورىندارى، ونەر ۇجىمدارى شوعىرلانعان. قازاق كونە مۋزىكا اسپاپتارىنىڭ جەر بەتىندەگى جالعىز مۋزەيى مەن ەلىمىزدەگى جالعىز ءداستۇرلى ونەر تەاترى دا وسىندا. سوڭعى ۋاقىتتارى الماتى قالاسىندا ءداستۇرلى ونەردى ناسيحاتتاپ جۇرگەن جاس ونەرپازداردىڭ ارنايى ءان كەشى وتپەپ ەدى.

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: