|  | 

رۋحانيات

كۇناسى بولا تۇرا جانناتقا كىرەتىندەر كىمدەر؟

كۇناسى بولا تۇرا جانناتقا كىرەتىندەر كىمدەر؟

«اللا ەلشىسى (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن) ءبىر كۇنى: «مۇسىلمانداردان كۇناسى بولا تۇرا جانناتقا كىرەتىندەر بولادى» دەيدى.

سوندا ساحابالار: «قالايشا، اللا راسۋلى؟» دەپ سۇراعاندا، ول: «مۇسىلمان جاساعان ءوز كۇناسىن ۇمىتپاي ۇرەيلەنىپ جۇرەدى. راببىسىنا شىنايى تۇردە جالبارىنادى. وسى ارقىلى ول اللا تاعالانىڭ كەشىرىمىنە يە بولادى» دەگەن ەدى.

قالماحان ەرجان

ەر ادامنىڭ كيىمىن باسپا
ەر ادامنىڭ كيىمىن باسپا
25.02.2016 10:18
634
0

XVIII عاسىردا قازاقستاننىڭ باتىس وڭىرىندە ەسەنگەلدى اتتى كىسى تۇرمىس كەشەدى. ول جەتى اتاسىنان بەرى باي، مال-جانى مىڭعىرعان ادام بولسا كەرەك. ناعىز شىنجىر بالاق، شۇبار ءتوس داۋلەتتى ادام ەكەن. بولىس بولىپ، ەل دە بيلەيدى. ونىڭ توقالىنان بەكەي ەسىمدى ۇلى بولىپتى. بەكەي ورىسشا ساۋاتى وتە جوعارى، كوزى اشىق جىگىت ەكەن. بايدىڭ بايبىشەدەن تۋعان ۇلدارى بەكەيدىڭ ەل ىشىندەگى بەدەلىن كورە الماي، اكەسىن ۇلىنا ايداپ سالادى. وعان: «بالاڭىز اتادان قالعان داۋلەتتى بەي-بەرەكەت شاشىپ ءجۇر. ەل-جۇرتقا ابىرويسىز قىلىپ ءبىتتى»، – دەپ جاماندايدى. ولارعا يلانىپ قالعان ەسەنگەلدى:
– ولاي بولسا، ماعان قانداي اقىل بەرەسىڭدەر؟ – دەپ سۇرايدى.
– ويباي، اكە! ونداي بالانىڭ بارىنان جوعى. تەز قۇتىلعانىڭىز ءجون، – دەپ ازعىرادى مىسىق تىلەۋ ۇلدارى. زۇلىمداردىڭ تىلىنە ەرگەن باي بەكەيدى مەرت قىلادى.
بۇل وقيعا كەيىن بارلىق جەرگە اشكەرە بولادى. بايدىڭ كەلىنى وتە ەستى جان ەكەن. اكەسىنىڭ ءوز ۇلىنىڭ تۇبىنە جەتكەندىگىن دالەلدەپ، قازى-بيلەردىڭ الدىنا جۇگىنەدى. باي بالاسىن ولتىرگەنىن مويىنداپ، وكىنەدى. داۋدىڭ سوڭى قۇنعا كەپ تىرىلگەندە وجەت ايەل:
– ەرىمە قۇت بولماعان داۋلەت ماعان باقىت بەرمەيدى. ءبىر عانا تىلەگىم بار. قايىن اتامنىڭ جەتى اتاسىنان بەرى كەلە جاتقان قۇندىز جاعالى تونى تورىندە ءىلىنىپ تۇر. سونى ءبىر اتتاپ وتەم. باسقا تالابىم جوق، – دەپدى. كەلىننىڭ ءوتىنىشى ورىندالادى. كوپ ۇزاماي، ەسەنگەلدى ءبىر جۇتتا ءتورت تۇلىك مالىنان تەگىس ايرىلىپ، تاياق ۇستاپ قالادى. كيەلى كيىمى اياققا تاپتالعاندىقتان، بايدىڭ باعى تايادى. اقىرى ەسەنگەلدى جوقشىلىقتا، قايىر سۇراپ ءجۇرىپ ولگەن ەكەن. بۇل وقيعاعا قاتىستى ورىس جازۋشىسى ۆ.دال «بەكەي مەن ماۋلەن» اتتى حيكايات جازعان. وسى جاعداي كيىمنىڭ دە قۇتى بولاتىندىعىن، ونى باسقاندا كيەسى كەتىپ، شاڭىراقتان باقتىڭ ۇشاتىندىعىن كورسەتەدى.
جازۋشى مۇحتار ماعاۋيننىڭ «التىباقاننان سوڭ» اتتى اڭگىمەسىندە ەر ادامنىڭ كيىمىن ايەل ادامنىڭ استىنا باسىپ وتىرمايتىندىعى تۋرالى سيۋجەت كەلتىرگەن. شىعارما اۆتورى بۇل جەردە ايەل ادام ەر كىسىنىڭ كيىمىن استىنا باسسا، ونىڭ باسىنان باعى تايادى دەگەن ويدى اسەرلى دە نانىمدى جەتكىزگەن.

Related Articles

  • اتەيستەر مەن تاڭىرشىلدەرگە مىڭ العىس! 

    اتەيستەر مەن تاڭىرشىلدەرگە مىڭ العىس! 

    ەلدەس وردا سۋرەت: اۆتوردىڭ جەكە ارحيۆىنەن الىندى. قازاق قوعامىندا جاڭا ينتەللەكتۋالدىق كەزەڭ تۋىپ كەلەدى. ءبىرىنشى، قازىرگى قازاق قوعامىندا سەنىم ماسەلەسىنە قاتىستى پىكىرتالاستاردىڭ كۇشەيۋى كەزدەيسوق قۇبىلىس ەمەس. بۇل دەگەنىڭىز الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ، اشىق اقپاراتتىق كەڭىستىكتىڭ جانە جاھاندىق ينتەللەكتۋالدىق اعىمداردىڭ ىقپالىمەن قالىپتاسقان جاڭا قوعامدىق ويلاۋ فورماسىنىڭ كورىنىسى. اتەيستىك كوزقاراستاردىڭ اشىق ايتىلۋى، تاڭىرشىلدىك يدەيالاردىڭ قايتا جاڭعىرۋى جانە ءداستۇرلى ءدىني ورتا اراسىنداعى پىكىر قاقتىعىسى زيالى ورتادا الاڭداۋشىلىق تۋدىرعانىمەن، شىن مانىندە بۇل قۇبىلىس قوعامنىڭ رۋحاني السىرەۋىن ەمەس، سانالى ىزدەنىسكە بەت بۇرعانىن كورسەتەدى. ەكىنشى، ۇزاق ۋاقىت بويى قازاق قوعامىنداعى ءدىني ديسكۋرس نەگىزىنەن مونولوگتىقسيپاتتا بولدى. ۋاعىز ايتىلدى، ال تىڭداۋشى تاراپ ونى تالقىلاۋسىز قابىلداۋعا ءتيىس ەدى. سۇراق قويۋ كۇمانمەن، كۇمان ءالسىز يمانمەن تەڭەستىرىلدى. مۇنداي ورتادا سەنىم دالەلدەۋدى ەمەس، قايتالاۋدى تالاپ ەتتى. عىلىمي

  • ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: madeniportal.kz جانە س.ەرعالي مۇراعاتتارىنان الىندى. «يا زنايۋ!..» كىتابىنان ءۇزىندى-اۋدارما. وسيريس زاڭى I ءبىز ادامزات تاريحىن وتە ناشار بىلەمىز. XIX عاسىردىڭ باسىندا ناپولەون الەمگە مىسىردى اشتى، ال عالىمدار بۇل ەلدىڭ قيراندىلارىن زەرتتەپ، ونىڭ شامامەن ب.ز.د. III مىڭجىلدىققا تيەسىلى ەكەنىن انىقتادى. سول كەزدە ادامزات تاريحى تاعى دا قوس مىڭجىلدىققا تەرەڭدەي ءتۇستى. بىرنەشە مىڭجىلدىق بۇرىن (مەن بىلەم) ادامزات (نەمەسە ونىڭ كەيبىر بولىگى) تاڭبالى جازۋدى قولدانىپ، جازىپ جۇرگەن. بۇل بىلىمدەردى قالپىنا كەلتىرۋ ارقىلى ءبىز XX عاسىردىڭ باسىندا جاساندى تۇردە ۇزىلگەن ءتىلىمىزدىڭ تاريحىنا قاتىستى قولجەتەر شىندىقتى قايتا تانۋىمىزعا تۋرا كەلدى. 1926 جىلى باكۋدە وتكەن العاشقى تۇركولوگيالىق كونگرەستەن كەيىن تۇركولوگيا عىلىم رەتىندە قالىپتاسا المادى… …2018 جىلى نازارباەۆ مەنى اڭگىمەلەسۋ ءۇشىن اقورداعا شاقىردى. ۇلكەن ۇستەلدىڭ باسىندا

  • قىتاي ينتەلليگەنتسياسى قىتاي يەروگليفىن سىنادى، قىتاي ءتىلىن ەمەس…

    قىتاي ينتەلليگەنتسياسى قىتاي يەروگليفىن سىنادى، قىتاي ءتىلىن ەمەس…

    قازىر الەۋمەتتىك جەلىدە كەيبىر قازاق زيالىلارىنىڭ قازاق ءتىلىن سىناعان پىكىرى تاراپ ءجۇر. ەسىمە ءبىر كەزدەرى قىتاي ينتەلليگەنتسياسىنىڭ قىتاي يەروگليفىن سىناعانى ءتۇسىپ كەتتى. 20- عاسىردىڭ العاشقى شيرەگىندە قىتايدىڭ ءداستۇرلى يەروگليفتەرىن سىناماعان زيالى كەمدە كەم. *** *** *** “يەروگليفتەردە زاماناۋي يدەيالار مەن تەوريالاردى جەتكىزەتىن سوزدىك قور جوق، ءارى ولار زياندى ويلاردىڭ ۇياسىنا اينالادى. ولاردى جويۋدا ۇيات جوق” دەپ جازدى 1918 جىلى قىتاي كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى ءارى جاڭا مادەنيەت قوزعالىسىنىڭ جەتەكشى قايراتكەرى چەن دۋسيۋ (陈独秀). قىتاي يەروگليفىن قاتتى سىناۋشىلاردىڭ قاتارىندا تاعى دا قىتاي كوممۋنيستىك قوزعالىستىڭ جەتەكشىلەرىنىڭ ءبىرى تسيۋي تسيۋباي (瞿秋白) دە بولعان. ول ءتىپتى 1931 جىلى “قىتاي يەروگليفتەرى شىن مانىندە الەمدەگى ەڭ لاس، ەڭ جەكسۇرىن ءارى ەڭ جيرەنىشتى نارسە. ءتىپتى ورتاعاسىرلىق

  • قازىرگى زاڭناما اياسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى قالاي دامىتۋعا بولادى؟

    قازىرگى زاڭناما اياسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى قالاي دامىتۋعا بولادى؟

    Zhalgas Yertay         قازاقستان بيلىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋ ءۇشىن قاتاڭ شەشىمدەرگە بارعىسى كەلمەيدى دەيىك. بىراق قازىرگى زاڭناما اياسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى قالاي دامىتۋعا بولادى؟ سونى ويلانىپ كورەيىك. قازاق ءتىلىن دامىتۋ جايىن ايتقان كەزدە قازاقستان بيلىگى قوعامدى ەكىگە بولەدى. ءبىرى – ءتىلدى دامىتۋدىڭ راديكال شەشىمدەرىن ۇستانادى، ەكىنشى جاعى – قازىرگى ستاتۋس-كۆونى ساقتاعىسى كەلەدى، ياعني ەشتەڭە وزگەرتپەي-اق قويايىق دەيدى. بىراق ەكى جولدى دا تاڭداماي، ورتاسىمەن ءجۇرۋدى ۇسىنىپ كورسەك قايتەدى!؟ باتىل قادامدارعا بارايىق، بىراق ول راديكال جول بولماسىن. قازاق ءتىلىن كۇشپەن ەمەس، ورتانى دامىتۋ ارقىلى كۇشەيتسەك بولادى. ياعني ادامدار ءتىلدى ۇيرەنىپ اۋرە بولماي-اق، حالىق جاي عانا قازاق ءتىلى اياسىندا ءومىر ءسۇرۋدى ۇيرەنسىن. نەگىزگى وي وسى. ءبىز وسى ۋاقىتقا دەيىن ادامدار ورتانى

  • ەلدەس وردا، تاريحشى: «تۇركىستان» اتاۋىن قولدانۋ – ايماقتاعى جۇمساق كۇش پوزيتسياسىن نىعايتۋ ءتاسىلى

    ەلدەس وردا، تاريحشى: «تۇركىستان» اتاۋىن قولدانۋ – ايماقتاعى جۇمساق كۇش پوزيتسياسىن نىعايتۋ ءتاسىلى

    فوتو اشىق دەرەككوزدەردەن الىندا وتكەن اپتادا تۇركيانىڭ ۇلتتىق ءبىلىم مينيسترلىگى مەكتەپ باعدارلاماسىنا «تۇركىستان» دەگەن تەرميندى ەنگىزگەن ەدى. شەتەل باسىلىمدارىنىڭ جازۋىنشا، بۇل اتاۋ ەندى «ورتالىق ازيا» ۇعىمىنىڭ ورنىنا قولدانىلماق. ءبىلىم ءمينيسترى يۋسۋف تەكين جاڭا اتاۋ تۇركى الەمىنىڭ بىرلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعانىن ايتادى. ونىڭ سوزىنشە، ۇكىمەت وقۋ باعدارلاماسىنان يمپەريالىق ماعىناسى بار گەوگرافيالىق اتاۋلاردى الىپ تاستاماقشى. ەڭ قىزىعى، «تۇركىستان» اۋماعىنا قازاقستاننان بولەك، قىرعىزستان، وزبەكستان، تۇركىمەنستان مەن تاجىكستان جاتادى ەكەن. سونداي-اق كەيبىر باسىلىمدار بۇل تەرميننىڭ قىتايدىڭ باتىسىندا ورنالاسقان شىڭجان ولكەسىنە قاتىسى بارىن دا اتاپ ءوتتى.  كەيبىر عالىمدار «ورتالىق ازيا» تەرمينى كولونياليزمنەن قالعانىن ءجيى اتاپ ءجۇر. حح عاسىرداعى الەمدىك اكادەميالىق عىلىمدى سول كەزدەگى ءىرى يمپەريالار قالىپتاستىرعاندىقتان، بۇگىندە مۇنداي تەرميندەر مەن اتاۋلار حالىق ساناسىنا ابدەن ءسىڭىپ

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: