Baha-Festival' 1963 jılı Almatı oblısındağı qazirgi Rayımbek audanına qarastı Qarasaz auılında düniege kelgen. Kindigi qazaqtıñ aqiıq aqını Mwqağalidıñ jırlarına arqau bolğan äygili Qarasazdıñ topırağında kesilgen. Rayımbek batırdıñ tikeley wrpağı. Ol kezde Qarasaz «Engel's sovhozı» dep atalatın. Sol Engel'sten bala Baqıtkeldi ata-anasımen 3-4 jasında köşip, qazirgi Eñbekşiqazaq audanına kelip twraqtaydı.  

Baqıtkeldiniñ äkesi Qamatay aqiıq aqın Mwqağalidıñ dosı bolğan. Eki otbası aralas-qwralas bolıptı. Tipti, Mwqağali säbi Baqıtkeldini köterip twrıp suretke de tüsken eken. Baqıtkeldi dünieden ozğan soñ, osı üyge kelgen qonaqtar estelik üşin Baha-Festival'diñ suretterin alıp ketetindi şığaradı. Baqıttıñ Mwqağali ağasımen tüsken sureti sol kezde qoldı bolsa kerek.

1966 jılı Qarasazdan Şelekke köşip kelgen soñ, Baqıtkeldiniñ balalıq şağı qazirgi Eñbekşiqazaq audanınıñ Sögeti auılında ötken. Baqıtkeldi öte alğır bala bolıp ösedi. 1-sınıptı Sögetide oqıp, odan keyin oquın Şelek auılında jalğastırdı. Matematika men fizika pänderine degen qızığuşılığınıñ arqasında Almatıdağı O.Jäutikov atındağı fizika-matematika mektebine qabıldandı. 8-sınıptan bastap, bir jarım jılday sol mektepte oqidı. Baqıtkeldiniñ bilimi öz aldına, sporttıq qabileti de joğarı deñgeyde boldı. Ol sporttıq sayıstarda közge tüsip, artınşa öz qalauımen sporttıq mektepke auısıp ketedi.

Baqıtkeldi 17 jasında mektepti tämamdap, qazirgi T.Rısqwlov atındağı Jaña ekonomikalıq universitetine (Narhoz) oquğa tüsti. 1-kursında äsker qatarına şaqırılıp, borışın öteu üşin Auğanstanğa attandı. 1981 jılı alğaşqı lekpen Auğanstandağı soğısqa qatısadı.

Baqıtkeldiniñ batır bolıp qalıptasuına soğıstıñ ıqpalı zor boldı. Qılmıs äleminiñ serkesine aynaluına da sol Auğanstanda körgen tağdırı äser etse kerek. Özgeler beybit ömir sürip jatqan kezde ol Auğanstanda qan keşip jürdi. Mwnıñ bäri Baqıttıñ sanasına äser etken.

Äskerdegi – Baha. Birinşi surettegi oñ jaqtağı birinşi otırğan jigit Baqıtkeldi.

Ekinşi surettegi közildirikti jigit Baqıtkeldi Bayasov.

Auğanstannan kele salıp, Baqıtkeldi qaytadan oquına qabıldandı. Biraq türli jağdaylarğa baylanıstı oquın bitire almay, baspahanada jwmıs istep köredi. Söytip jürgende Odaq ıdırap, jatjwrttıqtar elimizde tayrañday bastadı. Sol twsta qazaqtıñ jürekti jigitteri sayasat sahnasına köterildi.

Baqıtkeldiniñ ağası Amangeldi Bayasov inisi jaylı swhbat bergende: «Men sizge bir mısal aytayın. Qazaqtıñ belgili boksşısı Bekzat Satarhanov jiırma jasında ömirden ozdı. Söyte twra, ol ömirge kelgendegi missiyasın tolıq atqarıp, Sidney Olimpiadasında qazaqtıñ tuın kökke jelbiretti. Meniñşe, Baqıtkeldiniñ de ömirge kelgende atqaruı tiis özindik missiyası boldı. Ol sol missiyanı adal atqarıp, öz zamanınıñ batırına aynaldı. Köp azamattarğa kömek qolın sozdı. Küştilerdiñ bäri Baqıttan ığatın-dı. Onıñ janı ädildikti qalaytın, tärtipti jaqsı köretin, aytqanın orındaytın, orındatqızatın. Mwnıñ bäri öner. Bir ğana mısal, Baqıtkeldi Öskemendegi şeşender men qazaqtar arasındağı tüytkildi mäselelerdi şeşti. Osı oqiğadan keyin onıñ abıroyı qattı östi» depti.

Ras. Sol twsta Baqıtkeldiniñ abıroyı qattı asqaqtadı. Groznıydan qılmıs äleminiñ jigitteri kelip Baqıtqa: «Almatı bay qala eken. Osı qaladan bizge jwmıs isteytin bir audan ber», – dep ötiniş aytadı. Olar öte ülken dayındıqpen kelipti-mis. «Joq» dep aytsa, atıs bolıp, köp adamnıñ ömirine qauip tönedi. «Iä» deyin dese, «Qazaqstandağı barlıq mäseleni özimiz şeşemiz» degen qağidasına qarsı boladı. Baqıtkeldi älgi jigitterge: «Jaraydı, Almatıdan bir audan alıñdar. Biraq bizge Groznıydan däl sonday audan beresiñder», – depti. Osı sözden keyin astamsığan jatjwrttıqtar ne derlerin bilmey sasıp qaladı.

Baqıtkeldiniñ osı bir sözi qanattı sözge aynalıp ketti. Baqıtkeldiniñ joldastarı onıñ adal adamnıñ bärimen dos bolatının aytadı. «Talay jigitke järdemdesip, qolınan kelgen kömekti ayağan joq» deydi olar. Baha-Festival' qazaqtıñ belgili qayratker wlı Asanbay Asqarovtıñ basına is tüskende de qol wşın sozğan. Türmeden şıqqan soñ Asanbay ağağa «Volga» mingizdi. Asanbay Asqarov Baqıttıñ osı jaqsılığına riza bolıp, äke-şeşesine alğıs aytıp, arnayı kelip, qonaq bolğan körinedi.

Keñes Odağı ıdırağan twsta elimizde beybereketsizdik bastaldı. Halıqtıñ mwñın mwñdap, joğın joqtauı tiis memlekettik qwrılımdar öz qwlqınınıñ qwlı bolıp ketti. Eşkim eşkimge senbeytin, qazir jasalğan kelisim-şart qazir bwzılatın… Birin-biri aldağan, birin-biri tonağan zamanda kimniñ aqşası köp bolsa, prokuror da, sot ta sonıñ sözin söyleydi. Osınday ädiletsizdikke Baqıtkeldiler şıdağan joq. Wltına, näsiline qaramay ädiletsizdikke qarsı twrdı. Onıñ atınıñ äli ataluı, abıroyınıñ halıq sanasınan öşpeui nelikten dep oylaysız? Bwl – ädildiginiñ arqası.

Baqıttardıñ qızmetine şeneunikterdiñ de jügingen kezderi boldı. Bir küni Baqıtqa bir jaqsı tanısı kelip, tuısınıñ äldekimnen aldanıp qalğanın aytıptı. Baqıt dereu eki jaqtı da şaqırtıp söylesedi. Baqıttıñ tanısı arqılı kelgen adam asqaqtap, al ekinşi taraptağı jigit qobaljıp otıradı. Baqıt ekeuin bettestirip, ädildik tanısı jaqta emes ekenin biledi de, isti qobaljıp otırğan jigittiñ paydasına şeşip beredi. Sonda ol tañğalıp: «Bwl ömirde däl osınday ädil adam bar dep oylamappın», – depti.

Baqıtkeldi 1993 jılı 7 qazanda Almatıdağı Jandosov köşesiniñ boyında ornalasqan №12 emhanada köz jwmdı. Qastandıq Keñsay jaqtağı Asqar degen dosınıñ üyinde jasalğan. Amal ne, auır jaralanğan Baqıtkeldi 11 qazan küni, yağni 30 jasqa tolğan tuğan küninde jer qoynına tapsırıldı.

Baqıtkeldi Qamataywlı Rayımbektegi atındağı meşit 

Baha-Festival' qaytıs bolarınan bir jıl bwrın dostarına meşit salu turalı oyın aytqan. Sol oyın iske asıru üşin Almaarasanğa barar joldan jer de aladı. Biraq, bwl meşit salınıp bitpey jatıp, Baqıtkeldi qaza taptı. Keyinnen bauırları birigip, atalğan meşit boy tüzedi. Qazir Baqıtkeldi Qamataywlı Rayımbektegi atındağı meşit özi oylağanday ruhani ortalıqqa aynalıp, jwmıs istep twr.

Şäriphan Qaysar

Abai.kz