|  |  | 

Köz qaras Qazaq şejiresi

OKOPTIÑ QAY JAĞINDA SOĞISQANDIĞINA QARAMASTAN MAYDANGER QAZAQTIÑ BÄRİ QIMBAT!

Jeñis küni qwttı bolsın!

9 mamir

Ekinşi jahan soğısına jalpı halqı 1,7 milliard adamdı qwraytın 61 memleket qatıstı. 1939 jılğı halıq sanağı boyınşa Qazaqstan halqınıñ sanı 6,2 million adam edi. Qazaqstannan maydanğa 1,5 millionday adam qatıssa sonıñ teñ jartısına juığı maydan dalasında opat boldı. Respublikadağı moblizaciyalaudıñ payızdıq deñgeyi asa joğarı boldı. Maydan men qorğanıs önerkäsibine respublikadağı är törtinşi twrın jiberildi. Eki maydanda wrıs qimıldarın jürgizip jatqan faşistik Germaniyada moblizaciyalıq körsetkiş 12 payız bolsa, şalğaydağı qazaq jerinde moblizaciyalıq körsetiş 24 payızdı qwradı.

Qazaqstanda qwrılğan 12 atqıştar jäne 4 kavaleriyalıq diviziya, 7 atqıştar brigadası, 50-ge tarta derbes polk alğı şepke attandı. Bwlardıñ işinde üş kavaleriyalıq diviziya men eki atqıştar brigadası qazaq wlttıq qwramaları retinde jasaqtaldı. Qazaqtar Mäskeu qorğanısı, Rjev tübindegi şayqasta, Stalingradtağı arpalıstarda, Kursk iinindegi qırğınğa, Dneprden ötude, Berlindi aluda qaysarlıq pen qaharmandıqtıñ tamaşa ülgilerin körsetti. Wlı Otan soğısında Keñes Odağı 28 million adamınan ayırıldı. Keybir derekterge qarağanda bwl şayqastarda orıs halqı öziniñ 6 payızınan, ukraindar 8 payızınan, al soğıs bastağan Germaniya nemister halqınıñ 10 payızınan ayırılğan körinedi. Al jerinde soğıs qimıldarı jürmese de bizdiñ qazaq halqınıñ bergen qwrbandığı 12 payız!

Uaqıt köşi alğa jıljıp, Ekinşi jahan soğısı alıstağan sayın bizdiñ qazaq halqı üşin sol şayqastardıñ tarihı qwndılıq twrğısındağı mäni özgere tüsedi. Mınau «nemis jağı», mınau «bizdiñ jaq» degen wğımdar eskirip baradı. Ekinşi jahan soğısın bastağan qazaqtar emes. Olar tağdır tälkegimen bwl wrıstarğa amalsız qatıstı. Soğıs maşinasınıñ qwrbandıqtarına aynaldı. Sol soğıstarda mert boğan mwsılmandardıñ bäri – şahitter.

Sondıqtan bügingi Qazaq halqı üşin meyli Qızıl Armiya qatarında, meyli Türkistan legionı qatarında bolsın, okoptıñ qay jağında twrğandığına qaramastan sol şayqastarğa qatısqan ata-balarımızdıñ bäri qımbat. Ötken ğasırdıñ 80,90-jıldarında issaparmen Germaniyada, Franciyada, Türkiyada, AQŞ-ta bolğan kezderimde qızıl qırğınğa qatısqan äldeneşe qandastarımızben kezdestim. Bäri atamekenge oraludı armandap, aqırı jat jerde sağınışpen köz jwmdı. Ärqaysısı – ayanıştı tağdır.

Biz külli maydanger qazaqtarımızdı wmıtpauımız kerek.Olar öz uaqıtınıñ jauıngerleri bolatın. Jeñistiñ quanışı men birge jeñistiñ esepsiz qayğısı da köp. Mwnday alapat soğıstar endi qaytalanbasın!
Barşañızdı Jeñis küni merekesimen qwttıqtaymın!
(Marat Toqaşbaev. «Jeñis qayğısı» kitabınan).

Related Articles

  • Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin

  • Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Bwğan naqtı jauap – joq, bwl şeşimnen eşbir tildiñ, sonıñ işinde, orıs tiliniñ de qwqı şektelmeydi. Nege? Öytkeni konstituciyadağı memlekettik til märtebesi biliktiñ jwmıs tilin ğana retteydi. Ol normanıñ qarapayım adamdardıñ qatınas tiline qatısı joq. YAğni, memlekettik til – memlekettik organdar men jergilikti özin-özi basqaru wyımdarı jwmıs isteytin til degen söz. Bwl şeşim orısşa söyleytinderdiñ qwqığın şektemeydi, orısşa söyleuge tıyım salmaydı. Qarapayım adamdar üyinde, qoğamdıq orındarda, bizneste, media men mädeniet oşaqtarında qalağan tilinde söyley de, jwmıs istey de aladı. Bwğan konstituciyanıñ basqa baptarı naqtı kepil bolıp otır. Al jaña konstituciyada 9-baptıñ 2-tarmağı qazirgi küyinde qalsa, bwl – qazaq tiliniñ qwqığın şekteydi. Sebebi memlekettik organdar qwjattardı özderi üyrengendey aldımen orısşa jazıp,

  • Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

    Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

    Zhalgas Yertay Konstituciyadan orıs tilin alıp tastasaq, Resey bizge soğıs aşa ma? Bilik osılay qorqıta bastadı. Biraq ol swraqqa qısqa jauap – joq. Sebebi, Reseyge qarsı Äzirbayjan da, Armeniya da neşe türli äreketke bardı, barıp ta jatır, biraq olarğa qazir soğıs qaupi tönip twrğan joq. Bwl ädisti sayasi manipulyaciya deydi, şın mäninde, bwnı qazirgi status-kvo jağdayın saqtap qalğısı keletin jüyeniñ asığıs oylap tapqan argumenti deuge boladı. Oylap köriñizşi, Reseyge bizdiñ memlekettik organdar qay tilde is-qağaz jürgizetini emes, loyal bolğanımız kerek. Endeşe, Resey bizdiñ loyaldığımızdı saqtap qalğısı kelse, konstituciyadağı til mäselesine qarsı bolmauı kerek. Sebebi bwl işki twraqtılıq mäselesi. Deni sau eldiñ biligi öz körşisine osınday qarsı argument aytar edi. Endi

  • «Mağınasız jwmıstan şarşadım»: qazirgi Konstituciyanıñ avtorı mälimdeme jasadı

    «Mağınasız jwmıstan şarşadım»: qazirgi Konstituciyanıñ avtorı mälimdeme jasadı

    Qazirgi Ata zañnıñ avtorlarınıñ biri, akademik Maydan Süleymenov Konstituciya reformasın sınadı. Ol zañnıñ mätinin şağın bir top äldeqaşan jazıp qoyğanın, al komissiya jay ğana maqwldaytının aytadı. Onıñ sözinşe, ğalımdar men sarapşılardıñ wsınıstarı eskerilmeydi. Bwl turalı akademik Facebook-te jazdı: Keyingi kezde menen Konstituciyanı talqılap jatqanda, nege ünsiz qalğanımdı jii swrap jatır. Qısqa qayırsam: mağınasız jwmıstan şarşadım. Iä, men qazirgi Konstituciyanıñ avtorlarınıñ birimin. Talqılau kezinde eki mäsele üşin kürestim: Konstituciyalıq sottı saqtau jäne Parlamenttiñ ökilettigin şektemeu. Biraq ekeui de qabıldanbadı. Soğan qaramastan, men bwl Konstituciyadan wyalmaymın. Men Nazarbaev pen onıñ otbasınıñ jeke biligin nığaytuğa bağıttalğan keyingi tüzetulerden wyalamın. Nazarbaevtıñ kezinde-aq osı masqara tüzetulerdiñ barlığın taldap, Konstituciyanı jetildiru boyınşa birqatar wsınıstar engizu turalı

  • Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti.

    Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti.

    Arman Älmenbet Eki-üş kün uayımğa salınıp kettim. Osı soñğı jazğanım bolsın. Äri qaray Qwdayğa tapsırıp, jwmısımdı isteyin. 6 aqpan küngi oyım: Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti. Kovid kezinde ökpesi jwmıs istemey qalğan adamdarğa Türkiyadan IVL degen apparat äkelgeni esteriñizde me? IVL bolmay, qanşa adam ölip qaldı. Orıs tilin alıp tastasaq, Mäñgilik el men Esil özeniniñ ortasındağı bes-altı ğimarat bosap qaladı. Tek orısşa oylanatın adamdar jinalıp ap, özderi ädemi otır o jerde. Meniñ tüsinigimde, orıs tilin konstitciyadan alıp tastau üşin oğan aldın ala dayındalu kerek. Soñğı eki jarım jılda osını qattı oylanıp jürmin. Wsınayın dep edim, qızığatın adam taba almadım. Söytip «Ana til

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: