|  |  | 

Köz qaras Qazaq şejiresi

OKOPTIÑ QAY JAĞINDA SOĞISQANDIĞINA QARAMASTAN MAYDANGER QAZAQTIÑ BÄRİ QIMBAT!

Jeñis küni qwttı bolsın!

9 mamir

Ekinşi jahan soğısına jalpı halqı 1,7 milliard adamdı qwraytın 61 memleket qatıstı. 1939 jılğı halıq sanağı boyınşa Qazaqstan halqınıñ sanı 6,2 million adam edi. Qazaqstannan maydanğa 1,5 millionday adam qatıssa sonıñ teñ jartısına juığı maydan dalasında opat boldı. Respublikadağı moblizaciyalaudıñ payızdıq deñgeyi asa joğarı boldı. Maydan men qorğanıs önerkäsibine respublikadağı är törtinşi twrın jiberildi. Eki maydanda wrıs qimıldarın jürgizip jatqan faşistik Germaniyada moblizaciyalıq körsetkiş 12 payız bolsa, şalğaydağı qazaq jerinde moblizaciyalıq körsetiş 24 payızdı qwradı.

Qazaqstanda qwrılğan 12 atqıştar jäne 4 kavaleriyalıq diviziya, 7 atqıştar brigadası, 50-ge tarta derbes polk alğı şepke attandı. Bwlardıñ işinde üş kavaleriyalıq diviziya men eki atqıştar brigadası qazaq wlttıq qwramaları retinde jasaqtaldı. Qazaqtar Mäskeu qorğanısı, Rjev tübindegi şayqasta, Stalingradtağı arpalıstarda, Kursk iinindegi qırğınğa, Dneprden ötude, Berlindi aluda qaysarlıq pen qaharmandıqtıñ tamaşa ülgilerin körsetti. Wlı Otan soğısında Keñes Odağı 28 million adamınan ayırıldı. Keybir derekterge qarağanda bwl şayqastarda orıs halqı öziniñ 6 payızınan, ukraindar 8 payızınan, al soğıs bastağan Germaniya nemister halqınıñ 10 payızınan ayırılğan körinedi. Al jerinde soğıs qimıldarı jürmese de bizdiñ qazaq halqınıñ bergen qwrbandığı 12 payız!

Uaqıt köşi alğa jıljıp, Ekinşi jahan soğısı alıstağan sayın bizdiñ qazaq halqı üşin sol şayqastardıñ tarihı qwndılıq twrğısındağı mäni özgere tüsedi. Mınau «nemis jağı», mınau «bizdiñ jaq» degen wğımdar eskirip baradı. Ekinşi jahan soğısın bastağan qazaqtar emes. Olar tağdır tälkegimen bwl wrıstarğa amalsız qatıstı. Soğıs maşinasınıñ qwrbandıqtarına aynaldı. Sol soğıstarda mert boğan mwsılmandardıñ bäri – şahitter.

Sondıqtan bügingi Qazaq halqı üşin meyli Qızıl Armiya qatarında, meyli Türkistan legionı qatarında bolsın, okoptıñ qay jağında twrğandığına qaramastan sol şayqastarğa qatısqan ata-balarımızdıñ bäri qımbat. Ötken ğasırdıñ 80,90-jıldarında issaparmen Germaniyada, Franciyada, Türkiyada, AQŞ-ta bolğan kezderimde qızıl qırğınğa qatısqan äldeneşe qandastarımızben kezdestim. Bäri atamekenge oraludı armandap, aqırı jat jerde sağınışpen köz jwmdı. Ärqaysısı – ayanıştı tağdır.

Biz külli maydanger qazaqtarımızdı wmıtpauımız kerek.Olar öz uaqıtınıñ jauıngerleri bolatın. Jeñistiñ quanışı men birge jeñistiñ esepsiz qayğısı da köp. Mwnday alapat soğıstar endi qaytalanbasın!
Barşañızdı Jeñis küni merekesimen qwttıqtaymın!
(Marat Toqaşbaev. «Jeñis qayğısı» kitabınan).

Related Articles

  • Attığa jol, auızdığa söz bermegen Twrım batır

    Är däuirde halıqtıñ pana twtar, qormal sanar qwrmetti azamattarı boladı, solardıñ biri zamanı Attığa jol, auızdığa söz bermeytin, batırlığımen halqı jaqta twrıp, mınau ortası men mekenin qorğau jolında sırt jauğa ses bolıp kelgen Twrım batırdı tuğan halqı mäñgi wmatpaydı. Twrım bala küninen baluandığımen, qamşıgerligimen atı şıqqan, eseyip at jalın tartıp mine köz alartqan jaularınıñ betin qaytarıp közge tüskendikten «bwl öñirde Twrım bar» dep sırt jaular attap baspaytın bolğan. Twrım ömiriniñ soñında ziratın qazıp, qabırın twrğızıp qoyıp qajılıq saparğa attanıp, qaytarında bügingi Semey öñiri mañına kelgende twyıqsız dünie salıp, jol joldastarı süyekte bwzbay Sarterektegi özi äzirlep ketken qabırğa jetkizip, el, jwrtına tabıs etidi. Iteli ruınıñ bir mwnşa atası Ajı güñ bolıp

  • Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Zhalgas Yertay Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq. Ol halıqtıñ işki küşi men biliktiñ sayasi erkine qaraylap twr Erterekten bastayıq. Bayağıda qazaqtıñ bastı probleması sanında edi, ol ras. Qazaqtar öz jerinde azşılıqqa aynalğan-dı. Al qalada qazaqşa estu qiın bolatın. Mektepterde, universitetterde, memlekettik basqaruda, bizneste qazaq tili şettetildi. Sol kezde qazaq tiliniñ tağdırı demografiyağa täueldi edi. Bwl logika wzaq uaqıt dwrıs sanalğan. Biraq bügingi Qazaqstanğa qarasaq, jağday özgerdi. Qazaqtar köpşilikke aynaldı. Qazaq tilin tüsinetinder men söyleytinder sanı bwrın-soñdı bolmağan deñgeyge jetti. Qazaq mektebine baratın balalardıñ sanı jıl sayın artıp keledi. Qazaq tili kündelikti ömirdiñ negizgi tiline aynaldı. Biraq nege til mäselesi äli özekti bolıp twr? Mäsele sanğa emes, sanağa

  • Ğalım Boqaş mereyli 50 jasta

    Ğalım Boqaş mereyli 50 jasta

    Altyn Magauina Bügin Atamızdıñ eñ jaqın şäkirtteriniñ biri, bizdiñ bauırımız, qazaqtıñ maqtan twtatın jastarınıñ biri Ğalım Boqaş mereyli 50 jasqa tolıp otır. Biz üşin bwl kün – jay ğana Ğalımnıñ tuğan kün emes, bwl – onıñ jartı ğasırlıq önegeli ömir jolınıñ, adal eñbeginiñ, biik parasat pen adamgerşiliginiñ merekesi. Biz Ğalımdı tek tereñ bilimi üşin emes, ülken jüregi üşin qadirleymiz. Ğalımnıñ älemniñ eñ bedeldi oqu orındarınıñ biri – Oksford universitetinde bilim alıp, “Azattıq radiosında jemisti eñbek etip, büginde Amerika Qwrama Ştattarınıñ memlekettik qızmetinde abıroylı jwmıs atqarıp jürgeni onıñ tabandılığınıñ, bilimge qwştarlığınıñ jäne eñbekqorlığınıñ ayqın körinisi. Alayda adamnıñ şınayı bağası onıñ qızmetimen nemese jetken jetistikterimen ğana ölşenbese kerek. Adamnıñ qadiri onıñ jüreginde,

  • Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ

  • ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri  de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı.  «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen  tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: