|  |  | 

Саясат Суреттер сөйлейді

Курил аралдары және аяқталмаған соғыс

Ресей үшін Курил аралдары – әскери олжа, ал Жапония үшін – Батыстың араласуы және советтік басқыншылық салдарынан айырылып қалған территория.

Екінші дүниежүзілік соғыста соңғы рет қару атылғалы бері 70 жылдан астам уақыт өтті. Бірақ төрт аралдың мәселесі әлі күнге дейін бейбітшілік бітімін жасаспаған Ресей мен Жапония арасындағы жер дауына айналған.


Reuters фотографы Кунашир аралында түсірген иттің суреті. Бұл Ресей иеленіп алған төрт аралдың бірі, Жапония оны солтүстіктегі өз территориясы санайды. Кунашир аралы Жапонияның негізгі территориясынан небары 20 шақырым қашықтықта орналасқан.  
1

Reuters фотографы Кунашир аралында түсірген иттің суреті. Бұл Ресей иеленіп алған төрт аралдың бірі, Жапония оны солтүстіктегі өз территориясы санайды. Кунашир аралы Жапонияның негізгі территориясынан небары 20 шақырым қашықтықта орналасқан.

Кунашир аралында көлікте ернін бояп отырған орыс әйелі. Аралдарға қатысты дау Ресей мен Жапонияның Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанын ресми бекітетін бейбіт келісімге әлі күнге дейін қол қоймағанын білдіреді. Жергілікті тұрғын әйелдердің бірі айтқандай: «Соғыс жоқ, бейбітшілік те орнамаған».
2

Кунашир аралында көлікте ернін бояп отырған орыс әйелі. Аралдарға қатысты дау Ресей мен Жапонияның Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанын ресми бекітетін бейбіт келісімге әлі күнге дейін қол қоймағанын білдіреді. Жергілікті тұрғын әйелдердің бірі айтқандай: «Соғыс жоқ, бейбітшілік те орнамаған».

Курил аралдары (ортада) Жапония мен Ресей арасын тіліп өткен ұстараның ізі іспеттес. Екі ел арасындағы тарихи шекара бұрын бұл аралдардан солтүстікке қарай өтетін, алайды Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шекара оңтүстікке қарай жылжып, Жапонияның негізгі территориясының іргесіне тірелді.
3

Курил аралдары (ортада) Жапония мен Ресей арасын тіліп өткен ұстараның ізі іспеттес. Екі ел арасындағы тарихи шекара бұрын бұл аралдардан солтүстікке қарай өтетін, алайды Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шекара оңтүстікке қарай жылжып, Жапонияның негізгі территориясының іргесіне тірелді.

Екінші дүниежүзілік соғыс қарсаңында АҚШ пен Ұлыбритания Мәскеуге егер СССР Жапонияға қарсы соғыс ашса, қарымына Курил аралдарын беруге уәде еткен. Мына суретте әлгі аралдардың біріне совет әскерінің түсіп жатқан сәті бейнеленген.
4

Екінші дүниежүзілік соғыс қарсаңында АҚШ пен Ұлыбритания Мәскеуге егер СССР Жапонияға қарсы соғыс ашса, қарымына Курил аралдарын беруге уәде еткен. Мына суретте әлгі аралдардың біріне совет әскерінің түсіп жатқан сәті бейнеленген.

1945 жылы Курил аралдарын басып алған кезде қаза тапқан совет жауынгерінің сүйегі. Токио Жапонияның негізгі территориясына тақау орналасқан төрт арал Курил тізбегінің бөлігіне жатпайтынын, сондықтан СССР-дің ол аралдарды басып алуға хақы болмағанын айтады.
5

1945 жылы Курил аралдарын басып алған кезде қаза тапқан совет жауынгерінің сүйегі. Токио Жапонияның негізгі территориясына тақау орналасқан төрт арал Курил тізбегінің бөлігіне жатпайтынын, сондықтан СССР-дің ол аралдарды басып алуға хақы болмағанын айтады.

Кунашир аралындағы жапон зираты. 1945 жылы аралды совет әскері басып алғаннан кейін екі жыл бойы онда жапондар мен СССР азаматтары аралас тұрған (ол туралы оқиғалар 2014 жылы шыққан анимациялық фильмде суреттерген). 1947 жылы СССР басшысы Иосиф Сталин жапондарды бұл аралдан Жапония территориясына күштеп көшіруді бұйырған.
6

Кунашир аралындағы жапон зираты. 1945 жылы аралды совет әскері басып алғаннан кейін екі жыл бойы онда жапондар мен СССР азаматтары аралас тұрған (ол туралы оқиғалар 2014 жылы шыққан анимациялық фильмде суреттерген). 1947 жылы СССР басшысы Иосиф Сталин жапондарды бұл аралдан Жапония территориясына күштеп көшіруді бұйырған.

Итуруп аралындағы қыс. Бүгінде даулы аралдар территориясында 19 мыңға жуық ресейліктер тұрып жатыр.
7

Итуруп аралындағы қыс. Бүгінде даулы аралдар территориясында 19 мыңға жуық ресейліктер тұрып жатыр.

Кунашир аралы маңындағы шығанақта ымырт жабылған кез. Жергілікті тұрғындардың негізгі табыс көзі – балық аулау, бірақ тиісті инфрақұрылым салынбағандықтан мұнда тұратындардың экономикалық болашағы бұлыңғыр болып көрінеді. Аралдар 1947 жылы күштеп көшірілген жапон азаматы 2005 жылы атамекеніне келгенде мұндағы жағдайды «құла дүз» деп суреттеген.
8

Кунашир аралы маңындағы шығанақта ымырт жабылған кез. Жергілікті тұрғындардың негізгі табыс көзі – балық аулау, бірақ тиісті инфрақұрылым салынбағандықтан мұнда тұратындардың экономикалық болашағы бұлыңғыр болып көрінеді. Аралдар 1947 жылы күштеп көшірілген жапон азаматы 2005 жылы атамекеніне келгенде мұндағы жағдайды «құла дүз» деп суреттеген.

Кунашир аралындағы Ленин ескерткіші жаныннан өтіп бара жатқан совет әскери қызметкері, 1989 жыл. Совет одағы тарағаннан кейін көп ұзамай Курил тұрғындары Жапония үкіметіне бұл аралдарды қарамағына алу туралы өтініш жасауға келісесіз бе деген сауалмен «референдум» өткізген. Ресейлік шенеунік дауыс беруді ұйымдастыру туралы бастама көтерген жергілікті тұрғындарды сөгіп, «бұл адамдардың көпшілігі – ешкім де, еш нәрсе де емес» деген.
9

Кунашир аралындағы Ленин ескерткіші жаныннан өтіп бара жатқан совет әскери қызметкері, 1989 жыл. Совет одағы тарағаннан кейін көп ұзамай Курил тұрғындары Жапония үкіметіне бұл аралдарды қарамағына алу туралы өтініш жасауға келісесіз бе деген сауалмен «референдум» өткізген. Ресейлік шенеунік дауыс беруді ұйымдастыру туралы бастама көтерген жергілікті тұрғындарды сөгіп, «бұл адамдардың көпшілігі – ешкім де, еш нәрсе де емес» деген.

Кунашир аралы жағалауындағы теңіз мысықтары. Даулы аралдар төңірегіндегі суда балық пен теңіз жануарларының небір түрі тіршілік етеді. Балық шаруашылығының экономикалық әлуеті жылына төрт миллиард доллар деп бағаланады. Жапония билігі егер Ресей даулы төрт аралды өзіне қайтаратын болса, оңтүстік Курил аралдарының балық шаруашылығы мен туристік әлуетін ұқыппен пайдалануға уәде еткен.
10

Кунашир аралы жағалауындағы теңіз мысықтары. Даулы аралдар төңірегіндегі суда балық пен теңіз жануарларының небір түрі тіршілік етеді. Балық шаруашылығының экономикалық әлуеті жылына төрт миллиард доллар деп бағаланады. Жапония билігі егер Ресей даулы төрт аралды өзіне қайтаратын болса, оңтүстік Курил аралдарының балық шаруашылығы мен туристік әлуетін ұқыппен пайдалануға уәде еткен.

Ресейлік балықшылар оңтүстік Курил аралдарын Ресейдің қарамағында қалдыруды қолдау шеруін өткізіп тұр, 1990 жылдардың басы. 2016 жылы өткізілген сауалнама нәтижесі бойынша, ресейліктердің 78 пайызы аралдарды Жапонияға қайтаруға қарсылық білдірген.
11

Ресейлік балықшылар оңтүстік Курил аралдарын Ресейдің қарамағында қалдыруды қолдау шеруін өткізіп тұр, 1990 жылдардың басы. 2016 жылы өткізілген сауалнама нәтижесі бойынша, ресейліктердің 78 пайызы аралдарды Жапонияға қайтаруға қарсылық білдірген.

Оңтүстік Курил аралдарының біріндегі жапон әскери танкінің қаңқасы. Ресейліктердің көпшілігі СССР 20 миллион азаматынан айырылған сұрапыл соғыста нацистік Германияның одақтасы болған елге аралдарды қайтару туралы идеяны қабылдамайды. Ресейлік саясаткерлердің бірі кезінде бұл мәселе бойынша айқын ұстанымды білдіріп, былай деп мәлімдеген: «[Жапония] соғысты бастаған және жеңілген ел ретінде толық және сөзсіз капитуляция туралы актіге қол қойғанын, ол акті бойынша территориясы мен саяси тағдыры жеңімпаздың еркінде екенін ұмытпағаны жөн».
12

Оңтүстік Курил аралдарының біріндегі жапон әскери танкінің қаңқасы. Ресейліктердің көпшілігі СССР 20 миллион азаматынан айырылған сұрапыл соғыста нацистік Германияның одақтасы болған елге аралдарды қайтару туралы идеяны қабылдамайды. Ресейлік саясаткерлердің бірі кезінде бұл мәселе бойынша айқын ұстанымды білдіріп, былай деп мәлімдеген: «[Жапония] соғысты бастаған және жеңілген ел ретінде толық және сөзсіз капитуляция туралы актіге қол қойғанын, ол акті бойынша территориясы мен саяси тағдыры жеңімпаздың еркінде екенін ұмытпағаны жөн».

Курил аралдары маңындағы атом сүңгуір кемесі, 1998 жыл. Даулы аралдарға қатысты Ресейдің ұстанымына Мәскеудің әскери стратегиясы да себеп болып отыр: оңтүстік Курил аралдарының арасынан өтетін терең су дәлізі Ресей сүңгуір кемелеріне Тынық мұхитқа шығуына мүмкіндік береді.
13

Курил аралдары маңындағы атом сүңгуір кемесі, 1998 жыл. Даулы аралдарға қатысты Ресейдің ұстанымына Мәскеудің әскери стратегиясы да себеп болып отыр: оңтүстік Курил аралдарының арасынан өтетін терең су дәлізі Ресей сүңгуір кемелеріне Тынық мұхитқа шығуына мүмкіндік береді.

Шикотан – Ресей мен Жапония арасындағы даулы аралдардың бірі. Егер бұл территорияны Жапония алатын болса ол жерде АҚШ әскери бекінісі пайда болуы мүмкін деп қауіптенетін Мәскеудің аралдарды беруге келісе қоятыны күмәнді. Әйткенмен, жер дауы шешімін табуы да әбден мүмкін: 2013 жылы Жапония премьер-министрімен бейбіт келісім жасау мүмкіндігін талқылаған кезде Ресей президенті Владимир Путиннің «хикиваки» (дзюдода «итжығысты» білдіретін әдіс) туралы айтқаны бар.
14

Шикотан – Ресей мен Жапония арасындағы даулы аралдардың бірі. Егер бұл территорияны Жапония алатын болса ол жерде АҚШ әскери бекінісі пайда болуы мүмкін деп қауіптенетін Мәскеудің аралдарды беруге келісе қоятыны күмәнді. Әйткенмен, жер дауы шешімін табуы да әбден мүмкін: 2013 жылы Жапония премьер-министрімен бейбіт келісім жасау мүмкіндігін талқылаған кезде Ресей президенті Владимир Путиннің «хикиваки» (дзюдода «итжығысты» білдіретін әдіс) туралы айтқаны бар.

Екі тарап үшін де ең тиімді шешім «екі плюс альфа» тәсілі болмақ, ол бойынша Жапонияға Шикотан аралы (суретте) мен Хабомаи аралы (балық аулау аймақтарымен бірге) және тағы бір арал (Ресей келісетін болса ол қосымша анықталады) өтеді. Бұл жағдайда Жапония осы уақытқа дейін даулап келе жатқан екі үлкен арал – Кунашир мен Итурупты қайтаруды талап етуден бас тартатын болады.
15

Екі тарап үшін де ең тиімді шешім «екі плюс альфа» тәсілі болмақ, ол бойынша Жапонияға Шикотан аралы (суретте) мен Хабомаи аралы (балық аулау аймақтарымен бірге) және тағы бір арал (Ресей келісетін болса ол қосымша анықталады) өтеді. Бұл жағдайда Жапония осы уақытқа дейін даулап келе жатқан екі үлкен арал – Кунашир мен Итурупты қайтаруды талап етуден бас тартатын болады.

Кунашир аралындағы туыстарының зиратына келген жапондар. Талдаушылар «екі плюс альфа» тәсілі бойынша Жапонияға екі үлкен арал маңында балық аулауға немесе Жапония азаматтарына даулы аралдарға емін-еркін барып, онда бизнес жүргізуге құқық берілуі мүмкін дейді. Егер Ресей мен Жапония екі жаққа да қолайлы шешімге қол жеткізетін болса, Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанын ресми бекітетін бейбіт келісімге қол қойылуы мүмкін.
16

Кунашир аралындағы туыстарының зиратына келген жапондар. Талдаушылар «екі плюс альфа» тәсілі бойынша Жапонияға екі үлкен арал маңында балық аулауға немесе Жапония азаматтарына даулы аралдарға емін-еркін барып, онда бизнес жүргізуге құқық берілуі мүмкін дейді. Егер Ресей мен Жапония екі жаққа да қолайлы шешімге қол жеткізетін болса, Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанын ресми бекітетін бейбіт келісімге қол қойылуы мүмкін.                       Азат Еуропа / Азаттық радиосы

Related Articles

  • Қаңыраған қала, қираған ғимараттар һәм күшейген күзет

    Асылхан МАМАШҰЛЫ Арыстағы өртеніп жатқан ғимараттың бірі. 25 маусым 2019 жыл.  Арыстағы жарылыстан кейін қала көшелері бос қалған. Жарылыстан қалада біраз үй мен ғимарат қираған. Арыс қаласына барған Азаттық тілшісінің көргендері. “ЖАРЫЛЫС БОЛҒАНДА БӘРІН ТАСТАЙ ҚАШТЫҚ” Арыстың кіреберісінде күзет күшейген. Полицейлер мен қару ұстаған әскерилер қалаға тұрғындарды кіргізбей тұр. Сол маңда “үйіме барсам” деген екі жүзге жуық адам келген. Солардың бірі Садық Оразгелді жарылыс болғанда “алды-артына қарамай қашқандарын” айтады. – Құжатымды алуым керек. Қорада малдар қалған, соларды суару керек. Жаяу болса да, кіріп шығуым керек. Кеше жарылыс болғанда құжаттарымды, бәрін тастай қаштық ғой, – деді Арыс тұрғыны. Ауылға кіреберісте тұрған тағы бір тұрғын “жолға шығуым керек, үйде құжатым мен пойыз

  • Тоқаев: Билік халықтың талабын естіді, жұмыс істейміз

    Қасым-Жомарт Тоқаев сайлау күні дауыс берген сәт. Нұр-Сұлтан, 9 маусым 2019 жыл. Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Euronews телеарнасына берген сұхбатында елдегі митингілер мен халықтың талабы жайлы айтты. Оның сөзінше, билік наразылыққа шыққандардың талабына қатысты жұмыс жасап жатыр. “Наразылар әлеуметтік мәселелер бойынша талаптар қойды. Мәселелер барын жоққа шығармаймын. Халық кедейленді. Олар биліктен әлеуметтік-экономикалық мәселелерді шешуді талап етеді. Билік естіді. Жұмыс істейміз” деді ол. Қасым-Жомарт Тоқаев елдегі сайлау әділ өтті деп санайды. “Әрине, олар (сайлау әділ емес деп наразылыққа шыққандар – ред.) босатылады. Олар сайлау әділ өтпеді деп ойлайды. Ал менің ойымша, сайлау жалпы әділ өтті” деді Қазақстан президенті телеарнаға. Тоқаев Euronews арнасына берген сұхбатында митинг кезінде кездейсоқ ұсталғандардан кешірім сұрады. Қазақстан басшысы ұсталғандар

  • Досым Сәтпаев: “Ескі кадрлармен жүйені жаңарту мүмкін емес”

    Пётр ТРОЦЕНКО Саясаттанушы Досым Сәтпаев. Алматы, 5 маусым 2019 жыл. Тәуекелді бағалау тобының жетекшісі Досым Сәтпаев Азаттыққа берген сұхбатында Қазақстанда сайлауалды насихаттың қалай өткені және жаңа президентті ішкі және сыртқы саясатта қандай сынақ күтіп тұрғаны туралы айтты. Азаттық: Қазақстандағы сайлауалды насихаты түрліше бағаланып жатыр. Бір жақ бәсеке мен саяси балама бар дейді. ЕҚЫҰ миссиясы бастаған екінші жақ сайлауалды насихатын сүреңсіз, азын-аулақ ұран мен билбордтан аспайтын науқан деп сипаттайды. Бұл сайлауалды насихатын тартысты бәсеке деуге келе ме? Досым Сәтпаев: Бұл сайлау бақылау тізгінін уысынан шығармаған бірінші президенттің (Нұрсұлтан Назарбаев – ред.) билікті мұрагерге тапсыру процесін заңдастыру әрекеті екенін негізге алу керек. Сондықтан сайлау ойыншылардың бәрі өздеріне берілген рөлі мен орнын жақсы білетін спектакльге

  • Қастандықпен өлтірілген белсенді Ғалы Бақтыбаевтың ауылы

    Елена ВЕБЕР Ғалы Бақтыбаевтың туыстары белсенді атып өлтірілген үйдің алдында отыр. Қарағанды облысы, Атасу ауылы, 1 маусым 2019 жыл. Атасу ауылы тұрғындарын қоғам белсендісі Ғалы Бақтыбаевтың қатыгездікпен өлтірілуі шошытты. Жергілікті жұрт марқұмды “батыл, шыншыл” әрі “ауыл тұрғындарының мәселесі жайлы жиі шағым жазатын адам еді” деп еске алады. Азаттық тілшісі Атасуда болып, белсендінің туыстары және ауылдастарымен сөйлесіп қайтты. АТАСУ ТҰРҒЫНДАРЫН ДҮРЛІКТІРГЕН ОҚИҒА Қарағандыдан екі жүз шақырым жерде орналасқан Атасу ауылында 14 мыңнан астам адам тұрады. Азаттық тілшісіне мамырдың 28-іне қараған түні осы ауылда атып өлтірілген жергілікті белсенді Ғалы Бақтыбаев тұрған үйді бірден табу мүмкін болмады. Көшеде кездескен адамдар белсендінің үйіне қалай баруға болатынын түсіндіре алмағанымен, Ғалы Бақтыбаевты жақсы білетінін, оның ауылдастарына

  • Тоқаев: “Жер шетелдіктерге сатылмайды”

    Қостанай облысы  Жер туралы ойын Қасым-Жомарт Тоқаев облыстың ауыл шаруашылығы өнімін өндірушілермен кездесуінде айтты. – Басқа облыстардағыдай мұнда да белгілі бір мәселелер бар. Бірақ, Үкіметтің көмегімен бұл проблемаларды шешу жұмыстары күшейтіледі. Ал, жер мәселесіне келер болсақ, кім жұмыс істейді, жер соған тиесілі. Екіншіден, жер шетелдіктерге сатылмайды. Бұл менің Президент ретінде түбегейлі ұстанымым, – деді Мемлекет басшысы. Кездесуге қатысушылар ауыл шаруашылығы еңбеккерлеріне мемлекеттік тарапынан көрсетіліп жатқан қолдау үшін Қасым-Жомарт Тоқаевқа алғыс айтты.

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: