|  |  | 

Саясат Суреттер сөйлейді

Курил аралдары және аяқталмаған соғыс

Ресей үшін Курил аралдары – әскери олжа, ал Жапония үшін – Батыстың араласуы және советтік басқыншылық салдарынан айырылып қалған территория.

Екінші дүниежүзілік соғыста соңғы рет қару атылғалы бері 70 жылдан астам уақыт өтті. Бірақ төрт аралдың мәселесі әлі күнге дейін бейбітшілік бітімін жасаспаған Ресей мен Жапония арасындағы жер дауына айналған.


Reuters фотографы Кунашир аралында түсірген иттің суреті. Бұл Ресей иеленіп алған төрт аралдың бірі, Жапония оны солтүстіктегі өз территориясы санайды. Кунашир аралы Жапонияның негізгі территориясынан небары 20 шақырым қашықтықта орналасқан.  
1

Reuters фотографы Кунашир аралында түсірген иттің суреті. Бұл Ресей иеленіп алған төрт аралдың бірі, Жапония оны солтүстіктегі өз территориясы санайды. Кунашир аралы Жапонияның негізгі территориясынан небары 20 шақырым қашықтықта орналасқан.

Кунашир аралында көлікте ернін бояп отырған орыс әйелі. Аралдарға қатысты дау Ресей мен Жапонияның Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанын ресми бекітетін бейбіт келісімге әлі күнге дейін қол қоймағанын білдіреді. Жергілікті тұрғын әйелдердің бірі айтқандай: «Соғыс жоқ, бейбітшілік те орнамаған».
2

Кунашир аралында көлікте ернін бояп отырған орыс әйелі. Аралдарға қатысты дау Ресей мен Жапонияның Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанын ресми бекітетін бейбіт келісімге әлі күнге дейін қол қоймағанын білдіреді. Жергілікті тұрғын әйелдердің бірі айтқандай: «Соғыс жоқ, бейбітшілік те орнамаған».

Курил аралдары (ортада) Жапония мен Ресей арасын тіліп өткен ұстараның ізі іспеттес. Екі ел арасындағы тарихи шекара бұрын бұл аралдардан солтүстікке қарай өтетін, алайды Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шекара оңтүстікке қарай жылжып, Жапонияның негізгі территориясының іргесіне тірелді.
3

Курил аралдары (ортада) Жапония мен Ресей арасын тіліп өткен ұстараның ізі іспеттес. Екі ел арасындағы тарихи шекара бұрын бұл аралдардан солтүстікке қарай өтетін, алайды Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шекара оңтүстікке қарай жылжып, Жапонияның негізгі территориясының іргесіне тірелді.

Екінші дүниежүзілік соғыс қарсаңында АҚШ пен Ұлыбритания Мәскеуге егер СССР Жапонияға қарсы соғыс ашса, қарымына Курил аралдарын беруге уәде еткен. Мына суретте әлгі аралдардың біріне совет әскерінің түсіп жатқан сәті бейнеленген.
4

Екінші дүниежүзілік соғыс қарсаңында АҚШ пен Ұлыбритания Мәскеуге егер СССР Жапонияға қарсы соғыс ашса, қарымына Курил аралдарын беруге уәде еткен. Мына суретте әлгі аралдардың біріне совет әскерінің түсіп жатқан сәті бейнеленген.

1945 жылы Курил аралдарын басып алған кезде қаза тапқан совет жауынгерінің сүйегі. Токио Жапонияның негізгі территориясына тақау орналасқан төрт арал Курил тізбегінің бөлігіне жатпайтынын, сондықтан СССР-дің ол аралдарды басып алуға хақы болмағанын айтады.
5

1945 жылы Курил аралдарын басып алған кезде қаза тапқан совет жауынгерінің сүйегі. Токио Жапонияның негізгі территориясына тақау орналасқан төрт арал Курил тізбегінің бөлігіне жатпайтынын, сондықтан СССР-дің ол аралдарды басып алуға хақы болмағанын айтады.

Кунашир аралындағы жапон зираты. 1945 жылы аралды совет әскері басып алғаннан кейін екі жыл бойы онда жапондар мен СССР азаматтары аралас тұрған (ол туралы оқиғалар 2014 жылы шыққан анимациялық фильмде суреттерген). 1947 жылы СССР басшысы Иосиф Сталин жапондарды бұл аралдан Жапония территориясына күштеп көшіруді бұйырған.
6

Кунашир аралындағы жапон зираты. 1945 жылы аралды совет әскері басып алғаннан кейін екі жыл бойы онда жапондар мен СССР азаматтары аралас тұрған (ол туралы оқиғалар 2014 жылы шыққан анимациялық фильмде суреттерген). 1947 жылы СССР басшысы Иосиф Сталин жапондарды бұл аралдан Жапония территориясына күштеп көшіруді бұйырған.

Итуруп аралындағы қыс. Бүгінде даулы аралдар территориясында 19 мыңға жуық ресейліктер тұрып жатыр.
7

Итуруп аралындағы қыс. Бүгінде даулы аралдар территориясында 19 мыңға жуық ресейліктер тұрып жатыр.

Кунашир аралы маңындағы шығанақта ымырт жабылған кез. Жергілікті тұрғындардың негізгі табыс көзі – балық аулау, бірақ тиісті инфрақұрылым салынбағандықтан мұнда тұратындардың экономикалық болашағы бұлыңғыр болып көрінеді. Аралдар 1947 жылы күштеп көшірілген жапон азаматы 2005 жылы атамекеніне келгенде мұндағы жағдайды «құла дүз» деп суреттеген.
8

Кунашир аралы маңындағы шығанақта ымырт жабылған кез. Жергілікті тұрғындардың негізгі табыс көзі – балық аулау, бірақ тиісті инфрақұрылым салынбағандықтан мұнда тұратындардың экономикалық болашағы бұлыңғыр болып көрінеді. Аралдар 1947 жылы күштеп көшірілген жапон азаматы 2005 жылы атамекеніне келгенде мұндағы жағдайды «құла дүз» деп суреттеген.

Кунашир аралындағы Ленин ескерткіші жаныннан өтіп бара жатқан совет әскери қызметкері, 1989 жыл. Совет одағы тарағаннан кейін көп ұзамай Курил тұрғындары Жапония үкіметіне бұл аралдарды қарамағына алу туралы өтініш жасауға келісесіз бе деген сауалмен «референдум» өткізген. Ресейлік шенеунік дауыс беруді ұйымдастыру туралы бастама көтерген жергілікті тұрғындарды сөгіп, «бұл адамдардың көпшілігі – ешкім де, еш нәрсе де емес» деген.
9

Кунашир аралындағы Ленин ескерткіші жаныннан өтіп бара жатқан совет әскери қызметкері, 1989 жыл. Совет одағы тарағаннан кейін көп ұзамай Курил тұрғындары Жапония үкіметіне бұл аралдарды қарамағына алу туралы өтініш жасауға келісесіз бе деген сауалмен «референдум» өткізген. Ресейлік шенеунік дауыс беруді ұйымдастыру туралы бастама көтерген жергілікті тұрғындарды сөгіп, «бұл адамдардың көпшілігі – ешкім де, еш нәрсе де емес» деген.

Кунашир аралы жағалауындағы теңіз мысықтары. Даулы аралдар төңірегіндегі суда балық пен теңіз жануарларының небір түрі тіршілік етеді. Балық шаруашылығының экономикалық әлуеті жылына төрт миллиард доллар деп бағаланады. Жапония билігі егер Ресей даулы төрт аралды өзіне қайтаратын болса, оңтүстік Курил аралдарының балық шаруашылығы мен туристік әлуетін ұқыппен пайдалануға уәде еткен.
10

Кунашир аралы жағалауындағы теңіз мысықтары. Даулы аралдар төңірегіндегі суда балық пен теңіз жануарларының небір түрі тіршілік етеді. Балық шаруашылығының экономикалық әлуеті жылына төрт миллиард доллар деп бағаланады. Жапония билігі егер Ресей даулы төрт аралды өзіне қайтаратын болса, оңтүстік Курил аралдарының балық шаруашылығы мен туристік әлуетін ұқыппен пайдалануға уәде еткен.

Ресейлік балықшылар оңтүстік Курил аралдарын Ресейдің қарамағында қалдыруды қолдау шеруін өткізіп тұр, 1990 жылдардың басы. 2016 жылы өткізілген сауалнама нәтижесі бойынша, ресейліктердің 78 пайызы аралдарды Жапонияға қайтаруға қарсылық білдірген.
11

Ресейлік балықшылар оңтүстік Курил аралдарын Ресейдің қарамағында қалдыруды қолдау шеруін өткізіп тұр, 1990 жылдардың басы. 2016 жылы өткізілген сауалнама нәтижесі бойынша, ресейліктердің 78 пайызы аралдарды Жапонияға қайтаруға қарсылық білдірген.

Оңтүстік Курил аралдарының біріндегі жапон әскери танкінің қаңқасы. Ресейліктердің көпшілігі СССР 20 миллион азаматынан айырылған сұрапыл соғыста нацистік Германияның одақтасы болған елге аралдарды қайтару туралы идеяны қабылдамайды. Ресейлік саясаткерлердің бірі кезінде бұл мәселе бойынша айқын ұстанымды білдіріп, былай деп мәлімдеген: «[Жапония] соғысты бастаған және жеңілген ел ретінде толық және сөзсіз капитуляция туралы актіге қол қойғанын, ол акті бойынша территориясы мен саяси тағдыры жеңімпаздың еркінде екенін ұмытпағаны жөн».
12

Оңтүстік Курил аралдарының біріндегі жапон әскери танкінің қаңқасы. Ресейліктердің көпшілігі СССР 20 миллион азаматынан айырылған сұрапыл соғыста нацистік Германияның одақтасы болған елге аралдарды қайтару туралы идеяны қабылдамайды. Ресейлік саясаткерлердің бірі кезінде бұл мәселе бойынша айқын ұстанымды білдіріп, былай деп мәлімдеген: «[Жапония] соғысты бастаған және жеңілген ел ретінде толық және сөзсіз капитуляция туралы актіге қол қойғанын, ол акті бойынша территориясы мен саяси тағдыры жеңімпаздың еркінде екенін ұмытпағаны жөн».

Курил аралдары маңындағы атом сүңгуір кемесі, 1998 жыл. Даулы аралдарға қатысты Ресейдің ұстанымына Мәскеудің әскери стратегиясы да себеп болып отыр: оңтүстік Курил аралдарының арасынан өтетін терең су дәлізі Ресей сүңгуір кемелеріне Тынық мұхитқа шығуына мүмкіндік береді.
13

Курил аралдары маңындағы атом сүңгуір кемесі, 1998 жыл. Даулы аралдарға қатысты Ресейдің ұстанымына Мәскеудің әскери стратегиясы да себеп болып отыр: оңтүстік Курил аралдарының арасынан өтетін терең су дәлізі Ресей сүңгуір кемелеріне Тынық мұхитқа шығуына мүмкіндік береді.

Шикотан – Ресей мен Жапония арасындағы даулы аралдардың бірі. Егер бұл территорияны Жапония алатын болса ол жерде АҚШ әскери бекінісі пайда болуы мүмкін деп қауіптенетін Мәскеудің аралдарды беруге келісе қоятыны күмәнді. Әйткенмен, жер дауы шешімін табуы да әбден мүмкін: 2013 жылы Жапония премьер-министрімен бейбіт келісім жасау мүмкіндігін талқылаған кезде Ресей президенті Владимир Путиннің «хикиваки» (дзюдода «итжығысты» білдіретін әдіс) туралы айтқаны бар.
14

Шикотан – Ресей мен Жапония арасындағы даулы аралдардың бірі. Егер бұл территорияны Жапония алатын болса ол жерде АҚШ әскери бекінісі пайда болуы мүмкін деп қауіптенетін Мәскеудің аралдарды беруге келісе қоятыны күмәнді. Әйткенмен, жер дауы шешімін табуы да әбден мүмкін: 2013 жылы Жапония премьер-министрімен бейбіт келісім жасау мүмкіндігін талқылаған кезде Ресей президенті Владимир Путиннің «хикиваки» (дзюдода «итжығысты» білдіретін әдіс) туралы айтқаны бар.

Екі тарап үшін де ең тиімді шешім «екі плюс альфа» тәсілі болмақ, ол бойынша Жапонияға Шикотан аралы (суретте) мен Хабомаи аралы (балық аулау аймақтарымен бірге) және тағы бір арал (Ресей келісетін болса ол қосымша анықталады) өтеді. Бұл жағдайда Жапония осы уақытқа дейін даулап келе жатқан екі үлкен арал – Кунашир мен Итурупты қайтаруды талап етуден бас тартатын болады.
15

Екі тарап үшін де ең тиімді шешім «екі плюс альфа» тәсілі болмақ, ол бойынша Жапонияға Шикотан аралы (суретте) мен Хабомаи аралы (балық аулау аймақтарымен бірге) және тағы бір арал (Ресей келісетін болса ол қосымша анықталады) өтеді. Бұл жағдайда Жапония осы уақытқа дейін даулап келе жатқан екі үлкен арал – Кунашир мен Итурупты қайтаруды талап етуден бас тартатын болады.

Кунашир аралындағы туыстарының зиратына келген жапондар. Талдаушылар «екі плюс альфа» тәсілі бойынша Жапонияға екі үлкен арал маңында балық аулауға немесе Жапония азаматтарына даулы аралдарға емін-еркін барып, онда бизнес жүргізуге құқық берілуі мүмкін дейді. Егер Ресей мен Жапония екі жаққа да қолайлы шешімге қол жеткізетін болса, Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанын ресми бекітетін бейбіт келісімге қол қойылуы мүмкін.
16

Кунашир аралындағы туыстарының зиратына келген жапондар. Талдаушылар «екі плюс альфа» тәсілі бойынша Жапонияға екі үлкен арал маңында балық аулауға немесе Жапония азаматтарына даулы аралдарға емін-еркін барып, онда бизнес жүргізуге құқық берілуі мүмкін дейді. Егер Ресей мен Жапония екі жаққа да қолайлы шешімге қол жеткізетін болса, Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанын ресми бекітетін бейбіт келісімге қол қойылуы мүмкін.                       Азат Еуропа / Азаттық радиосы

Related Articles

  • “Назарбаев 2020 жылы сайлауға түседі деп ойламаймын”

    Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан Сенатының төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаев ұлыбританиялық ВВС телеарнасының Hard Talk бағдарламасына сұхбат беріп, Назарбаевтың билігі және елдегі жемқорлықпен күрес туралы айтты. Сұхбат 20 маусымда ВВС News телеарнасына және BBC радиосына шықты. “Назарбаевтың билікте ұзақ отыруы – тұрақтылықтың белгісі. 2020 жылға дейін билікте болады. Кейін сайлауға түсем десе өзіне байланысты” деді Тоқаев сұхбатында. Осы сәтте хабар жүргізушісі Стивен Сакур “Егер менің математикалық есебім дұрыс болса, 2020 жылы Назарбаев 80 жасқа толады ғой?” деп сұрады. Бұл сұраққа Тоқаев “Иә, Иә. Малайзияда 92 жасқа толған Махатхир Мохамад премьер-министр болды ғой. Ашығын айтқанда, 2020 жылы Назарбаев президент сайлауына түседі деп ойламаймын. Ол өте ақылды адам. Мүмкін 2020 жылғы сайлау басқа кандидаттармен өтер. Сайлауға

  • Профессор Коллинс: “Шыңжаң – Тибет емес”

    Өркен ЖОЯМЕРГЕН Пекинде жүрген ер адамдар. Көрнекі сурет. Қытайдың Шыңжаң қазақтарын саяси тәрбиелеу орталықтарына қамау науқаны мен осы аймақтан Қазақстанға көшкен этникалық қазақтардың зейнетақы мәселесі соңғы айларда әлеуметтік желілерде жиі талқыланып жатыр. Азаттық Астанадағы Назарбаев университетінің саясаттанушысы, Қытайдың саясатын зерттеп жүрген профессор Нил Коллинспен синофобияның себебі және Шыңжаңдағы мәселені шешу жолдары туралы сұхбаттасты. Азаттық: Қазақстанда синофобияның күшейгені байқалады. Шыңжаңдағы этникалық қазақтарды саяси тәрбие орталықтарына жаппай қамау мен Астананың қытайлық азаматтарға 72 сағаттық визасыз кіру рұқсатын беруі әлеуметтік желілерде қызу талқыланып жатыр. Қытайдың “экономикалық және саяси экспансиясы” туралы алаңдауға қаншалықты негіз бар? Нил Коллинс: Бұқаралық деңгеймен салыстырғанда жоғарғы деңгейде алаңдау мен синофобия аз. Бұқаралық деңгейде бұған Қытайдың инвестициясы, зауыттары мен инфрақұрылым жобаларымен ұшырасқан

  • “Ешкім мұндай нәтиже шығады деп ойламаған”

    Азаттық радиосы “Америка дауысының” штаттан тыс тілшісі Грета Ван Састерн АҚШ президенті Дональд Трамптан сұхбат алып тұр. Сингапур, 12 маусым 2018 жыл Президент Дональд Трамп Солтүстік Корея жетекшісі Ким Чен Ынмен Сингапурда кездескен соң “Америка дауысының” штаттан тыс тілшісі Грета Ван Састернмен сұхбаттасып, келіссөздің қалай өткенін, енді не болатынын айтты. АҚШ пен Солтүстік Корея тарихында бірінші рет екі ел президенттері жүзбе-жүз кездесіп, келіссөз қылды. Маусымның 12-сінде Сингапурда өткен кездесуден соң Дональд Трамп пен Ким Чен Ын Түсіністік мәлімдемесіне қол қойып, ядролық қарудан бас тарту мен әскери жаттығудан тартыну ниеттерін жариялады. Грета Ван Састерн: - Ким Чен Ынның бойынан таң қаларлық не көрдіңіз? Дональд Трамп: - Шынында да жайсаң адам екен. Қуақы, өте

  • Қытай крезисі: Экологиялық апаттар

      Қытай экономикасы ұшқан құстай дамып әлемнің екінші ірі экономикалық тұлғасына айналғанымен экологиялық дағдарыстар күннен-күнге көзге түсуде. Жәй ғана қоршаған ортаның ластануы ғана емес айытса кісі сенбестей қорқынышты дәрежеге жеткені анық болып отыр. Американы қуып жету деген ұранның жетегімен тек экономиканың өсуіне ғана мән беріп тәбиғи байлықтарды толассыз ашып, өнеркасыптік қалдықтарды беталды шығарып ортаны ауыр дәрежеде ластаған.Қытай экологиясының ластануы мыналарды қамтиды: 1.Ауаның ластануы Қазіргі таңда жылына 360 мың адам ластанған ауаның кесірінен көз жұмады. 400 миллион адам таза ауа сіміре алмайды. 30% Қалалардың ауасы тіпті ауыр дәрежеде ластанған. Дүниедегі 20 ауасы ауыр ластанған қаланың 20 сы қытайда, олардың алдыңғы легіне Ланьчжоу, Чэнду, Чжэнчжоу, Цзинань, Үрімші, Нанкин, Пекин, Сиань Қатарлы қалалар

  • Қытайдың әкімшілік территория реформасы

    Алдағы уақытта қытайды өте күрделі реформалар күтіп тұр. Соның бірі, қытайдың әкімшілік территория (құрылым) реформасы. Яғни, келешекте қытайдың ішкі әкімшілік аумағында зор өзгерістер болады. Бұл қытайда 40 жылдан бері талқыға түсіп жауыр болған тақырып. Естеріңізде болса бұл темені (теама) екі үш жылдың алдында осы парақшамда көтергемін. Қытай ұлтшылдары мен демократтарының әкімшілік құрлымға түбегейлі реформа жасап бірқанша жоба, ұсыныс тастағанын қарапайым жұрт білмейді. Сол сыбыстың негізінде қытай әлемі бірқанша үлгі-жобасын интернет парақшаларына шығарып ашық қоғамдық талқыға салған. Сіз, олардың әкімшілік құрлым реформасына қарап отырсаңыз қазіргі Шыңжаң регионын үшке немесе екі бөлекке бөліп тастағанын көресіз. Енді осы туралы айтайық. Осындан шамасы он жыл бұрын қытайдың ұлтшыл зиялылары ұлттық конгрес пен орталық партия комитетіне

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: