|  |  | 

Саясат Суреттер сөйлейді

Курил аралдары және аяқталмаған соғыс

Ресей үшін Курил аралдары – әскери олжа, ал Жапония үшін – Батыстың араласуы және советтік басқыншылық салдарынан айырылып қалған территория.

Екінші дүниежүзілік соғыста соңғы рет қару атылғалы бері 70 жылдан астам уақыт өтті. Бірақ төрт аралдың мәселесі әлі күнге дейін бейбітшілік бітімін жасаспаған Ресей мен Жапония арасындағы жер дауына айналған.


Reuters фотографы Кунашир аралында түсірген иттің суреті. Бұл Ресей иеленіп алған төрт аралдың бірі, Жапония оны солтүстіктегі өз территориясы санайды. Кунашир аралы Жапонияның негізгі территориясынан небары 20 шақырым қашықтықта орналасқан.  
1

Reuters фотографы Кунашир аралында түсірген иттің суреті. Бұл Ресей иеленіп алған төрт аралдың бірі, Жапония оны солтүстіктегі өз территориясы санайды. Кунашир аралы Жапонияның негізгі территориясынан небары 20 шақырым қашықтықта орналасқан.

Кунашир аралында көлікте ернін бояп отырған орыс әйелі. Аралдарға қатысты дау Ресей мен Жапонияның Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанын ресми бекітетін бейбіт келісімге әлі күнге дейін қол қоймағанын білдіреді. Жергілікті тұрғын әйелдердің бірі айтқандай: «Соғыс жоқ, бейбітшілік те орнамаған».
2

Кунашир аралында көлікте ернін бояп отырған орыс әйелі. Аралдарға қатысты дау Ресей мен Жапонияның Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанын ресми бекітетін бейбіт келісімге әлі күнге дейін қол қоймағанын білдіреді. Жергілікті тұрғын әйелдердің бірі айтқандай: «Соғыс жоқ, бейбітшілік те орнамаған».

Курил аралдары (ортада) Жапония мен Ресей арасын тіліп өткен ұстараның ізі іспеттес. Екі ел арасындағы тарихи шекара бұрын бұл аралдардан солтүстікке қарай өтетін, алайды Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шекара оңтүстікке қарай жылжып, Жапонияның негізгі территориясының іргесіне тірелді.
3

Курил аралдары (ортада) Жапония мен Ресей арасын тіліп өткен ұстараның ізі іспеттес. Екі ел арасындағы тарихи шекара бұрын бұл аралдардан солтүстікке қарай өтетін, алайды Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шекара оңтүстікке қарай жылжып, Жапонияның негізгі территориясының іргесіне тірелді.

Екінші дүниежүзілік соғыс қарсаңында АҚШ пен Ұлыбритания Мәскеуге егер СССР Жапонияға қарсы соғыс ашса, қарымына Курил аралдарын беруге уәде еткен. Мына суретте әлгі аралдардың біріне совет әскерінің түсіп жатқан сәті бейнеленген.
4

Екінші дүниежүзілік соғыс қарсаңында АҚШ пен Ұлыбритания Мәскеуге егер СССР Жапонияға қарсы соғыс ашса, қарымына Курил аралдарын беруге уәде еткен. Мына суретте әлгі аралдардың біріне совет әскерінің түсіп жатқан сәті бейнеленген.

1945 жылы Курил аралдарын басып алған кезде қаза тапқан совет жауынгерінің сүйегі. Токио Жапонияның негізгі территориясына тақау орналасқан төрт арал Курил тізбегінің бөлігіне жатпайтынын, сондықтан СССР-дің ол аралдарды басып алуға хақы болмағанын айтады.
5

1945 жылы Курил аралдарын басып алған кезде қаза тапқан совет жауынгерінің сүйегі. Токио Жапонияның негізгі территориясына тақау орналасқан төрт арал Курил тізбегінің бөлігіне жатпайтынын, сондықтан СССР-дің ол аралдарды басып алуға хақы болмағанын айтады.

Кунашир аралындағы жапон зираты. 1945 жылы аралды совет әскері басып алғаннан кейін екі жыл бойы онда жапондар мен СССР азаматтары аралас тұрған (ол туралы оқиғалар 2014 жылы шыққан анимациялық фильмде суреттерген). 1947 жылы СССР басшысы Иосиф Сталин жапондарды бұл аралдан Жапония территориясына күштеп көшіруді бұйырған.
6

Кунашир аралындағы жапон зираты. 1945 жылы аралды совет әскері басып алғаннан кейін екі жыл бойы онда жапондар мен СССР азаматтары аралас тұрған (ол туралы оқиғалар 2014 жылы шыққан анимациялық фильмде суреттерген). 1947 жылы СССР басшысы Иосиф Сталин жапондарды бұл аралдан Жапония территориясына күштеп көшіруді бұйырған.

Итуруп аралындағы қыс. Бүгінде даулы аралдар территориясында 19 мыңға жуық ресейліктер тұрып жатыр.
7

Итуруп аралындағы қыс. Бүгінде даулы аралдар территориясында 19 мыңға жуық ресейліктер тұрып жатыр.

Кунашир аралы маңындағы шығанақта ымырт жабылған кез. Жергілікті тұрғындардың негізгі табыс көзі – балық аулау, бірақ тиісті инфрақұрылым салынбағандықтан мұнда тұратындардың экономикалық болашағы бұлыңғыр болып көрінеді. Аралдар 1947 жылы күштеп көшірілген жапон азаматы 2005 жылы атамекеніне келгенде мұндағы жағдайды «құла дүз» деп суреттеген.
8

Кунашир аралы маңындағы шығанақта ымырт жабылған кез. Жергілікті тұрғындардың негізгі табыс көзі – балық аулау, бірақ тиісті инфрақұрылым салынбағандықтан мұнда тұратындардың экономикалық болашағы бұлыңғыр болып көрінеді. Аралдар 1947 жылы күштеп көшірілген жапон азаматы 2005 жылы атамекеніне келгенде мұндағы жағдайды «құла дүз» деп суреттеген.

Кунашир аралындағы Ленин ескерткіші жаныннан өтіп бара жатқан совет әскери қызметкері, 1989 жыл. Совет одағы тарағаннан кейін көп ұзамай Курил тұрғындары Жапония үкіметіне бұл аралдарды қарамағына алу туралы өтініш жасауға келісесіз бе деген сауалмен «референдум» өткізген. Ресейлік шенеунік дауыс беруді ұйымдастыру туралы бастама көтерген жергілікті тұрғындарды сөгіп, «бұл адамдардың көпшілігі – ешкім де, еш нәрсе де емес» деген.
9

Кунашир аралындағы Ленин ескерткіші жаныннан өтіп бара жатқан совет әскери қызметкері, 1989 жыл. Совет одағы тарағаннан кейін көп ұзамай Курил тұрғындары Жапония үкіметіне бұл аралдарды қарамағына алу туралы өтініш жасауға келісесіз бе деген сауалмен «референдум» өткізген. Ресейлік шенеунік дауыс беруді ұйымдастыру туралы бастама көтерген жергілікті тұрғындарды сөгіп, «бұл адамдардың көпшілігі – ешкім де, еш нәрсе де емес» деген.

Кунашир аралы жағалауындағы теңіз мысықтары. Даулы аралдар төңірегіндегі суда балық пен теңіз жануарларының небір түрі тіршілік етеді. Балық шаруашылығының экономикалық әлуеті жылына төрт миллиард доллар деп бағаланады. Жапония билігі егер Ресей даулы төрт аралды өзіне қайтаратын болса, оңтүстік Курил аралдарының балық шаруашылығы мен туристік әлуетін ұқыппен пайдалануға уәде еткен.
10

Кунашир аралы жағалауындағы теңіз мысықтары. Даулы аралдар төңірегіндегі суда балық пен теңіз жануарларының небір түрі тіршілік етеді. Балық шаруашылығының экономикалық әлуеті жылына төрт миллиард доллар деп бағаланады. Жапония билігі егер Ресей даулы төрт аралды өзіне қайтаратын болса, оңтүстік Курил аралдарының балық шаруашылығы мен туристік әлуетін ұқыппен пайдалануға уәде еткен.

Ресейлік балықшылар оңтүстік Курил аралдарын Ресейдің қарамағында қалдыруды қолдау шеруін өткізіп тұр, 1990 жылдардың басы. 2016 жылы өткізілген сауалнама нәтижесі бойынша, ресейліктердің 78 пайызы аралдарды Жапонияға қайтаруға қарсылық білдірген.
11

Ресейлік балықшылар оңтүстік Курил аралдарын Ресейдің қарамағында қалдыруды қолдау шеруін өткізіп тұр, 1990 жылдардың басы. 2016 жылы өткізілген сауалнама нәтижесі бойынша, ресейліктердің 78 пайызы аралдарды Жапонияға қайтаруға қарсылық білдірген.

Оңтүстік Курил аралдарының біріндегі жапон әскери танкінің қаңқасы. Ресейліктердің көпшілігі СССР 20 миллион азаматынан айырылған сұрапыл соғыста нацистік Германияның одақтасы болған елге аралдарды қайтару туралы идеяны қабылдамайды. Ресейлік саясаткерлердің бірі кезінде бұл мәселе бойынша айқын ұстанымды білдіріп, былай деп мәлімдеген: «[Жапония] соғысты бастаған және жеңілген ел ретінде толық және сөзсіз капитуляция туралы актіге қол қойғанын, ол акті бойынша территориясы мен саяси тағдыры жеңімпаздың еркінде екенін ұмытпағаны жөн».
12

Оңтүстік Курил аралдарының біріндегі жапон әскери танкінің қаңқасы. Ресейліктердің көпшілігі СССР 20 миллион азаматынан айырылған сұрапыл соғыста нацистік Германияның одақтасы болған елге аралдарды қайтару туралы идеяны қабылдамайды. Ресейлік саясаткерлердің бірі кезінде бұл мәселе бойынша айқын ұстанымды білдіріп, былай деп мәлімдеген: «[Жапония] соғысты бастаған және жеңілген ел ретінде толық және сөзсіз капитуляция туралы актіге қол қойғанын, ол акті бойынша территориясы мен саяси тағдыры жеңімпаздың еркінде екенін ұмытпағаны жөн».

Курил аралдары маңындағы атом сүңгуір кемесі, 1998 жыл. Даулы аралдарға қатысты Ресейдің ұстанымына Мәскеудің әскери стратегиясы да себеп болып отыр: оңтүстік Курил аралдарының арасынан өтетін терең су дәлізі Ресей сүңгуір кемелеріне Тынық мұхитқа шығуына мүмкіндік береді.
13

Курил аралдары маңындағы атом сүңгуір кемесі, 1998 жыл. Даулы аралдарға қатысты Ресейдің ұстанымына Мәскеудің әскери стратегиясы да себеп болып отыр: оңтүстік Курил аралдарының арасынан өтетін терең су дәлізі Ресей сүңгуір кемелеріне Тынық мұхитқа шығуына мүмкіндік береді.

Шикотан – Ресей мен Жапония арасындағы даулы аралдардың бірі. Егер бұл территорияны Жапония алатын болса ол жерде АҚШ әскери бекінісі пайда болуы мүмкін деп қауіптенетін Мәскеудің аралдарды беруге келісе қоятыны күмәнді. Әйткенмен, жер дауы шешімін табуы да әбден мүмкін: 2013 жылы Жапония премьер-министрімен бейбіт келісім жасау мүмкіндігін талқылаған кезде Ресей президенті Владимир Путиннің «хикиваки» (дзюдода «итжығысты» білдіретін әдіс) туралы айтқаны бар.
14

Шикотан – Ресей мен Жапония арасындағы даулы аралдардың бірі. Егер бұл территорияны Жапония алатын болса ол жерде АҚШ әскери бекінісі пайда болуы мүмкін деп қауіптенетін Мәскеудің аралдарды беруге келісе қоятыны күмәнді. Әйткенмен, жер дауы шешімін табуы да әбден мүмкін: 2013 жылы Жапония премьер-министрімен бейбіт келісім жасау мүмкіндігін талқылаған кезде Ресей президенті Владимир Путиннің «хикиваки» (дзюдода «итжығысты» білдіретін әдіс) туралы айтқаны бар.

Екі тарап үшін де ең тиімді шешім «екі плюс альфа» тәсілі болмақ, ол бойынша Жапонияға Шикотан аралы (суретте) мен Хабомаи аралы (балық аулау аймақтарымен бірге) және тағы бір арал (Ресей келісетін болса ол қосымша анықталады) өтеді. Бұл жағдайда Жапония осы уақытқа дейін даулап келе жатқан екі үлкен арал – Кунашир мен Итурупты қайтаруды талап етуден бас тартатын болады.
15

Екі тарап үшін де ең тиімді шешім «екі плюс альфа» тәсілі болмақ, ол бойынша Жапонияға Шикотан аралы (суретте) мен Хабомаи аралы (балық аулау аймақтарымен бірге) және тағы бір арал (Ресей келісетін болса ол қосымша анықталады) өтеді. Бұл жағдайда Жапония осы уақытқа дейін даулап келе жатқан екі үлкен арал – Кунашир мен Итурупты қайтаруды талап етуден бас тартатын болады.

Кунашир аралындағы туыстарының зиратына келген жапондар. Талдаушылар «екі плюс альфа» тәсілі бойынша Жапонияға екі үлкен арал маңында балық аулауға немесе Жапония азаматтарына даулы аралдарға емін-еркін барып, онда бизнес жүргізуге құқық берілуі мүмкін дейді. Егер Ресей мен Жапония екі жаққа да қолайлы шешімге қол жеткізетін болса, Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанын ресми бекітетін бейбіт келісімге қол қойылуы мүмкін.
16

Кунашир аралындағы туыстарының зиратына келген жапондар. Талдаушылар «екі плюс альфа» тәсілі бойынша Жапонияға екі үлкен арал маңында балық аулауға немесе Жапония азаматтарына даулы аралдарға емін-еркін барып, онда бизнес жүргізуге құқық берілуі мүмкін дейді. Егер Ресей мен Жапония екі жаққа да қолайлы шешімге қол жеткізетін болса, Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанын ресми бекітетін бейбіт келісімге қол қойылуы мүмкін.                       Азат Еуропа / Азаттық радиосы

Related Articles

  • Мұстафа Өзтүрік – Қазақстан таэквондо мектебінің негізін қалаушы

    Азаттық радиосы Қарашаның 23-і Қазақстан таэквондо федерациясының негізін қалаушы Мұстафа Өзтүріктің туған күні. Түркияда туып, Тайбэйде білім алған Өзтүрік шығыс жекпе жегі – таэквондо шебері атанып, кейін Қазақстанда спорттың осы түрінің дамуына зор үлес қосты. Азаттық әйгілі таэквондошы қазақ туралы фотогалерея ұсынады. 1 Мұстафа Өзтүріктің Балуан Шолақ атындағы спорт сарайында халық алдына шыққан кезі. Алматы, 1991 жыл. 2 Мұстафа Өзтүріктің Қазақстанда жұртшылық алдында таэквондо әдістерін көрсеткен сәтіндегі суреті. 3 Мұстафа Өзтүрік қазақтың ұлттық музыка аспабы – домбыраны басынан көтеріп ұстап тұр. Балуан Шолақ атындағы спорт сарайы, Алматы, 1991 жыл. 4 Мұстафа Өзтүріктің Қазақстанға келген кездегі суреті. 5 Мұстафа Өзтүрік ат жетектеп тұр. Тараз қаласы, 1991 жыл. 6 Мұстафа Өзтүріктің шәкірттерімен

  • БҰҰ комитеті Семей өңірі бойынша қарарды мақұлдады

    Семей қаласы орналасқан Шығыс Қазақстан облысының картадағы орны (Көрнекі сурет). БҰҰ Бас ассамбелясының экономика және қаржылық мәселелер бойынша комитеті Семей өңірінің халқын сауықтыру, қоршаған ортасы мен экономикалық дамуын қалпына келтіру мақсатындағы іс-қимылдарды үйлестіру және халықаралық ынтымақтастық туралы қарар жобасына келісті. Қазақстан сыртқы істер министрлігінің мәлімдеуінше, құжат 23 мемлекеттің демеушілігімен және өзара уағдаластығымен мақұлданған. Министрлік ақпаратына қарағанда, қарарда Қазақстан үкіметінің Семей өңірін сауықтыру және дамытудағы рөлі атап өтіледі. Сонымен қатар құжат халықаралық қауымдастықты “Қазақстанның зардап шеккен тұрғындарды емдеу және оларға қызмет көрсетудің арнайы жобалары мен бағдарламаларын дайындап, іске асыруына және аймақты орнықты дамытып, экономикалық өсімге қол жеткізудегі жұмыстарына көмектесуге шақырады. Министрлік бұл қарарды БҰҰ Бас ассамблеясы Семей өңірі бойынша 1997 жылдан

  • Тоқаев: Жаңа әліппеде комиссия қоғам ұсынысын ескеруі қажет

    “Наурыз саябағының” латын әрпімен жазылған атауы. Шымкент Бүгін Қазақстан сенатының төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаев латын әліпбиіне өту жөнінде құрылған ұлттық комиссия қоғам талқылауындағы елеулі ұсыныстарды ескеру керектігі жайлы айтты. Бұл туралы сенат төрағасы өзінің Twitter желісіндегі бетінде білдірген. “Ұлттық комиссия латын әліпбиі бойынша қоғам талқылауындағы мардымды ұсыныстарды ескеруі қажет” деп жазған ол. Kassym-JomartTokayev @TokayevKZ Ұлттық комиссия латын әліпбиі бойынша қоғам талқылауындағы мардымды ұсыныстарды ескеруі қажет 14:14 – 5 нояб. 2017 г.  1515 ответов  211 Ретвит  611 отметка «Нравится» Информация о рекламе в Твиттере и конфиденциальность Осы пікірінің алдында Қасым-Жомарт Тоқаев аталған желідегі бетіне “Елбасы айтқанындай, латын әліпбиін қолданысқа енгізуді кезең-кезеңімен іске асырған жөн” деп жазған болатын. Kassym-JomartTokayev @TokayevKZ Елбасы айтқанындай, латын әліпбиін қолданысқа

  • Қытайда қазақтардың құқығы бұзылуы жайындағы Төтенше жəне өкілетті елші Чжан Хуаньхуэй жауабы.

    Анар Төлеуханқызы Бүгін “Бейжің сарайы” отеліндегі болған кездесуде Қытайдың еліміздегі Төтенше жəне өкілетті елшісіне: “Сіздің елдегі теңізі бар дамыған Шығыстан гөрі бізге географиялық тұрғыда сіздің елдің батысы жақын, ал жуңго жұртында Батыс өңірді дамытуға көптеген жұмыстар атқарылып жатқанын Сычуань провинциясына барғанда көрдік. Осы ретте Шыңжаңды дамытуда қандай бағыттар барлығын жəне ондағы қазақтардың құқығы бұзылуда деген ақпарат жайында не айтар едіңіз?” деген сауал қойдым. Жəне бұл бүкіл кездесу барысында жалғыз ғана мемтілде қойылған сауал болды. Алдында елшілік қызметкерлері сауалдарыңызды орыс тілінде қойсаңыз, деп өтініш айтқан. Сонда тек қазақша қоямын дегенімде онда алдын ала сұрағыңызды бізге берсеңіз аударуға жеңіл болсын деген. Туған тіл мəртебесі үшін солай жасап, сұрағымды жазып қыздарға бердім. Сонымен

  • Қытайдың бас ауыруына айналған ұлт мәселелері

    Сіз қытайдың ұлт мәселесіне қатысты қандайда бір кітаптар мен мақалаларды оқып көрдіңіз бе? Онда қытай ғалымдары қытайдың бас ауыруына айналған ұлт мәселелеріне жан-жақты талдау жасайды. Сол талдауларында қытайдың шекара аумағында қоныстанған ұлттар мәселесін, орталық азиядағы ұлттардың қайта ояну кезеңін және оның қытайға жасаған ықпалын жеке-жеке зерттеп сарапқа салып отырады. Сол барыста көмескі түрде болса да “Қазақ қаупі” мәселесін тілге тиек етеді. Осында қытайдағы “ұлт мәселесі” туралы қытай саясаттанушы мамандарының бірқанша кітаптарын салып қойдым. Қазақстандағы ұлт саясатының Шыңжаң өлкесіндегі шекара аттаған ұлттарға (мәселен, Қазақтарға) ыпқал жасайма деген сыңайда жазылған мақаланы да әкелдім (суретте бұлар көрсетілген). Ары қарай зерделеп көріңіздер, қытайда бұндай түйткіл (Қазақ Қаупі) болмаса қытай мамандары бұны тектен текке ауызға

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: