|  |  | 

Саясат Суреттер сөйлейді

Курил аралдары және аяқталмаған соғыс

Ресей үшін Курил аралдары – әскери олжа, ал Жапония үшін – Батыстың араласуы және советтік басқыншылық салдарынан айырылып қалған территория.

Екінші дүниежүзілік соғыста соңғы рет қару атылғалы бері 70 жылдан астам уақыт өтті. Бірақ төрт аралдың мәселесі әлі күнге дейін бейбітшілік бітімін жасаспаған Ресей мен Жапония арасындағы жер дауына айналған.


Reuters фотографы Кунашир аралында түсірген иттің суреті. Бұл Ресей иеленіп алған төрт аралдың бірі, Жапония оны солтүстіктегі өз территориясы санайды. Кунашир аралы Жапонияның негізгі территориясынан небары 20 шақырым қашықтықта орналасқан.  
1

Reuters фотографы Кунашир аралында түсірген иттің суреті. Бұл Ресей иеленіп алған төрт аралдың бірі, Жапония оны солтүстіктегі өз территориясы санайды. Кунашир аралы Жапонияның негізгі территориясынан небары 20 шақырым қашықтықта орналасқан.

Кунашир аралында көлікте ернін бояп отырған орыс әйелі. Аралдарға қатысты дау Ресей мен Жапонияның Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанын ресми бекітетін бейбіт келісімге әлі күнге дейін қол қоймағанын білдіреді. Жергілікті тұрғын әйелдердің бірі айтқандай: «Соғыс жоқ, бейбітшілік те орнамаған».
2

Кунашир аралында көлікте ернін бояп отырған орыс әйелі. Аралдарға қатысты дау Ресей мен Жапонияның Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанын ресми бекітетін бейбіт келісімге әлі күнге дейін қол қоймағанын білдіреді. Жергілікті тұрғын әйелдердің бірі айтқандай: «Соғыс жоқ, бейбітшілік те орнамаған».

Курил аралдары (ортада) Жапония мен Ресей арасын тіліп өткен ұстараның ізі іспеттес. Екі ел арасындағы тарихи шекара бұрын бұл аралдардан солтүстікке қарай өтетін, алайды Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шекара оңтүстікке қарай жылжып, Жапонияның негізгі территориясының іргесіне тірелді.
3

Курил аралдары (ортада) Жапония мен Ресей арасын тіліп өткен ұстараның ізі іспеттес. Екі ел арасындағы тарихи шекара бұрын бұл аралдардан солтүстікке қарай өтетін, алайды Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шекара оңтүстікке қарай жылжып, Жапонияның негізгі территориясының іргесіне тірелді.

Екінші дүниежүзілік соғыс қарсаңында АҚШ пен Ұлыбритания Мәскеуге егер СССР Жапонияға қарсы соғыс ашса, қарымына Курил аралдарын беруге уәде еткен. Мына суретте әлгі аралдардың біріне совет әскерінің түсіп жатқан сәті бейнеленген.
4

Екінші дүниежүзілік соғыс қарсаңында АҚШ пен Ұлыбритания Мәскеуге егер СССР Жапонияға қарсы соғыс ашса, қарымына Курил аралдарын беруге уәде еткен. Мына суретте әлгі аралдардың біріне совет әскерінің түсіп жатқан сәті бейнеленген.

1945 жылы Курил аралдарын басып алған кезде қаза тапқан совет жауынгерінің сүйегі. Токио Жапонияның негізгі территориясына тақау орналасқан төрт арал Курил тізбегінің бөлігіне жатпайтынын, сондықтан СССР-дің ол аралдарды басып алуға хақы болмағанын айтады.
5

1945 жылы Курил аралдарын басып алған кезде қаза тапқан совет жауынгерінің сүйегі. Токио Жапонияның негізгі территориясына тақау орналасқан төрт арал Курил тізбегінің бөлігіне жатпайтынын, сондықтан СССР-дің ол аралдарды басып алуға хақы болмағанын айтады.

Кунашир аралындағы жапон зираты. 1945 жылы аралды совет әскері басып алғаннан кейін екі жыл бойы онда жапондар мен СССР азаматтары аралас тұрған (ол туралы оқиғалар 2014 жылы шыққан анимациялық фильмде суреттерген). 1947 жылы СССР басшысы Иосиф Сталин жапондарды бұл аралдан Жапония территориясына күштеп көшіруді бұйырған.
6

Кунашир аралындағы жапон зираты. 1945 жылы аралды совет әскері басып алғаннан кейін екі жыл бойы онда жапондар мен СССР азаматтары аралас тұрған (ол туралы оқиғалар 2014 жылы шыққан анимациялық фильмде суреттерген). 1947 жылы СССР басшысы Иосиф Сталин жапондарды бұл аралдан Жапония территориясына күштеп көшіруді бұйырған.

Итуруп аралындағы қыс. Бүгінде даулы аралдар территориясында 19 мыңға жуық ресейліктер тұрып жатыр.
7

Итуруп аралындағы қыс. Бүгінде даулы аралдар территориясында 19 мыңға жуық ресейліктер тұрып жатыр.

Кунашир аралы маңындағы шығанақта ымырт жабылған кез. Жергілікті тұрғындардың негізгі табыс көзі – балық аулау, бірақ тиісті инфрақұрылым салынбағандықтан мұнда тұратындардың экономикалық болашағы бұлыңғыр болып көрінеді. Аралдар 1947 жылы күштеп көшірілген жапон азаматы 2005 жылы атамекеніне келгенде мұндағы жағдайды «құла дүз» деп суреттеген.
8

Кунашир аралы маңындағы шығанақта ымырт жабылған кез. Жергілікті тұрғындардың негізгі табыс көзі – балық аулау, бірақ тиісті инфрақұрылым салынбағандықтан мұнда тұратындардың экономикалық болашағы бұлыңғыр болып көрінеді. Аралдар 1947 жылы күштеп көшірілген жапон азаматы 2005 жылы атамекеніне келгенде мұндағы жағдайды «құла дүз» деп суреттеген.

Кунашир аралындағы Ленин ескерткіші жаныннан өтіп бара жатқан совет әскери қызметкері, 1989 жыл. Совет одағы тарағаннан кейін көп ұзамай Курил тұрғындары Жапония үкіметіне бұл аралдарды қарамағына алу туралы өтініш жасауға келісесіз бе деген сауалмен «референдум» өткізген. Ресейлік шенеунік дауыс беруді ұйымдастыру туралы бастама көтерген жергілікті тұрғындарды сөгіп, «бұл адамдардың көпшілігі – ешкім де, еш нәрсе де емес» деген.
9

Кунашир аралындағы Ленин ескерткіші жаныннан өтіп бара жатқан совет әскери қызметкері, 1989 жыл. Совет одағы тарағаннан кейін көп ұзамай Курил тұрғындары Жапония үкіметіне бұл аралдарды қарамағына алу туралы өтініш жасауға келісесіз бе деген сауалмен «референдум» өткізген. Ресейлік шенеунік дауыс беруді ұйымдастыру туралы бастама көтерген жергілікті тұрғындарды сөгіп, «бұл адамдардың көпшілігі – ешкім де, еш нәрсе де емес» деген.

Кунашир аралы жағалауындағы теңіз мысықтары. Даулы аралдар төңірегіндегі суда балық пен теңіз жануарларының небір түрі тіршілік етеді. Балық шаруашылығының экономикалық әлуеті жылына төрт миллиард доллар деп бағаланады. Жапония билігі егер Ресей даулы төрт аралды өзіне қайтаратын болса, оңтүстік Курил аралдарының балық шаруашылығы мен туристік әлуетін ұқыппен пайдалануға уәде еткен.
10

Кунашир аралы жағалауындағы теңіз мысықтары. Даулы аралдар төңірегіндегі суда балық пен теңіз жануарларының небір түрі тіршілік етеді. Балық шаруашылығының экономикалық әлуеті жылына төрт миллиард доллар деп бағаланады. Жапония билігі егер Ресей даулы төрт аралды өзіне қайтаратын болса, оңтүстік Курил аралдарының балық шаруашылығы мен туристік әлуетін ұқыппен пайдалануға уәде еткен.

Ресейлік балықшылар оңтүстік Курил аралдарын Ресейдің қарамағында қалдыруды қолдау шеруін өткізіп тұр, 1990 жылдардың басы. 2016 жылы өткізілген сауалнама нәтижесі бойынша, ресейліктердің 78 пайызы аралдарды Жапонияға қайтаруға қарсылық білдірген.
11

Ресейлік балықшылар оңтүстік Курил аралдарын Ресейдің қарамағында қалдыруды қолдау шеруін өткізіп тұр, 1990 жылдардың басы. 2016 жылы өткізілген сауалнама нәтижесі бойынша, ресейліктердің 78 пайызы аралдарды Жапонияға қайтаруға қарсылық білдірген.

Оңтүстік Курил аралдарының біріндегі жапон әскери танкінің қаңқасы. Ресейліктердің көпшілігі СССР 20 миллион азаматынан айырылған сұрапыл соғыста нацистік Германияның одақтасы болған елге аралдарды қайтару туралы идеяны қабылдамайды. Ресейлік саясаткерлердің бірі кезінде бұл мәселе бойынша айқын ұстанымды білдіріп, былай деп мәлімдеген: «[Жапония] соғысты бастаған және жеңілген ел ретінде толық және сөзсіз капитуляция туралы актіге қол қойғанын, ол акті бойынша территориясы мен саяси тағдыры жеңімпаздың еркінде екенін ұмытпағаны жөн».
12

Оңтүстік Курил аралдарының біріндегі жапон әскери танкінің қаңқасы. Ресейліктердің көпшілігі СССР 20 миллион азаматынан айырылған сұрапыл соғыста нацистік Германияның одақтасы болған елге аралдарды қайтару туралы идеяны қабылдамайды. Ресейлік саясаткерлердің бірі кезінде бұл мәселе бойынша айқын ұстанымды білдіріп, былай деп мәлімдеген: «[Жапония] соғысты бастаған және жеңілген ел ретінде толық және сөзсіз капитуляция туралы актіге қол қойғанын, ол акті бойынша территориясы мен саяси тағдыры жеңімпаздың еркінде екенін ұмытпағаны жөн».

Курил аралдары маңындағы атом сүңгуір кемесі, 1998 жыл. Даулы аралдарға қатысты Ресейдің ұстанымына Мәскеудің әскери стратегиясы да себеп болып отыр: оңтүстік Курил аралдарының арасынан өтетін терең су дәлізі Ресей сүңгуір кемелеріне Тынық мұхитқа шығуына мүмкіндік береді.
13

Курил аралдары маңындағы атом сүңгуір кемесі, 1998 жыл. Даулы аралдарға қатысты Ресейдің ұстанымына Мәскеудің әскери стратегиясы да себеп болып отыр: оңтүстік Курил аралдарының арасынан өтетін терең су дәлізі Ресей сүңгуір кемелеріне Тынық мұхитқа шығуына мүмкіндік береді.

Шикотан – Ресей мен Жапония арасындағы даулы аралдардың бірі. Егер бұл территорияны Жапония алатын болса ол жерде АҚШ әскери бекінісі пайда болуы мүмкін деп қауіптенетін Мәскеудің аралдарды беруге келісе қоятыны күмәнді. Әйткенмен, жер дауы шешімін табуы да әбден мүмкін: 2013 жылы Жапония премьер-министрімен бейбіт келісім жасау мүмкіндігін талқылаған кезде Ресей президенті Владимир Путиннің «хикиваки» (дзюдода «итжығысты» білдіретін әдіс) туралы айтқаны бар.
14

Шикотан – Ресей мен Жапония арасындағы даулы аралдардың бірі. Егер бұл территорияны Жапония алатын болса ол жерде АҚШ әскери бекінісі пайда болуы мүмкін деп қауіптенетін Мәскеудің аралдарды беруге келісе қоятыны күмәнді. Әйткенмен, жер дауы шешімін табуы да әбден мүмкін: 2013 жылы Жапония премьер-министрімен бейбіт келісім жасау мүмкіндігін талқылаған кезде Ресей президенті Владимир Путиннің «хикиваки» (дзюдода «итжығысты» білдіретін әдіс) туралы айтқаны бар.

Екі тарап үшін де ең тиімді шешім «екі плюс альфа» тәсілі болмақ, ол бойынша Жапонияға Шикотан аралы (суретте) мен Хабомаи аралы (балық аулау аймақтарымен бірге) және тағы бір арал (Ресей келісетін болса ол қосымша анықталады) өтеді. Бұл жағдайда Жапония осы уақытқа дейін даулап келе жатқан екі үлкен арал – Кунашир мен Итурупты қайтаруды талап етуден бас тартатын болады.
15

Екі тарап үшін де ең тиімді шешім «екі плюс альфа» тәсілі болмақ, ол бойынша Жапонияға Шикотан аралы (суретте) мен Хабомаи аралы (балық аулау аймақтарымен бірге) және тағы бір арал (Ресей келісетін болса ол қосымша анықталады) өтеді. Бұл жағдайда Жапония осы уақытқа дейін даулап келе жатқан екі үлкен арал – Кунашир мен Итурупты қайтаруды талап етуден бас тартатын болады.

Кунашир аралындағы туыстарының зиратына келген жапондар. Талдаушылар «екі плюс альфа» тәсілі бойынша Жапонияға екі үлкен арал маңында балық аулауға немесе Жапония азаматтарына даулы аралдарға емін-еркін барып, онда бизнес жүргізуге құқық берілуі мүмкін дейді. Егер Ресей мен Жапония екі жаққа да қолайлы шешімге қол жеткізетін болса, Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанын ресми бекітетін бейбіт келісімге қол қойылуы мүмкін.
16

Кунашир аралындағы туыстарының зиратына келген жапондар. Талдаушылар «екі плюс альфа» тәсілі бойынша Жапонияға екі үлкен арал маңында балық аулауға немесе Жапония азаматтарына даулы аралдарға емін-еркін барып, онда бизнес жүргізуге құқық берілуі мүмкін дейді. Егер Ресей мен Жапония екі жаққа да қолайлы шешімге қол жеткізетін болса, Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанын ресми бекітетін бейбіт келісімге қол қойылуы мүмкін.                       Азат Еуропа / Азаттық радиосы

Related Articles

  • «Олар сигналды күтіп отыр». Министр салафиттердің кімдерге бағынатынын айтып берді

    Дін істері және азаматтық қоғам министрі Нұрлан Ермекбаев еліміздегі ұстанымы дәстүрлі исламға жат діни ағым өкілдері мен діни ахуал туралы айтыпты. Бұл туралы “Астана” телеарнасы хабарлайды. “Министрлік мемлекеттік дін саласындағы саясаттың тұжырымдамасын әзірледі. Бұл тұжырымдама көптеген сарапшылар мен дінтанушылардың ой-пікірлерін, ұсыныстарын ескеріп, кең талқылаудан өтті. Қазір тұжырымдама дайын, жақын арада үкіметтің талқылауынан өтіп, бекітілетін болады деп үміттенеміз”, – деді министр. Бұл орайда министр дәстүрлі емес діни ағымдардың таралуынан туындайтын мәселелерге де тоқталып өтті. “Қазір біз деструктивті ағым деп кез келген радикалды фанатизмге негізделген, Қазақстанға жат  діни ағымдарды айтып отырмыз. Бірақ олардың ішінде қазіргі таңда ең өзекті – ол салафизм деген радикалды ағым. Деструктивті діни ағым, мысал үшін салафизм болсын, олар қателік діни түсініктерді біздің тарихи

  • Айталы: «Латын әліпбиі? Ресей бекер алаңдап отырған жоқ»

    Латын алфавитіне көшудің себептері неде? Бұл туралы kaz.365info.kz сайтына тұрақты авторымыз, танымал ғалым Амангелді Айталы Жіліктеп, айтып берді. Назарбаев нақты қадам жасады  Латын алфавитіне көшу – тек қазақ тілі ғана емес, қазақ қоғамын жаңғырту бағытындағы маңызды бетбұрыс. Н.Назарбаев бұрын латын алфавитіне көшудің қажеттілігін еске салып келсе, бүгін бұл мәселе нақты сипат алды. Соңғы жүз жылда Қазақстандағы тіл саясаты бұлтарыс, қалтарыстар мен тосын өзгерістерге толы болды. 1910 жылы 23-маусымда Қазан қаласында өткен миссионерлердің съезінде кириллица алфавиті Ресей мемлекетінің бірлігіне қызмет жасауы керек, орыс емес халықтар бір тілде сөйлеп, бір тілде жазуға тиісті, сондықтан оларды жаппай кириллицаға көшу мақсаты мақұлданды. Бірақ 1928 жылы түрік, малай тілдерімен бірге латын әліпбиіне көшу біздеде қолға

  • Астраханьдағы «экстремистің» келбеті

    Роман АХМЕДОВ Астрахань қаласы. 28 тамыз 2013 жыл. Ресейдің Астрахань облысында экстремистердің полицияға жасаған шабуылына Қазақстанда туған үш адамның қатысы туралы болжам расталмады. Бірақ Қазақстанға да еніп кетіп жатқан радикалды идеялар бұл аймақта тез таралады. Сәуірдің 3-і күні Санкт-Петербург метросында болған терактіден кейін Ресейдің оңтүстігінде полицияның екі қызметкерін атып, өлтіріп кетті. Әлгі шабуылды «Ислам мемлекеті» экстремистік ұйымы мойнына алды. Жол-көлік қызметі экипажына жасалған қастандықтан кейінгі алғашқы сағаттарда сегіз адамға халықаралық іздеу жарияланды. Іздеу ақпараттарында бет-әлпеттері негізінен азиялыққа келетін адамдардың фотосы жарияланып, олардың үшеуі Қазақстан тумасы деп хабарланған. Ресейлік кей БАҚ-тар Астраханьдағы шабуылды былтыр жазда Батыс Қазақстанда экстремистердің қауіпсіздік қызметтеріне жасаған жұртты шулатқан шабуылымен байланыстырған еді. Өзгелері қастандыққа жергілікті қазақ диаспорасы

  • Қараөткелді көтерген Қосшығұловтар әулеті

    Қазақ саудасының тарихы Қазақ арасында біз саудаға бейім халық емеспіз деген ұғым қалыптасқан. Оның себебін кейбір бауырларымыз көшпелі өмір салтынан, жалқаулығымыздан, не табиғи кеңдігімізден іздейді. Бұл ешқандай тарихи негізі жоқ бос әңгіме. 1509 жылы Мұхамед Шайбани ханға еріп қазақ даласына келген Фазлаллах Рузбихан былай деп жазады: «Их купцы (әңгіме қазақ саудагерлері туралы –Ж.А.) постоянно посещали и посещают старны ислама, равно и купцы этих стран ездят к ним. Купцы этой страны вхожи в их среду, заучивают предписания ислама, и сейчас вместе с ханами и султанами-мусульмане. Они читают Коран, исполняют молитвы, отдают своих детей в школу, постятся, вступают в брак и вовсе не женятся без брачного договора (әңгіме неке туралы-Ж.А.)» (Фазлаллах Рузбихан

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: