|  | 

Көз қарас

ҚАЗАҚ ХАЛҚЫ ТӨРТ ҰЛЫ ИМПЕРИЯНЫҢ ТІКЕЛЕЙ МҰРАГЕР ҰРПАҒЫ

Қазір Шыңғысханды моңғол деп Қытай мен Монғолиядан басқа ешкім айтпайды. Себебі, тарихтағы шындық бойынша Шыңғысхан да , Шыңғысханның құрған мемлекеті де таза қазақ — татар мемлекеті болған. Қазір Европа , Россия мен Түркия, Жапония мен Қазақстанның барлық тарихшылары ашық түрде Шыңғысханды таза қазақ деп жатыр. Осы жуықтарда ғана Россияда тарихшы Мұрат Аджи мен Ан. Оловинцевтің, Украйнада Влад. Белинскийдің, Англияда атақты бір ағылшын тарихшысының, алдында Қазақстанда тарихшы Мұхтар Мағауйннің Шыңғысхан таза қанды қазақ деген кітаптары шықты . Мен сол кітаптапрдан алып жазып отырмын.

Осыдан үш — төрт жыл бұрын Қазақстанның барлық ірі деген академик, доктор мен профессорлары «Қазақстан» телеканалынан шығып барлығы Шыңғысхан таза қазақ, меркіт руынан және меркіттер қазір Қазақстанда және қай рудың құрамында екенін жақсылап мәлімдеді. Ертең –ақ Шыңғысхан таза қазақ деп бәрі сөйлейтін болады.

Шыңғысханның кезінде қазіргі Моңғолияның жері Татар даласы деп аталып онда қазақтың татар тайпа — рулары тұрған болатын . Олар кейін қазақстанға көшіп келген Керей, Найман, Меркіт, Жалайыр, Қоңырат, Татар және Дулат сияқты оннан аса татар — қазақ ру — тайпалары. Моңғол деген ұлттың өзі Шыңғысханның кезінде ешқандай да болмаған. Олар Қытыйдың Манжуриядағы Шығыс Ляо деген мемлекетінен Шыңғысхан өлгеннен кейін ғана көшіп келген Кидан деген халық. Монгол деген атау Шыңғысханның немересі Мөңке ханның атынан алған. Мөнке хан Оңтүстік Қытайға ылғай соғыс жорғын ашып, оны қытайлар «Монгу» деп атап, одан қазіргі моңғолдардың атауы шықты.

Шыңғысханның асырап алған әкесі қазақтың қият деген руынан да , туған әкесі қазақ — меркіт. Бұл жөнінде Жапонның 2014 –ші жылы, 29—шы мамыр (май) айында Россияның « Мир» деген телеканалында көрсеткен Шыңғысхан деген фильмінде өте жақсылап көрсетті. Жапондар Кытай, Монғолдай емес тек шындықты көрсетеді. Ол фильмде Шыңғысхан өзін алты — жеті рет қазақ меркітпін деп атады да, оны Шыңғысханның қоңырат руынан шыққан туған шешесі де айтты. Меркіт қазақ руы және олар қазір Қазақстанда Найман руының құрамында. Меркіт алдымен керейлерге қосылады да Шыңғысхан керейлерді жеңгенде Меркіт ханы Кетебек Ертістің бойына көшіп кеткен найман ханы Күшілікке қосылады. Оны Қытайдың «Шыңғысхан» фильмінде көрсетеді. Шыңғысханның кезінде татар қазақтар Шыңғысханның армиясы ретінде батысқа соғыс бастағанда Қазақстан жеріне көшіп келді. Олардың басшысы және артынан хандары болып Шыңғысханның үш ұлы Жошы , Шағатай және Төле бастап келді де сол жерде тұратын оларға жақын туыс қыпшақ — қазақтармен бірікті. Ал қазақтың Алтын Орда мемлекетінде ешқашан да бір бір моңғол тұрып көрген жоқ. Оның бірінші ханы Шыңғысханның үлкен ұлы Жошы да, да бірінші астанасы Қазақстанның орталығындағы Ұлытау . Ол Ұлытауда сол Жошының, тағы да Алтын Орда хандары Едіге мен Тоқтамысхан жерленген. Енді белгілі болған жайыт Жошының жанындағы Алашханның зиратында Шыңғысханның өзі жатыр дейді. «Алаш» атауы Шыңғысханның империясының тағы бір атауы.

Шыңғысханның төрт әйелі де қазақ болды. Діні көне қазақ діні тәңірге табынушылық. Шыңғысханның ең ірі деген қолбашсыларының біріншісі Мұқылай қазақ — жалайыр, екіншісі Сүбедей татар — тувинец, ал енді біреуі Жебенің аты таза қазақша. Шыңғысхан деген ат қазақтың « Таудың қарлы биік шыңы» — деген сөзі. Ал Шыңғысханның империясының астанасының аты « Қарақорым» таза қазақша, бар қазаққа түсінікті сөз. Шыңғысханның татар империясынан да Шыңғысханның өзінен де, Алтын Ордадан да бізге жеткен барлық тарихи документтер, хаттар мен ақша монеталардың ішінде бір де бірінде моңғол тілінде жазылғандары жоқ, барық жеткен тарихи документтер мен тыйындардағы жазу тек қана татар тілінде де, Алтын Ордадан жеткендердің барлықтары Қыпшақ тілінде. Яғни, қазіргі қазақ тілінде. Себебі Шыңғысханның татар империясының мемлекеттік тілі татар тілі , ал Алтын Ордада қыпшақ тілі болды. Яғни, қазіргі қазақ тілі. Татар империясының мемлкекттік алфавиті қазақтың көне Орхон — найман алфавиті болған. Өте көп татар — қазақтар Мұқылаймен, Құбылаймен Қытайға көшті. Ал қазақ — татарлардың негізгі көп бөлігі қазіргі Қазақстан жеріне Шыңғысханның әскері ретінде көшіп келді. Ал қазақ халқы әлемдегі ең ұлы тарихы бар ең ұлы халық. Себебі, әлемнің өткендегі ең бір ұлы деген төрт империяның тікелей мұрагер ұрпағы болып табылатын жалғыз халық қазақтар. Ол империялар өткендегі ұлы Гун империясы мен оның ұлы патшасы Аттила. Екіншісі қазақтың көне империясы Түрік Қағанаты. Үшіншісі Шыңғысханның құрған ұлы Татар — қазақ империясы мен Шыңғысханның өзі. Ал төртіншісі қазақтың ұлы империясы ол ұлы Алтын Орда. Осы ұлы деген қазақтың төрт империясының тікелей мұрагері болатын қазақтар әлемнің ұлы халқы болып табылады. Мысалы әйгілі Гун империясы Қытайдың армиясын бірнеше рет талқандап жеңіп Қытайды қорқынышта ұстаған . Ал Гундардың ұлы патшасы Аттила Ұлы Рим империясын тас талқан қылып талқандады. Ал қазақтың ұлы хандары Шыңғысхан мен Батухан әлемнің жартысын қыйратып жаулап алды. Ал Батухан бастаған казақтың Алтын Орданың армиясы Лигнец түбіндегі шайқаста Европаның орасан зор біріккен армиясын тас — талқан қылып жеңді. Шымкент, Тараз(аты Хорезм–Парсыша), ҚызылОрда, Маңғыстау жерлерін бізге жаулап алып берген Шыңғысханның өзі. Отрар қазақтың емес Хорезмдік—парсылар қаласы. Алтын Орда мемлекетін құрып соның арқасында біртұтас қазақ ұлты, жері, тілі пайда болды. Сондықтан болашақта кезі келе өзбекше аты бар Шымкент пен Алатауды «Шыңғысхан» деп атын өзгертетін боламыз. Астынаны «Аттила», КызылОрданы «Алтын Орда», Кіші жұздің жеріндегі Атыраудың атын «Хан Бату» (Жанында көне Сарайшық пен Батуханның зираты бар) Семейдің атын «Алаш Орда» деп өзгертеміз. Керенский, Ленин мен Сталинге жөн айтып қазіргі Қазақстанның шекарасын жасап беріп кеткен Алаш Орда үкіметі болатын. ( Семей Астанасы болған.). Барлық қалаларымызда Париждегідей Аттила, Күлтегін, Шаңғысхан мен Батуханның ескерткіші бар Триумфальдық аркаларымыз тұратын болады және олар жеңген шайқастарының аттары жазылатын болады.

Erhan Majyt

 

 

 

 

 

Менің бітіргенім тарих факультеті, әрі компазитормын.

Ерхан Мәжік

kerey.kz

Related Articles

  • Тоқаев мырза тіл жайлы тағы бірдеңе депті 

    Тоқаев мырза тіл жайлы тағы бірдеңе депті 

    Zhalgas Yertay Орыс тілінің мәртебесін еш төмендетпедік, оның бәрі күңкіл сөз деген екен. Қазақ тілінің де мәртебесі төмендеді деп байбалам салмаңдар деп ұрсыпты. Алдымен жауабы жоқ сұрақтардан бастайық. Тоқаев мырза, егер ештеңе өзгермесе, онда “тең” сөзінің “қатарға” ауысуы жай көз алдау әрекеті ме? Қоғамдағы градусты басуға талпыныс қана ма? Қазіргі мемлекеттік бюрократиялық аппараттың статус-квоны сақтап қалуға тырысуы деп бағаласа бола ма? Енді Тоқаев мырзаның әр сөзіне тоқталсақ.“Жаңа Конституция мәтінінің ресми құжат ретінде қазақ және орыс тілдерінде жариялануы көп нәрсені аңғартпай ма? Бұл жерде түсініктеме беріп, ақталудың өзі артық”Иә, қазіргі қазақ тілінің проблемасы да сол – қазақ тілі мен орыс тілінің құқықтық теңдігі мемлекеттік тілді кемсітіп тұр. Өйткені бюрократия құжаттарды орысша әзірлеп, кейін

  • Конституцияда қазақ тілін мемлекеттік әрі ресми тіл етсек, басқа тілдердің құқы шектеле ме?

    Конституцияда қазақ тілін мемлекеттік әрі ресми тіл етсек, басқа тілдердің құқы шектеле ме?

    Бұған нақты жауап – жоқ, бұл шешімнен ешбір тілдің, соның ішінде, орыс тілінің де құқы шектелмейді. Неге? Өйткені конституциядағы мемлекеттік тіл мәртебесі биліктің жұмыс тілін ғана реттейді. Ол норманың қарапайым адамдардың қатынас тіліне қатысы жоқ. Яғни, мемлекеттік тіл – мемлекеттік органдар мен жергілікті өзін-өзі басқару ұйымдары жұмыс істейтін тіл деген сөз. Бұл шешім орысша сөйлейтіндердің құқығын шектемейді, орысша сөйлеуге тыйым салмайды. Қарапайым адамдар үйінде, қоғамдық орындарда, бизнесте, медиа мен мәдениет ошақтарында қалаған тілінде сөйлей де, жұмыс істей де алады. Бұған конституцияның басқа баптары нақты кепіл болып отыр. Ал жаңа конституцияда 9-баптың 2-тармағы қазіргі күйінде қалса, бұл – қазақ тілінің құқығын шектейді. Себебі мемлекеттік органдар құжаттарды өздері үйренгендей алдымен орысша жазып,

  • Қазіргі биліктің ең үлкен қорқынышы…

    Қазіргі биліктің ең үлкен қорқынышы…

    Zhalgas Yertay Конституциядан орыс тілін алып тастасақ, Ресей бізге соғыс аша ма? Билік осылай қорқыта бастады. Бірақ ол сұраққа қысқа жауап – жоқ. Себебі, Ресейге қарсы Әзірбайжан да, Армения да неше түрлі әрекетке барды, барып та жатыр, бірақ оларға қазір соғыс қаупі төніп тұрған жоқ. Бұл әдісті саяси манипуляция дейді, шын мәнінде, бұны қазіргі статус-кво жағдайын сақтап қалғысы келетін жүйенің асығыс ойлап тапқан аргументі деуге болады. Ойлап көріңізші, Ресейге біздің мемлекеттік органдар қай тілде іс-қағаз жүргізетіні емес, лоял болғанымыз керек. Ендеше, Ресей біздің лоялдығымызды сақтап қалғысы келсе, конституциядағы тіл мәселесіне қарсы болмауы керек. Себебі бұл ішкі тұрақтылық мәселесі. Дені сау елдің билігі өз көршісіне осындай қарсы аргумент айтар еді. Енді

  • «Мағынасыз жұмыстан шаршадым»: қазіргі Конституцияның авторы мәлімдеме жасады

    «Мағынасыз жұмыстан шаршадым»: қазіргі Конституцияның авторы мәлімдеме жасады

    Қазіргі Ата заңның авторларының бірі, академик Майдан Сүлейменов Конституция реформасын сынады. Ол заңның мәтінін шағын бір топ әлдеқашан жазып қойғанын, ал комиссия жай ғана мақұлдайтынын айтады. Оның сөзінше, ғалымдар мен сарапшылардың ұсыныстары ескерілмейді. Бұл туралы академик Facebook-те жазды: Кейінгі кезде менен Конституцияны талқылап жатқанда, неге үнсіз қалғанымды жиі сұрап жатыр. Қысқа қайырсам: мағынасыз жұмыстан шаршадым. Иә, мен қазіргі Конституцияның авторларының бірімін. Талқылау кезінде екі мәселе үшін күрестім: Конституциялық сотты сақтау және Парламенттің өкілеттігін шектемеу. Бірақ екеуі де қабылданбады. Соған қарамастан, мен бұл Конституциядан ұялмаймын. Мен Назарбаев пен оның отбасының жеке билігін нығайтуға бағытталған кейінгі түзетулерден ұяламын. Назарбаевтың кезінде-ақ осы масқара түзетулердің барлығын талдап, Конституцияны жетілдіру бойынша бірқатар ұсыныстар енгізу туралы

  • Бізді басқарып отырған бір топ адам үшін орыс тілі – ИВЛ аппараты іспетті.

    Бізді басқарып отырған бір топ адам үшін орыс тілі – ИВЛ аппараты іспетті.

    Арман Әлменбет Екі-үш күн уайымға салынып кеттім. Осы соңғы жазғаным болсын. Әрі қарай Құдайға тапсырып, жұмысымды істейін. 6 ақпан күнгі ойым: Бізді басқарып отырған бір топ адам үшін орыс тілі – ИВЛ аппараты іспетті. Ковид кезінде өкпесі жұмыс істемей қалған адамдарға Түркиядан ИВЛ деген аппарат әкелгені естеріңізде ме? ИВЛ болмай, қанша адам өліп қалды. Орыс тілін алып тастасақ, Мәңгілік ел мен Есіл өзенінің ортасындағы бес-алты ғимарат босап қалады. Тек орысша ойланатын адамдар жиналып ап, өздері әдемі отыр о жерде. Менің түсінігімде, орыс тілін конститциядан алып тастау үшін оған алдын ала дайындалу керек. Соңғы екі жарым жылда осыны қатты ойланып жүрмін. Ұсынайын деп едім, қызығатын адам таба алмадым. Сөйтіп «Ана тіл

1 пікір

  1. Ж игер-Зекен

    Ерхан Мәжік мырзаға
    сіз Қазақ тарыйхын зертеймін десеңіз алдымен Қазақ урыуларын дурыстап тұсініп алыңыз
    Меркіт қазіргі Найман урыуының қурамында емес Керей және Алтайдықтардың арасындва
    Ібн-Сіна ны Қазақтар Қазақтығын дәллелдейміз деп жан-талласып жұрсе сіз Отырар Қаласы Парстардікі деп Ал-Фарабиді Парысқа
    айландырып жіберіпсіз

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: