Төңкерістің сәтсіздікке ұшырауының себептері
kerey.kz
Түркия президенті Режеп Ердоған халықты мемлекеттік төңкеріске жол бермей, «заңды билікті қорғауға» шақырған мәлімдемесін смартфон арқылы жасады.
Түркияда әскерилер 1960 жылдан бері билікті үш рет басып алған, ал 1997 жылы және бір үкіметті биліктен күшпен кетірген. Ал бұл жолғы төңкеріс әрекеті неге сәтсіз болды?
ХАЛЫҚ ҚОЛДАУЫНЫҢ АЗДЫҒЫ
Алдыңғы төңкерістердің барлығында қақтығыс пен әлеуметтік араздықтан зәрезап болған халық «бейбітшілік пен тәртіп орнауын» жақтап, бүлікшілерді ашық қолдаған. Бұл жолы төңкеріс жасамақ болғандар халықтың қолдауына ие бола алмады, оларды жақтап көшеге шыққандар өте аз болды. Керісінше, телефон арқылы халыққа «заңды билікті қорғау» туралы мәлімдеме жасап, бүлікшілердің бетін қайтару үшін көшеге шығуға үндеген президент Режеп Тайып Ердоғанды қолдап алаңға шыққан жұртта есеп болмады.
ЗАЙЫРЛЫЛЫҚ ҮШІН КҮРЕС БОЛҒАН ЖОҚ
Түркия әскері бұрыннан зайырлылықтың сақшысы рөлін атқарып келді. Алдыңғы төңкерістер кезінде олар зайырлылық дәстүріне қауіп төндірді деген өкіметтерді биліктен кетірген. Ал бұл жолы ел басшылығы президент Ердоғанның ең басты қарсыласы, қазір АҚШ-та тұратын діни тұлға – Фетхулла Гюленді «билікті төңкермек болды» деп айыптады (Гюленнің өзі мұны жоққа шығарады). Елдегі ең ірі екі оппозициялық партия да «бұрынғы әскери төңкерістер кезіндегі қателіктердің қайталануына жол бермеу керек» деп, үкімет жағына шықты.
ПОЛИЦИЯ БҮЛІКШІЛЕРМЕН БІРІКПЕДІ
Алдыңғы төңкерістер кезінде армия билікті ала салысымен полиция солардың жағына өткен. Бұл жолы полиция заңды үкіметті қолдайтынын көрсетті. Тәртіп сақшылары әскерилер арасындағы төңкеріс ұйымдастырмақ болғандардың ізін аңдып, бүлікшілер жағына өткендерін бірден тұтқынға алды.
БҮЛІКШІЛЕР – АРМИЯНЫҢ ШАҒЫН ҒАНА БӨЛІГІ
Үкімет те, оппозиция өкілдері де төңкерісті қарулы күштердің әрі кетсе 10-20 пайызы қолдады деп отыр. Бұрынғы төңкерістерде билікті құлатуға армия тұтасымен қатысқан.
БҮГІНДЕ БАҚ-ТЫҢ АУЗЫН ЖАБУ ҚИЫН
Алдыңғы төңкерістердегі тәрізді бұл жолы да бүлікшілер теле- және радиоарналарды басып алып, эфирді өшіріп тастады. Бірақ, ақпарат CNN Turk сияқты мемлекеттік емес телеарналар арқылы таралып отырды, оның үстіне Twitter және WhatsApp сияқты әлеуметтік желілер төңкеріске қарсылардың хабар алмасатын негізгі платформасына айналды.
Түркияда әскери бүлікті басу операциясы жалғасып жатыр
Босфор бұғазы арқылы салынған көпір үстіндегі қару түтіні. Стамбул, 16 шілде 2016 жыл.
Анкарада үкімет күштері бүлікшілер бекінген бас штаб ғимаратын басып алды.
Елдің оңтүстік-шығысындағы Диябакырда орналасқан әскери әуе күштері базасында жүзге жуық әскериді полиция тұтқындаған. Олардың елдегі мемлекеттік төңкеріске қатысы бар деген болжам айтылады. Еуропа Одағы жөніндегі министр Омер Челиктің мәлімдеуінше, бүлікшілер бірнеше жоғары лауазымды офицерді кепілге алғанымен, Түркия билігі жағдайды 90 пайыз бақылауында ұстап отыр.
Грекиялықәскери дереккөздерінің айтуынша, түрік үкіметінің қарсыластары Гелжүктегі бас әскери-теңіз базасында фрегатты басып алып, Түркия әскери-теңіз қолбасшысын кепілге алған. Грекияға тікұшақпен жетіп, саяси баспана сұраған 8 түрік әскериі тұтқынға алынған. Түркия оларды өзіне беруді талап етіп отыр.
Түркия президенті Режеп Ердоған жақтастарын көшеден тарқамай, бүлікшілер қайта бас көтере қалған жағдайда тойтарыс беруге дайын болуға шақырды.
Түркия бас штабы бастығы міндетін атқарушы Үміт Дундардың айтуынша, шілденің 16-сына қараған түні мемлекеттік төңкеріс жасау әрекетіне әскери-әуе күштері мен жандармерия (қарулы күштер құрамына енеді) басшылары, сонымен бірге бірнеше беренді танкі бөлімшелері қатысқан.
Нақтыланған мәлімет бойынша, Түркияда мемлекеттік төңкеріс жасау әрекеті салдарынан 161 адам қаза болған, 104 бүлікші өліп, 1440 адам жараланған. 2830 әскери тұтқындалды деп хабарлаған Анкарада Түркия премьер-министрі Бинали Йылдырым.
Ердоғанмен араздасқаннан кейін АҚШ-қа кетіп қалған діни тұлға – Фетхулла Гүлен мемлекеттік төңкеріс жасамақ болғандарды айыптап, осы бүлікке қатысы бар деп өзін кінәлаған Анкараның таққан айыбын үзілді-кесілді жоққа шығарды.
Азат Еуропа / Азаттық радиосы
Пікір қалдыру