“БАЛҚАДИША” әнiн қашанғы бұрмалап айта бермекпiз?

| Jan 30, 2017

Бiраз күн бұрын “Жiгiттер” квартетiнiң 10 жылдық мерейтойына арналған концертiн теледидардан берiп жатқанын байқап, әндерiне құлақ салдым. “Жiгiттер” тобы Ақан серiнiң “Балқадиша” әнiн өткен ғасырдың 30-жылдарындағы насихат құралына айналдырып, әйел теңсiздiгiн жырлаған Мақсұтбек Майшекин арнайы кiргiзген
“Дегенде Балқадиша, Балқадиша,
Күйеуiң сексен бесте, шал, Қадиша”, – деп айтылған нұсқасымен орындады. Осы бiр нұсқаның әлi күнге өзгермей, бояуын жоғалтпай шырқалып келе жатқанына қатты қапалымын.
Негiзiнде, Ақан серi Қазiргi Көкше өңiрiндегi Зерендi ауданына қарасты Жыланды тауының баурайындағы Қараөткел жерiне шiлдехана тойына келiп, Ыбырай атамыздың қызы – жиырма жастағы Балқадиша апамызбен кездеседi. Кейiн Балқадишаның Кеңөткел ауылына, өзiнен алты жас үлкен Масабайдың Сүлейменiне ұзатылғанын естiп, зарлы өкiнiшiн осы әнмен шырқаған. Мiне, бар тарихы да, ақиқаты да осы.
Әннiң тарихын бiле тұра, М.Майшекиннiң нұсқасын халыққа тарату бiздiң Мәдениет министрлiгiндегi мамандардың салғырттығы ма, әлде шоу-бизнесте жүрген өнерпаздарымыздың немқұрайдылығы ма, түсiнбедiм.
Соңғы жылдары шыққан “Қазақ әндерi” жинақтарының көбiнде “Балқадиша” әнi осы қате нұсқада келтiрiлгенiн байқаймыз. Мысалы, “Ауыл кешi көңiлдi” атты қазақ әндерi жинағының 87-бетiнде “Балқадиша” әнiнiң екi шумағы бастапқы қалпында өзгерiссiз берiлген.
Өткен жылы Зерендi өңiрiнде өткен көрнектi композитор, жазушы, Арқа әндерiн зерттеушi ағамыз Илья Жақановпен кездесу кешiнде өзiнiң “Бiр кезде Ақан едiм аспандағы…” деген деректi хикаят кiтабын маған тарту еттi. Автор өз кiтабында “Балқадиша” әнiнiң шығу тегiн терең зерттеп, тиянақты тұжырым жасайды. Кiтаптың 171-бетiнде Илья ағамыз былай деп күрсiнедi: “Ақан серiнiң көп күйiп, көп сүйiнген жүрегiнiң бiр тебiрене елжiреген кезi “Балқадиша” әнiнде қалып қойды. Бұл ән кешегi бiр кезеңде ұзақ жылдар бойы:
“Дегенде Балқадиша, Балқадиша,
Күйеуiң сексен бесте, шал, Қадиша”, – деп айтылып келдi. Әлi де солай айтылып жүр. Өресiз, бiлiмсiз бiреулер уылжыған Балқадишаны қутыңдаған шалға тигiзiп, жүректi ауыртатын, ар-ожданды қорлап, намысқа тиетiн әдепсiз бейнебаян да түсiрiптi. Қандай сорақылық?! Не деген жетесiздiк?! Ненiң не екенiн бiлмейтiн мәңгүрттiк деген осы болар… Қолдан жасалған жалған сөздiң сүреңi санадан өшiп, ұмытылатын емес. Жүрекке байланған дерт ол! Айықпай, жөнделмей келе жатқан зардабынан арылу қандай қиямет… қандай қиянат?! Бүгiнгi және келер ұрпақ еш шындыққа көзi жетпей, “Балқадиша” әнi жөнiнде осы терiс түсiнiкпен кете бере ме?…”. Мiне, еститiн құлақ болса, Илья ағамыздың да жанайқайы осындай!
Дәл осы мәселенi көтерiп, дұрыс жолға қоямын ба деген ниетпен 2013 жылы шыққан “Қайран елiм – Қараөткелiм…” деген кiтабымда кеңiнен жазған болатынмын. Амал не, қазiргi өнерпаз жастар кiтап оқымайтын сияқты. Бiздiң жазғандарымыз орталыққа аса жете қоймаса да, Илья Жақановтай атақты ағаларымыздың еңбектерiмен таныс болу әр өнерпаздың мiндетi емес пе?!

Жеңiс ТЕМIРХАН, өлкетанушы, Балқадиша Ыбырайқызының немерелес iнiсi.
Қараөткел ауылы,
Көкшетау қаласы

zhasalash.kz

“Төңкеріс жасауға машықтанғандар” кім? Қаңтар құпиясы ашылса, салдары не болады? Депутатпен сұхбат

kerey.kz

Нұрбек ТҮСІПХАН Қазақстан парламенті мәжілісінің депутаты, заңгер Абзал Құспан Азаттыққа сұхбат беріп отыр. Астана, 26 қазан, 2023 жыл Қаңтарды кім ұйымдастырғанын билік біле ме, білсе неге ашық айтпады? Парламентте неге Қаңтар бойынша тағы тыңдау өтпейді? Президент Тоқаев Қаңтар “төңкеріс жасауға әбден машықтанған мамандардың жетекшілігімен” ұйымдастырылды деді. Олар кімдер? Мәжіліс депутаты Абзал Құспан осы сұрақтарға жауап берді Азаттық: Абзал мырза, сіз – Қаңтар оқиғасына бір тараптан емес, жан-жағынан қарауға мүмкіндік алған адамсыз. Ең алдымен сол оқиғаға тікелей қатыстыңыз, жұртты алаңға шығуға шақырдыңыз. Одан кейін қанды қырғында қамауға алынғандарды босатуға ат салысып, заңгер ретінде де араластыңыз. Одан бөлек мәжіліс депутаты есебінде де жаңа бір ракурстан қарап отырсыз. Айтыңызшы, жан-жағынан қарағанда Қаңтар оқиғасында сізге
Атеистер мен тәңіршілдерге мың алғыс!

kerey.kz

Елдес Орда Сурет: Автордың жеке архивінен алынды. Қазақ қоғамында жаңа интеллектуалдық кезең туып келеді. Бірінші, қазіргі қазақ қоғамында сенім мәселесіне қатысты пікірталастардың күшеюі кездейсоқ құбылыс емес. Бұл дегеніңіз әлеуметтік желілердің, ашық ақпараттық кеңістіктің және жаһандық интеллектуалдық ағымдардың ықпалымен қалыптасқан жаңа қоғамдық ойлау формасының көрінісі. Атеистік көзқарастардың ашық айтылуы, тәңіршілдік идеялардың қайта жаңғыруы және дәстүрлі діни орта арасындағы пікір қақтығысы зиялы ортада алаңдаушылық тудырғанымен, шын мәнінде бұл құбылыс қоғамның рухани әлсіреуін емес, саналы ізденіске бет бұрғанын көрсетеді. Екінші, ұзақ уақыт бойы қазақ қоғамындағы діни дискурс негізінен МОНОЛОГТЫҚсипатта болды. Уағыз айтылды, ал тыңдаушы тарап оны талқылаусыз қабылдауға тиіс еді. Сұрақ қою күмәнмен, күмән әлсіз иманмен теңестірілді. Мұндай ортада сенім дәлелдеуді емес, қайталауды талап етті. Ғылыми
Олжас Сүлейменов. Мен білем!..

kerey.kz

Серік Ерғали Суреттер: madeniportal.kz және С.Ерғали мұрағаттарынан алынды. «Я знаю!..» кітабынан үзінді-аударма. ОСИРИС ЗАҢЫ I Біз адамзат тарихын өте нашар білеміз. XIX ғасырдың басында Наполеон әлемге Мысырды ашты, ал ғалымдар бұл елдің қирандыларын зерттеп, оның шамамен б.з.д. III мыңжылдыққа тиесілі екенін анықтады. Сол кезде адамзат тарихы тағы да қос мыңжылдыққа тереңдей түсті. Бірнеше мыңжылдық бұрын (мен білем) адамзат (немесе оның кейбір бөлігі) таңбалы жазуды қолданып, жазып жүрген. Бұл білімдерді қалпына келтіру арқылы біз XX ғасырдың басында жасанды түрде үзілген тіліміздің тарихына қатысты қолжетер шындықты қайта тануымызға тура келді. 1926 жылы Бакуде өткен алғашқы түркологиялық конгрестен кейін түркология ғылым ретінде қалыптаса алмады… …2018 жылы Назарбаев мені әңгімелесу үшін Ақордаға шақырды. Үлкен үстелдің басында
Қытай интеллигенциясы қытай иероглифін сынады, қытай тілін емес…

kerey.kz

Қазір әлеуметтік желіде кейбір қазақ зиялыларының қазақ тілін сынаған пікірі тарап жүр. Есіме бір кездері Қытай интеллигенциясының қытай иероглифін сынағаны түсіп кетті. 20- ғасырдың алғашқы ширегінде қытайдың дәстүрлі иероглифтерін сынамаған зиялы кемде кем. *** *** *** “Иероглифтерде заманауи идеялар мен теорияларды жеткізетін сөздік қор жоқ, әрі олар зиянды ойлардың ұясына айналады. Оларды жоюда ұят жоқ” деп жазды 1918 жылы Қытай Коммунистік партиясының негізін қалаушылардың бірі әрі Жаңа мәдениет қозғалысының жетекші қайраткері Чэнь Дусю (陈独秀). Қытай иероглифін қатты сынаушылардың қатарында тағы да Қытай коммунистік қозғалыстың жетекшілерінің бірі Цюй Цюбай (瞿秋白) де болған. Ол тіпті 1931 жылы “Қытай иероглифтері шын мәнінде әлемдегі ең лас, ең жексұрын әрі ең жиренішті нәрсе. Тіпті ортағасырлық
Келешекте қай салаларды дамыту керек?

kerey.kz

Инвестордан артық қатаң реалист жоқ қой. Ол салған ақшасы өзіне еселеп қайтуы үшін тек перспективасы мол, келешегі жарқын салаларды таңдайды. JPMorganChase АҚШ-тағы, әлемдегі ең ірі банктің бірі ретінде алдағы 10 жылда 1,5 трлн доллар инвестиция құятынын қараша айында жариялады. Сөйтіп, негізгі 4 бағытты таңдаған. Олар ары қарай 27 салаға бөлінеді: – Озық технология: робототехника, фармакология, аса маңызды минералдар – Қорғаныс, аэроғарыш өндірісі: байланыстың жаңа буыны, мүлде жаңа дрондар – Энергетикалық тәуелсіздік: күн, атом, жаңа батареялар – Стратегиялық технология: ЖИ, киберқауіпсіздік, кванттық есептеу Арғы жағындағы 27 саланы оқысаң, мына банк әлемдік соғысқа дайындалып жатқан сияқты көрінеді. Себебі гипердыбыстағы ракета, 6G байланыс, ғарыш, адамсыз технология деп кете береді. Энергия көздерінің түр-түрі. Екінші