|  |  | 

Мәдениет Руханият

ҰСТАЗЫ ЖАҚСЫНЫҢ – ҰСТАНЫМЫ ЖАҚСЫ

kaznu

 Егеменді ел болып, еңсе тіктегенімізге биыл – 30 жыл. Азаттықтың ақ туын желбіретіп, замана белестерінен сүрінбей өтіп келеміз. Шүкір дейміз. Тәуелсіздік жолындағы тарихтың тартуы мен талай тауқыметін бастан кештік. Енді, міне, дүбірлі кезеңнің барлық дүрмегін артқа тастап, даңғылға түстік. Ұлттық мәдениетімізді әлемге танытып, өркениеттің өзегінен нәр алдық, жарқын болашақ пен кемел келешекке негіз қаладық.

Құлашын кең жайып, өсіп, өркендеп келе жатқан еліміздің кемел келешегіне кепіл болар – білім мен ғылым игеру, оның құндылығын арттыру. Ал, білім, ғылым бәсекесінде керегі – қырандай қырағылық, жолбарыстай жылдамдық,  арыстандай айбарлық. Білім – телегей теңіз қуатындай, ол ұлттық сананы жаңа сапалық деңгейге көтеруде шешуші мәнге ие. Бүгінде жаңа дәуірдің жаңалықтарынан қалмай, жаңғыру үшін қызмет ету, дамыған елдің деңгейіне сай болып, жасампаз болашағымыз үшін жауапкершілікті сезіну – өз Отанын сүйетін әрбір азаматқа парыз әрі міндет. Егемендіктің баянды болмағы – осыдан: әрқайсымыздың «елім, жерім» деп жасаған еңбегіміз – теңіздің тамшысындай үлес, тіршілік мәні.

Сөз жүйесін, ой арнасын ықылым заманнан қадірлі мамандық ұстаздыққа бұрмақпын. Ұстаз деген ұғымның мәні терең: ол өз ауқымына адамгершілік қасиеттер мен өмір өзегін сыйдырып тұр. Жаһандану белең алған қазіргі кезеңде де саналы ұрпақ тәрбиелеп, сапалы білім беріп жүрген ұстаздар есімі – қашан да қадірлі, қашан да биік!..

Қазақта «қарашаңырақ» деген сөз бар. Кие дарыған қастерлі сөз; ұлтымыздың дүниетанымдық өзегін құрайтын салмақты сөз. Әлемдік сахнадағы қуатты елдермен иық тіресіп, бәсекеге қабілетті ел болу үшін, қоғамның көшін бастайтын жас ұрпақты, білікті маманды білім мен ғылымның қайнарынан сусындатып отырған әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетін ЕЛ қазақ білімі мен ғылымының ҚАРАШАҢЫРАҒЫ деп атайды. Талай майталман мамандар мен абыройлы азаматтар түлеп ұшқан білім ордасы – бүгінде де көш басында.

Бір немесе бірнеше буынды ғана емес, ұрпақты ғана емес, тұтас бір ұлтты түлеткен университеміздің алтын қоры – ел танитын, жұрт мақтан тұтатын ұстаздар қауымы. Олар – мәртебелі мамандықтың иесі, олар – білім, ғылым қайнарына бойлаған терең білім иелері, олар – шәкірт бақыты үшін күресетін қайраткер тұлғалар, олар – қоғам игілігі үшін қызмет етіп жүрген адал жандар, олар – өз кәсібінің шыңына шыққан шеберлер. Міне, сондықтан ұлттық университет ұстаздары туралы сөз қозғағанда кеудені мақтаныш кернейді!

Хакім Абай өз шығармаларында: «Білгендердің сөзіне махаббатпен ерсеңіз»; «Адамның жақсы болмағы – жақсы ата-ана, жақсы құрбы, жақсы ұстаздан» – деген ой айтады. Ал, ағылшынның белгілі ағартушысы Уильям Уордтың көпке танымал бір нақыл сөзі бар. Ол: «Жақсы ұстаз түсіндіреді, керемет ұстаз көрсетеді, ұлы ұстаз шабыттандырады» – деп жазады. Дәл айтылған сөздер. Ұлы ұстаздардың алдында үнемі шәкірт кейпінде қаласың, себебі, олар білгенің мен білмейтініңнің ара салмағын ажыратып беріп, тануға жетелейді, талпынуға шақырады. Әр ісіңнің қайырымы барына сендіріп, шабыт сыйлайды. Қатардағы қарапайым білімгерден қоғамның қадірлі тұлғасы атануыңа күш салады. Біздің аңыз қылып айтудан жалықпайтын ұстаздарымыз, міне, сонысымен ұлы, сонысымен сыйлы!

Өткен күндерге көз жүгіртіп, кішкене шегініс жасасақ… Маймалман марғасқалардың бейнесі өзінің бар болмысымен елестейді: көсемсөз шеберлері, қарымды қаламгерлер, ғұлама ғалымдар, ұлағатты ұстаздар… Филология факультетінде көп жылдар бойы дәріс оқып, сабақ берген академик Зейнолла Қабдолов, профессор Мархабат Томанов, Тұрсынбек Кәкішов, Жанғара Дәдебаев, Берікбай Сағындықұлы, Зұфар Сейітжанов, Жамбыл атамыздың немере келіні Алма Қыраубаева еңбектері – біз тағылым алатын шеберлік мектебі, шешендік мектебі. Аға буын ұстаздарымыздың өнегелі өмірін, іргелі еңбектерін оқып, зерттеп, зерделеу арқылы тіл мен әдебиет әлеміне сапар шегесің. Қызығасың. «Болмасаң да, ұқсап бағуға» тырысасың. Құт мекенде білім алып жүрген сәттеріңді бағым деп бағалап, қадірін білуге ниет етесің.

Кейінгі көш қашан да алдыңғы көшке қарап бой түзейді. Алдыңғы көш – шамшырақ, алдыңғы көш – темірқазық. Бүгінде аты аталған алдыңғы буын ұстаздардың жолын жолғап, өнегесін өрісті етіп жүрген оқытушы-профессорлар да жоқ емес. Шәкірттерге деген ыстық ықыласын аямайтын, ғалымдық пен ұстаздықтың қос қанатын тең ұстаған – Алуа Темірболат, Сәлима Әбдіраманқызы, Серікбай Қосанов, Самал Дәрібайұлы, Алмасбек Мәуленов, Сәуле Ержанова, Гүлжан Болатова, Гүлназ Рахымқызы, Ардақ Саргелтаева – біз үлгі тұтатын тұлғасы биік ұстаздар. Отандық әдебиеттану ғылымының дамуына ерен еңбек сіңіріп жүрген ғалым-ұстаздарымыз әрқашан ізденіс үстінде жүреді. Олардың өнеге өрісі біздің жаңа ізденістерге жетелейді.

Бірде сабақ барысында Самал Дәрібайұлының бүгінгі таңда ұстаздарымызды ұлықтап, олардың ерен еңбегі туралы шынай ақпараттар таратып жүрген журналистердің жоқтығын айтқанда біраз уақыт ойланып қалдық. «Неге осы мәселені қолға алып, арнай бір жоба ашпасқа?!» деген ой келді бізге. Бұл эссенің де жазылуына осы жағдай түрткі болды.

Қазақтың ұлттық университетіне есімі берілген, әлемге танымал әл-Фараби: «Ұстаз… жаратылысынан өзіне айтылғанның бәрін жете түсінген, көрген, естіген және аңғарған нәрселердің бәрін жадында жақсы сақтайтын, ешнәрсені ұмытпайтын… алғыр да аңғарымпаз ақыл иесі…, мейлінше шешен, өнер-білімге құштар, аса қанағатшыл жаны асқақ және ар-намысын ардақтайтын, жақындарына да, жат адамдарына да әділ…, жұрттың бәріне… жақсылық пен ізгілік көрсетіп…қорқыныш пен жасқану дегенді білмейтін батыл, ержүрек болуы керек» – дейді. Данышпан бабамыз сипаттаған ұстаздарды біз көре алдық, олардан тәлім-тәрбие ала алдық. Олардың бойына жиған біліміне, кісілік қасиеттеріне, қарапайым болмысына қарап таңғалдық. Олардың сырлы да нұрлы болмыс әлемінің кереметтерін тануға; өз ісін, өз ұлтын, өз тілін сүйетін жандардың болмыс биігіне шығуға ұмтылдық.

Жалғыз адамның ғана емес, күллі қоғамның білімі мен интеллектуалдық дамуына әсер етіп, соған ықпал ету – екінің бірінің қолынан келе бермейтін ерлік. Кемел келешек, жарқын болашақ қалыптастырып, егеменді елдің еңсесін биіктетер, дамушы елдің деңгейін көтерер жас маманды, болашақ білімді  ұрпақты тәрбиелеп шығаратын ҰСТАЗ болудың жүгі ауыр. Біз атап өткен ұстаздар – білімі мен білігі үйлескен, шеберлік шыңына шыққан, ұлттық сана биігінен табылған, «ғылым» атты шексіз кеңістіктен өз орнын тапқан тұлғалар. Олардың ұстаз ретіндегі кесек тұлғасына қарап, бізге берген игілікті біліміне қарап, өз арқамызға үлкен жауапкершілікті артқанымызды, сол жауапкершілікті атқару жолында үлкен мақсаттарға жету керек екенімізді ұғынамыз. Себебі, ұстазы жақсының әрдайым ұстанымы жақсы болатыны ақиқат. Ақиқатқа күмән келтірмеу жолында бізге де үлкен ізденіс, ерен еңбек қажет.

Қазақтың классик жазушысы, ғұлама ғалым М.Әуезов: « Ел болам десең, бесігіңді түзе!» – деген екен. Ол «Еліңнің ертеңі, келешегіңнің кепілі – жас ұрпағыңды жақсылап өсір» дегені. Данышпан әл – Фараби тағы бір сөзінде: «Ұстаздар – құдды жұрт айтатын, тамшысымен тас тесетін су сияқты» – дейді. Осы сөздерден-ақ ұстаздық жолдың, ұстаздық міндеттің жүгі ауыр екенін тап басып тануға болады. Сол үшін өнімді шығармашылықты өрістету жолында, өркениет шыңына ілгері басу мақсатында шебер ұстаздарымыздың саны жыл санап арта берсін дегім келеді.

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің

2-курс (PhD) докторанты

Жалғасбаева Қанағат Баймұратқызы

Related Articles

  • Қапсәметұлы Өмер Мырза

    Қапсәметұлы Өмер Мырза: 1998 жылдары Нигде университетінің аспаптар кафедрасының оқытушысы болып тағайындалды. Ол осы жерден міндетін тоқтатып, Қазақстанға оралып Алматыда 10 жыл тұрып, 3 жылдай бұрын Ыстамбұлға келгенде дүниеден озды. Жастас болмасақ та құрдас болып кеткеміз. Әрі туысым болады. Суреттегі ұстап отырған домбыра маған Қазақстаннан сыйлыққа тартылған еді. Осы домбыра ілулі тұрған жерден жерге түсіп шағылып қалған да Өмер мырзаға осыны жөндеп беруін өтіндім. Ол маған асықпасаң әйтеуір өзіңе қайтып тапсырып берем деген еді. Сонымен Нигдедегі шеберханасына апарып қойды да 7 жылдан кейін қайта қалпына келтіріп әкеп берді. Сонда мен Өмермен әзілдесіп не деген ахырын адамсың дегенімде ол, “алдымен бір шертіп көрші, мен сенің шағып алған домбыраңның бөлшектерін күнге күйгізіп,

  • Үкімет: Қазақ тілін білмейтіндерге Қазақстан азаматтығы берілмейді

    Премьер-министр Әлихан Смайылов Үкімет “Қазақстан Республикасының азаматтығы туралы”заңға өзгеріс мәселесін қарастырып жатыр. Бұл өзгеріс бойынша, мемлекеттік тілді, мемлекет тарихы мен негізгі заңдарын білмеу – Қазақстан азаматтығын беруден бас тартуға не азаматтығын қалпына келтіруден бас тартуға қосымша негіз бола алады. Бұл туралы премьер-министр Әлихан Смайыловтың депутат сауалына жолдаған жауабына сілтеп, Kursiv.Media жазды. Премьер жауабында бұл талап қос азаматтыққа жол бермеу үшін де енгізіліп отырғанын айтқан. “Қазіргі заң бойынша Қазақстанда заңды негізде кемі бес жыл тұрақты өмір сүрген немесе Қазақстан азаматымен кемі үш жыл некеде тұрған, сондай-ақ Қазақстанда тұрақты тұру мақсатында келген және жақын туыстарының бірі Қазақстан азаматы болып саналатын бұрынғы одақтас республика азаматтарына Қазақстан азаматтығы беріледі” дейді премьер-министр. Қазіргі қолданыстағы заңға сай, мына

  • ЧЕХ ЖҰРТЫНЫҢ ЧЕХ ТІЛІН ҚОРҒАУЫ ЖАЙЛЫ

    Ruslan Medelbek  Чех жұрты мына жаһандану заманында, Еуропа халқы арасында шекара жойылғанда бізді чех қылып тұрған чех тілі деп біледі. Елде қызметтің бәрі чех тілінде жүреді, шетелдіктерге арналған полиция бөлімшесінде “мұнда тек чех тілінде қызмет көрсетіледі” деп жазылған тақтайша тұрады. Шетелдіктерге арналған полиция бөлімшесінде Чехияға енді келгенімде осы бөлімшеге чех тілін білетін қазақ танысымды апарған едім. Полицияда сен Чехияға кеше көшіп келгеніңе мән бермейді де. Чехша сөйлейді. Ағылшынша сөйлесең қызмет көрсеткісі келмей, чехша жауап береді. Үш жылдан кейін осы полиция бөлімшесіне барып, Қазақстаннан келетін қонақтарыма визаға шақырту жасатпақ болғанымда сондағы бір полицей үш жыл тұрып жатырсыз, қалай чехша білмейсіз деп қабақ шытқаны әлі есте. Кейін чех танысымның бірінен “неге чех

  • ИТЕЛІНІҢ ТҰРПАН МЕН ЖЕМСАРЫДАҒЫ ТАРИХЫ

    Ителі не үшін Абақ Керейдің «ноқта ағасысы» болды? Әуелі, құлағы тың, ұраны күн, шырағы мың оқырман, сіз өз шежіреңізді кіші руыңыздан бастап таратсаңыз да, үлкен рудан таратсаңыз да, арғы үлкен ұлыстан таратсаңыз да ұзаса 15-25 атаның арасында болады. Олай есептей беретін болсаңыз Керей де, Найман да, Албан да бірнеше ғасыр бұрын ғана өмір сүрген тұлға болып қалады да, мың жыл бұрын тарихта аты аталатын осы тайпалардың тарихымен қайшы келеді. Мұның себебі мынау. Сіздің ұлысыңыздың, руыңыздың тарихы кемінде мың жылды құрайды да, ру шежіреңіздің ең басындағы бірнеше адам мың жыл бұрынғы адамдар. Осы ұмытылмас бірнеше түркіше байырғы бабаның есіміне кейінгі ғасырлардағы арабшаланған есімдегі аталар есімі жалғанады. Әрқашан ру атаулары ең ескі

  • Алтайдан Жездіге дейін (Сапарнама)

    Сарыарқаны сарыала күз көмкерген алтын шуақты сәттің бірінде – Моңғолдың нөмірі бірге санатты ақыны, осызаманғы ғұламасы Гүн сойлы Аюурзана екеуіміз 20-21 қыркүйекте Елордада өткізілген «Қазіргі заман сөз энергиясы» Еуразиялық әдеби форумға шақырылған едік. Бұл реткі шара КСРО тұсында 1973 жылы Алматы қаласында ұйымдастырылған дейді. Арада 45 жыл өткеннен кейінгі халықаралық әдеби басқосуды ҚР Мәдениет спорт министрлігі қолдауымен жуық шамада жаңарған Қазақстан Жазушылар Одағы қайта жаңғыртқан. Межесі – қазақ әдебиетін әлемге ұсыну, ұраны – Рухани жаңғыру. Тәуелсіздік тұғырына қонған елдің бүгінгі дәуренін күллі ғаламға паш ету. Бұған Қытай, Ресей, Моңғолия, Қырғыз, Өзбек, Иран, Әзербайжан, Молдав,Украина өкілдері тобымен жеткен. Дырдудан тыс – рухани сәтті жиын. Еуразия құрлығынан Туркия, Алмания, Қыпшақия, Польша, Болгария

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: