Сенің кінәң – сенің еліңнің 50 елдің ішінде жоқ болғанында…

| May 7, 2016

Әріптесім Нұртайға хат!

Бүгін алаңға барған бірлі-жарым белсенділермен бірге сені де ішкі істер бөліміне аяқ қолыңды жерге тигізбей алып кетіпті дегенді естіп қапа болдым. ОМОН полицайлар фотоаппаратыңды салақтатып, видеокамераңды дырылдатып автобусқа сүйреп салғанда не ойлағаныңды шамалап отырмын. Қазақтың дәстүрлі мәдениетімен өскен жігітсің, ең әуелі “бас кеспек болса да, тіл кеспек жоқ еді, мына биліктің бұ не қылғаны” деген ой келген шығар. Ата-бабам бүй деген деп айтпай-ақ қой, бұ күнгі қазақ сияқтылардан дәстүрді дәметпе деп талай айттым. Осы жолы көзің жеткен болар. Әйтпесе, Байтұрсынов атаң айтпақшы “халықтың көзі, құлағы һәм тілі” – кәзит-жорналдың тілшісін қолын артына қайырып әкететін сұмдық, о заман да, бұ заман қай дәстүріңде бар еді? Білгенге бұл – Біржанды Азнабайдың есерлеріне сабатқанынан несі кем?

Дәстүрді айтпағанда осы заманғы мың құбылма заңыңа да сыймайды ғой. Сені әкеткені – “халықтың көзі көрмесін, құлағы естімесін, тілі шықпасын, біз білгенімізді істей берейік” дегені. Өткенде Азаттықтың Ақтаудағы тілшісі Сәнияны Жаңаөзенге жібермей, жолын бөгеп сарсаңға салғанын білесің. Шындықты айтатын бірен-саран басылымның тілшілерін уқит-суқитпен қамайтынын көріп жүрсің. Сондықтан Азнабайдың сабататына іштей өзің де дайынсың. Көп болса екі-үш сағат ұстайды, сосын жібереді. Не үшін ұстағанын адам секілді айтпайды да саған. Болды кет дейді, кете бересің. Нұртайды, Нұртай сияқты репортерлерді неге мәжбүрлейсіңдер, ұят қайда, қияс қайда дейтін ешкім болмайды. Естуімше әлгі айта беретін 50 елде “репортерге шекара жоқ”, “репортерлерге қол тигізбеу”, “сөз бостандығын шектемеу” дейтін ұғым бар екен. Репортерді мәжбүрлемек түгілі тиесілі ақпарат бермесе билігі қыр аспай, омақаса құлайды екен. Сенің кінәң – сенің еліңнің 50 елдің ішінде жоқ болғанында. Сенің көптеген туыстарың, таныстарың, жерлестерің, достарың, тіпті мектепте жұмыс істейтін әйелің де елу елдің ішіне кіргізе алмайтын Азнабайларды жақсы көреді, сайлау сайын соған дауыс береді. Сондықтан кінә өзіңнен де бар. Енді матшаға тауфиқ бергенше осы көргенің көрген. Полицайлар дәті жетіп 15 күнге жапса, ыстық тамақ апарамын. Дәті жетпесе, кешкі асың кемпіріңнен. Еш уайымдамағын.

Айтпақшы, мерекең құтты болсын! Отан қорғау деген осылай от пен су, абақтыдан басталған:)

Асылхан Мамашұлының facebook парақшасынан алынды

Тибет асқан көш не себепті басталды?

kerey.kz

1883-жылы Алтайдан Жамысбай бастаған қазақтар алғаш рет Баркөл жеріне көшіп барды, 1887-1891-1895 жылдары тағыда көшіп келгендер болды. онан кейінде көшіп келгендер болды, мысалы 1912-1913 жылдары, 1920 жылдары, 1924-1929 жылы келгенлер болды, олардың дені Алтайдан болатын. 1912 жылдан кейін манжу билігі құлап қытай билігі орнады, 1928 жылы билікке келген Жин Шурын Алтай төресі Қасымқан ұлы Шәріпқанды, Тарбағатай төресінің ұлы Қызырды, Баркөл қазақ үкірдайы Әліптің ұлы Елісқанды Үрімжіде оқытты, Елісқан заманауй Әскери білім алды, қытай тілін үйренді. Оны 200 адамдық қарулы қазаққа басшы етіп оны «Шығыс Шыңжаң шегара қорғаныс отрияды» деп атады. 1931 жылы Құмыл ұйғырлары Қожанияздың бастауында көтеріліс жасады. Оқиға Бір қытай әскер басының бір ұйғыр қызды зорлықпен әйел етіп алмақ
Қазақ тілінің болашағы енді демографияға тіреліп тұрған жоқ.

kerey.kz

Zhalgas Yertay Қазақ тілінің болашағы енді демографияға тіреліп тұрған жоқ. Ол халықтың ішкі күші мен биліктің саяси еркіне қарайлап тұр Ертеректен бастайық. Баяғыда қазақтың басты проблемасы санында еді, ол рас. Қазақтар өз жерінде азшылыққа айналған-ды. Ал қалада қазақша есту қиын болатын. Мектептерде, университеттерде, мемлекеттік басқаруда, бизнесте қазақ тілі шеттетілді. Сол кезде қазақ тілінің тағдыры демографияға тәуелді еді. Бұл логика ұзақ уақыт дұрыс саналған. Бірақ бүгінгі Қазақстанға қарасақ, жағдай өзгерді. Қазақтар көпшілікке айналды. Қазақ тілін түсінетіндер мен сөйлейтіндер саны бұрын-соңды болмаған деңгейге жетті. Қазақ мектебіне баратын балалардың саны жыл сайын артып келеді. Қазақ тілі күнделікті өмірдің негізгі тіліне айналды. Бірақ неге тіл мәселесі әлі өзекті болып тұр? Мәселе санға емес, санаға
Қазақ этногенезінің дағдарысы һам жаңа концепция

kerey.kz

Арма ағайын! Шағын сараптама Бірінші, қазақ этногенезінің дағдарысы келе жатыр. Дағдарысқа қарсы қазақ этногенезінің жаңа концепциясының жасалмауы алаңдатады. Біз қазір 18 ғасырлардағы қазақ хан-сұлтандары қабылдаған этногенездік концепциясымен әлі өмір сүріп келе жатырмыз. Одан кейінгі үш ғасырда колонизациялық кіріптарлық этногенездік жаңа концепцияны қабылдауға һәм трансформациялауға мұрсат бермеді. Қолданыстағы қазақ шежіресін ашып қараңыз, рулар шежіресінің концепциясы 18 ғасырларда қабылданған мизамға сәйкес келеді. Тіпті шежіредегі аталық рулар сол ғасырдағы қандайда бір тарихи тұлғадан (батырдан) бастау алады немесе шежіредегі аты аталатын рулар 18- ғасырға барып тоқтайды, ары қарай үзік-үзік. Бұл 18- ғасырдағы жаугершілік заманның талабына сай сұрыпталған қазақ этногенезінің көрінісі еді. Яғни қазақ шежіресінің концепциясы қазақ этногенезінің моделін қалыптады. Екінші, саяси және мәдени шешімдердің
ҒАЛЫМ БОҚАШ. «Өзіне ар тұтқан, жаттан зар тұтады!»

kerey.kz

Екі мыңыншы жылдардың басында қазақ руханиятында ерекше басылымдар болды. Атап айтсақ, Атырау шәрінде шыққан «Алтын Орда» газеті болса, одан кейінгісі Алматы қаласында шығып тұрған «Жас қазақ», сондай-ақ «Шетел Әдебиеті» сынды газеттер еді. «Алтын Орда» газетіне Мейірхан Ақдәулетұлы, ал қалған екеуіне Талғат Ешен мен Ардақ Нұрғазы іспетті қазақтың интеллектуал азаматтары бас редактор болған еді. Бәрі де есімдері елге мәлім, ғажайып ақындар. Бәз біреулердің: «Журналист болмаса, ақын ешқашан жарытып газет шығара алмайды», – деген сыпсың сөздерінің ауызына құм құйып, әлгі әпербақан түсініктің аяғын көктен келтірген де осы талантты қаламгерлер болды. «Әдебиет порталы» «УАҚЫТ ПЕН КЕҢІСТІК…» айдарымен тек аталған осы басылымдар ғана емес, жаңа ғасырдың басында қазақ баспасөзінде жарық көрген небір жілікті жазбалар мен танымдық
Наурыз мерекесі құрметіне Панфилов көшесіндегі Сахнада «Ән қанатындағы Наурыз» атты дәстүрлі өнерде жүрген жас орындаушылардың ән кеші өтті.

kerey.kz

Бүгін Алматы қаласы әкімдігі Мәдениет басқармасының ұйымдастыруымен Панфилов көшесі бойындағы сахнада Наурыз мерекесіне арналған «Ән қанатындағы Наурыз» атты жас орындаушылардың дәстүрлі ән кеші жоғары деңгейде өтті. Алматы қаласы ХХ ғасырдың 30-жылдарынан бастап ұлт мәдениетінің ұйытқысы, ордасы қызметін атқарып келеді. Дәстүрлі өнердің ірі өкілдері, зерттеушілері осы қалада тұрып, еңбек етті. Қазір де профессионалдық типтегі дәстүрлі музыканың ең ірі ошағы – Алматы. Мұнда этномузыканың белгілі қайраткерлері, дәстүрлі домбырашы, қобызшы, сыбызғышы, әнші-термешілер әзірлейтін арнаулы орта және жоғары оқу орындары, өнер ұжымдары шоғырланған. Қазақ көне музыка аспаптарының жер бетіндегі жалғыз музейі мен еліміздегі жалғыз дәстүрлі өнер театры да осында. Соңғы уақыттары Алматы қаласында дәстүрлі өнерді насихаттап жүрген жас өнерпаздардың арнайы ән кеші өтпеп еді.