|  |  | 

ساياسات شوۋ-بيزنيس

قانات سۇلتانبەكوۆ: LRT-نىڭ جوعالعان اقشاسىن جاقسىبەكوۆ پەن اليەۆتەن سۇراۋ كەرەك

قانات سۇلتانبەكوۆ: LRT-نىڭ جوعالعان اقشاسىن جاقسىبەكوۆ پەن اليەۆتەن سۇراۋ كەرەك
فوتو: nege.kz

ۇقك-ءنىڭ بۇرىنعى توراعاسى كارىم ءماسىموۆ ۇستالعالى بەرى LRT ىسىمەن كۇدىككە ىلىنگەن قانات سۇلتانبەكوۆتىڭ داۋىسى مۇحيتتىڭ ارعى جاعىنان وقتىن-وقتىن ەستىلىپ جاتىر. ول بۇگىن تاعى اقتالىپ، LRT ىسى تۋرالى پوست جازدى. بايقاۋىمىزشا، «پاندورا جاشىگىنىڭ» قاقپاعى اشىلا باستاعان سىڭايلى…

Nege.kz وقىرماندارى كەرەگىن الار دەگەن ويمەن سۇلتانبەكوۆكە دە مىنبەر ۇسىندىق.

سونىمەن، سۇلتانبەكوۆ بىلاي دەيدى: «مەن ەشقانداي دا ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپ قۇرعام جوق، LRT مەن BRT قۇرىلىسى بويىنشا ەشقانداي دا اقشا ۇرلاعان ەمەسپىن. مەن ونىڭ ءبىر تيىنىن دا المادىم. قىسقاشا باياندايىن.

2009 جىلدىڭ قازانى مەن 2014 جىلدىڭ جەلتوقسانى اراسىندا استانا قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى بولدىم.

2016 جىلى (مەن اكىمدىكتەن كەتكەن سوڭ 2 جىلدان كەيىن) اكىمدىك لرت اقشاسىن (257 ملن دوللار) استانا بانكىنە اۋداردى، اقشا سول كۇيى جوق بولدى. قۇرىلىس سول سەبەپتى توقتاپ، «جەمقورلىق ەسكەرتكىشى» پايدا بولدى.

استانا لرت.

ەندى رەت-رەتىمەن باياندايىن.

2012 جىل. ۇكىمەت پەن تۇڭعىش پرەزيدەنت Alstom (فرانتسيا) كومپانياسىمەن بىرىگىپ، LRT سالۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. Alstom جەر بەتىمەن جۇرەتىن ترامۆايدى (ەۋروپا ەلدەرىندەگىدەي) ۇسىندى. سول جىلى تاسماعامبەتوۆ ونى وزگەرتىپ، ترامۆايدى ەستاكاداعا كوتەرۋدى (دۋبايداعىداي) تاپسىردى.

مۇنىڭ يميدجدىك جوبا ەكەنىن، شاعىن قالادا جولاۋشىلار از بولعاندىقتان جۋىق ارادا ءوزىن-ءوزى اقتامايتىنىن ءبارى ءتۇسىندى.

2013 جىل. تۇڭعىش پرەزيدەنت جوبانى توقتاتتى، ال اكىم تاسماعامبەتوۆ جوبانىڭ قۇنىن ارزانداتۋ ءۇشىن ەل باسشىلىعىن LRT-نى BRT-عا – ەستاكادا ترامۆايلارىن اۆتوبۋس جولاعىنا اۋىستىرۋعا كوندىردى.

2014 جىل. ۇكىمەت پەن تۇڭعىش پرەزيدەنت BRT جوباسىن ماقۇلدادى جانە قۇرىلىستى باستاۋعا پارمەن بەردى. باتىس ماماندارىمەن كەڭەستى، جوبا جاسادى، قۇرىلىستى باستاۋعا كەلىسىم شارت جاسالدى.

2014 جىلدىڭ كۇزى. تاسماعامبەتوۆتى قورعانىس مينيسترلىگىنە اۋىستىرىپ، ورنىنا جاقسىبەكوۆتى تاعايىندادى.

ي.تاسماعامبەتوۆ.

سول جىلى استانانىڭ اكىمى جاقسىبەكوۆ مەنى ءوزىنىڭ ۇلى داۋرەنگە جىبەردى. ول بارلىق ترانسپورتتىق جوبالاردان «وتكات» سۇراعان بولاتىن. مەن ودان باس تارتتىم دا، جۇمىستان كەتۋىمە تۋرا كەلدى. ايتىلعان اڭگىمەنىڭ ءاربىرىن جىلىكتەپ، داۋرەننىڭ بۇل جوبالاردىڭ ءتىزىمىن قالاي اسقان قىزىعۋشىلىقپەن زەرتتەگەنىن ايتا وتىرىپ، بۇل تۋرالى كوپ نارسە جازۋعا بولادى.

2014 جىلدىڭ جەلتوقسانى. مەن اكىمدىكتەن كەتتىم دە، مەنىڭ ورنىما ءنۇرالى اليەۆ كەلدى. جاقسىبەكوۆ ەل باسشىلىعىن LRT جوباسىنا قايتا ورالىپ، قىتاي تەحنولوگياسىمەن سالۋعا كوندىردى. قازىرگى «سالىنعانى»، انىعىندا توقتاپ تۇرعانى – جاقسىبەكوۆ پەن اليەۆ تىقپالاعان جوبا.

سول جىلى ءماسىموۆتىڭ قىتايعا ساپارى بارىسىندا LRT-نى قىتاي كومپانيالارى سالادى دەگەن شارتپەن حالىقارالىق زايم تارتىلدى.

2016 جىل. قىتايدىڭ LRT سالۋعا دەپ بولگەن 257 ملن دوللارى استانا بانكىنە اۋدارىلدى دا، تۇسىنىكسىز سەبەپپەن بانك بانكروت بوپ قالدى. ال قۇرىلىس توقتادى.

بۇل اقشانىڭ قايدا كەتكەنىن بانك ەسەپشوتى ارقىلى انىقتاۋعا بولادى، بىراق تەرگەۋ مۇنى ىستەمەي وتىر.

پرەزيدەنت توقاەۆ 2019 جىلى (Deutsche Welle) قىتايدا LRT جوباسى بويىنشا كىنالىلەر سوتتالعانىن ايتتى. ەندەشە LRT-نىڭ قىتايلىق ۆاريانتىنا 2 جىل بۇرىن جۇمىستان كەتىپ قالعان مەنىڭ قانداي قاتىسىم بار؟

ك.ءماسىموۆ.

بۇل ءىس بويىنشا مەنى جانە باسقا دا ادامداردى ايىپتى ەتىپ شىعارىپ، «استانا لرت قىلمىستىق ءىسى» دەپ اتالاتىپ ۇلكەن وتىرىكتىڭ فيگۋرانتىنا اينالدىردى. ءبىز BRT  بويىنشا جۇمىس ىستەسەك تە، جوبالار بويىنشا نەگىزگى شەشىمدەردى قابىلداعان استانا اكىمى، ۆيتسە-مينيسترلەر، مينيسترلەر، پرەمەر-مينيستر جانە پرەزيدەنت اكىمشىلىگى سياقتى تىزبەكتە كىشكەنتاي ادام بولساق تا، قولدان ايىپتى ەتىپ شىعاردى.

جەمقورلىققا قارسى قىزمەت مەنى لرت-عا بولىنگەن اقشانى جىمقىرۋدى ۇيىمداستىردى دەپ ايىپتادى.

ايىپتاۋدىڭ بار نەگىزى ەتىپ 2014 جىلى 5 ناۋرىزدا قول قويىلعان جوبانىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق شىعىندارىنىڭ سمەتالىق جيىنتىعى قۇجاتىن العان. بۇل جوبا «استانا قالاسىنىڭ ترانسپورتتىق جاڭا جۇيەسى» دەپ اتالادى. بۇل BRT, ITS قۇرىلىسىنىڭ باستاپقى كەزەڭى بولاتىن.

ول كەزدە ۇكىمەت اكىمدىككە قىسىم جاساپ، كەلىسىمگە تەزدەتىپ قول قويۋدى تالاپ ەتتى. تيىسىنشە، تاسماعامبەتوۆ ماعان تالاپ قويدى، ال مەن باسقا مامانداردان ۇكىمەت تاپسىرماسىن تەزدەتىپ ورىنداۋدى تالاپ ەتتىم. تەرگەۋ بۇدان مەنىڭ قىلمىسىمدى كورىپ وتىر-مىس.

وسىنداي جاعدايدان كەيىن مەن جانە باسقا دا ماماندار تاسماعامبەتوۆپەن كەلىسە وتىرىپ، جوباعا قول قويدىق. تەرگەۋ ارالىق قۇجاتقا قول قويعانداردىڭ ءبارىنىڭ قىلمىسىن دالەلدەدىك دەپ مالىمدەدى.

ءار نارسەنى ءوز اتىمەن اتاساق، BRT جوباسى بويىنشا عانا ايىپتاۋدا، ال LRT جوباسى بويىنشا ەشكىمدى تەرگەگەن جوق، تەرگەۋ جۇرگىزىلمەدى، 257 ملن دوللاردى ەشكىم ىزدەپ جاتقان جوق. اكىمدەر مەن ۇكىمەت مۇشەلەرىنىڭ ەشبىرى تەرگەلمەدى. نەگىزگى شەشىمدى قابىلداعان سولار بولاتىن».

سۇلتانبەكوۆ مانحەتتەننىڭ تۋريستەردەن تىنىشتاۋ كوشەسىندە كوفە ءىشىپ وتىرىپ، وسىلاي دەپ جازىپتى. بۇعان ادىلبەك جاقسىبەكوۆ، ءنۇرالى اليەۆ جانە يمانعالي تاسماعامبەتوۆ نە دەپ جاۋاپ بەرەر ەكەن؟

nege.kz اقپاراتتىق-ساراپتامالىق پورتالى

Related Articles

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

  • ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان ارعى بەتتىڭ كورنەكى تۇلعالارى مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى

    ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان ارعى بەتتىڭ كورنەكى تۇلعالارى مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى

    ارما الەۋمەت! 31 مامىر ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنى. وسىعان بايلانىستى ىرگەلەس ەلدەردە سونىڭ ىشىندە شىعىس تۇركىستان وڭىرىندە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان شىڭجاڭ قازاقتارىنىڭ ساياسي، الەۋمەتتىك ءھام مادەني تاريحىن تانىپ ءبىلىپ جۇرگەنىمىز ارتىق بولماس. الدىمەن سۋرەتتەرگە تۇسىنىكتەمە: ءبىرىنشى سۋرەت: شىڭجاڭ ولكەسىندە 1934-44 جىلدارى ولكە گۋبەرناتورى بولعان شەن شيتسايدىڭ (盛世才) بەينەسى. ەكىنشى سۋرەت: تايۆان تايپەيدەگى شەن شيتسايدىڭ مازارى. 2024 جىلى ارنايى ىزدەپ تاۋىپ باسىنا بارعانداعى ەستەلىك. ول تۋرالى ەستەلىكتى كەيىن وقيسىزدار. ءۇشىنشى سۋرەت: شىڭجاڭ ولكەسى قۇمىل ايماعىنىڭ ايماق گۋبەرناتورى بولعان جولبارىس بەگ-ءتىڭ مازارى. تايۆان تايپەي قالاسىنداعى مۇسىلماندار زيراتىندا جەرلەنگەن. 2024 جىلى ارنايى ىزدەپ تاۋىپ باسىنا بارىپ قايتتىم. ءتورتىنشى سۋرەت: 1944 جىلى ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسشىلەرى قۇلجا قالاسىن ازات قىلعان سوڭ قالا

  • ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا ء«ان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    بۇگىن الماتى قالاسى اكىمدىگى مادەنيەت باسقارماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن پانفيلوۆ كوشەسى بويىنداعى ساحنادا ناۋرىز مەرەكەسىنە ارنالعان «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءداستۇرلى ءان كەشى جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. الماتى قالاسى حح عاسىردىڭ 30-جىلدارىنان باستاپ ۇلت مادەنيەتىنىڭ ۇيىتقىسى، ورداسى قىزمەتىن اتقارىپ كەلەدى. ءداستۇرلى ونەردىڭ ءىرى وكىلدەرى، زەرتتەۋشىلەرى وسى قالادا تۇرىپ، ەڭبەك ەتتى. قازىر دە پروفەسسيونالدىق تيپتەگى ءداستۇرلى مۋزىكانىڭ ەڭ ءىرى وشاعى – الماتى. مۇندا ەتنومۋزىكانىڭ بەلگىلى قايراتكەرلەرى، ءداستۇرلى دومبىراشى، قوبىزشى، سىبىزعىشى، ءانشى-تەرمەشىلەر ازىرلەيتىن ارناۋلى ورتا جانە جوعارى وقۋ ورىندارى، ونەر ۇجىمدارى شوعىرلانعان. قازاق كونە مۋزىكا اسپاپتارىنىڭ جەر بەتىندەگى جالعىز مۋزەيى مەن ەلىمىزدەگى جالعىز ءداستۇرلى ونەر تەاترى دا وسىندا. سوڭعى ۋاقىتتارى الماتى قالاسىندا ءداستۇرلى ونەردى ناسيحاتتاپ جۇرگەن جاس ونەرپازداردىڭ ارنايى ءان كەشى وتپەپ ەدى.

  • اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    كيان شاريفي يران يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالى. امەريكا مەن ءيزرايلدىڭ يرانعا اۋە شابۋىلدارى جالعاسىپ جاتقان تۇستا اقش-تاعى ساياسي ورتادا يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالىن باسىپ الۋ يدەياسى تالقىلانا باستادى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، ۆاشينگتون يرانداعى مۇناي ەكسپورتىنىڭ نەگىزگى وشاعى سانالاتىن حارك ارالىن نىساناعا الۋى ابدەن مۇمكىن. بۇل سانكتسيالار قۇرساۋىنداعى يران ەكونوميكاسىن قۇلاتپاي ۇستاپ تۇرعان باستى تابىس كوزىن جاۋىپ تاستاۋى ىقتيمال. الايدا يران مۇناي ەكسپورتىنىڭ 90 پايىزىن قامتاماسىز ەتەتىن پارسى شىعاناعىنداعى شاعىن ارالدى باسىپ السا، بۇل اقش پەن ءيزرايلدىڭ يرانعا قارسى سوعىسىن ءتىپتى ۋشىقتىرىپ جىبەرۋى مۇمكىن. مۇنىڭ ءوزى دە يران ەكونوميكاسىن تولىق قۇردىمعا جىبەرە المايدى دەيدى ساراپشىلار. 7 ناۋرىزدا Axios باسىلىمى اقش اكىمشىلىگى حارك ارالىن باسىپ الۋ مۇمكىندىگىن تالقىلاعانىن حابارلادى . يران بۇل ارالعا

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: