|  |  | 

ساياسات شوۋ-بيزنيس

قانات سۇلتانبەكوۆ: LRT-نىڭ جوعالعان اقشاسىن جاقسىبەكوۆ پەن اليەۆتەن سۇراۋ كەرەك

قانات سۇلتانبەكوۆ: LRT-نىڭ جوعالعان اقشاسىن جاقسىبەكوۆ پەن اليەۆتەن سۇراۋ كەرەك
فوتو: nege.kz

ۇقك-ءنىڭ بۇرىنعى توراعاسى كارىم ءماسىموۆ ۇستالعالى بەرى LRT ىسىمەن كۇدىككە ىلىنگەن قانات سۇلتانبەكوۆتىڭ داۋىسى مۇحيتتىڭ ارعى جاعىنان وقتىن-وقتىن ەستىلىپ جاتىر. ول بۇگىن تاعى اقتالىپ، LRT ىسى تۋرالى پوست جازدى. بايقاۋىمىزشا، «پاندورا جاشىگىنىڭ» قاقپاعى اشىلا باستاعان سىڭايلى…

Nege.kz وقىرماندارى كەرەگىن الار دەگەن ويمەن سۇلتانبەكوۆكە دە مىنبەر ۇسىندىق.

سونىمەن، سۇلتانبەكوۆ بىلاي دەيدى: «مەن ەشقانداي دا ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپ قۇرعام جوق، LRT مەن BRT قۇرىلىسى بويىنشا ەشقانداي دا اقشا ۇرلاعان ەمەسپىن. مەن ونىڭ ءبىر تيىنىن دا المادىم. قىسقاشا باياندايىن.

2009 جىلدىڭ قازانى مەن 2014 جىلدىڭ جەلتوقسانى اراسىندا استانا قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى بولدىم.

2016 جىلى (مەن اكىمدىكتەن كەتكەن سوڭ 2 جىلدان كەيىن) اكىمدىك لرت اقشاسىن (257 ملن دوللار) استانا بانكىنە اۋداردى، اقشا سول كۇيى جوق بولدى. قۇرىلىس سول سەبەپتى توقتاپ، «جەمقورلىق ەسكەرتكىشى» پايدا بولدى.

استانا لرت.

ەندى رەت-رەتىمەن باياندايىن.

2012 جىل. ۇكىمەت پەن تۇڭعىش پرەزيدەنت Alstom (فرانتسيا) كومپانياسىمەن بىرىگىپ، LRT سالۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. Alstom جەر بەتىمەن جۇرەتىن ترامۆايدى (ەۋروپا ەلدەرىندەگىدەي) ۇسىندى. سول جىلى تاسماعامبەتوۆ ونى وزگەرتىپ، ترامۆايدى ەستاكاداعا كوتەرۋدى (دۋبايداعىداي) تاپسىردى.

مۇنىڭ يميدجدىك جوبا ەكەنىن، شاعىن قالادا جولاۋشىلار از بولعاندىقتان جۋىق ارادا ءوزىن-ءوزى اقتامايتىنىن ءبارى ءتۇسىندى.

2013 جىل. تۇڭعىش پرەزيدەنت جوبانى توقتاتتى، ال اكىم تاسماعامبەتوۆ جوبانىڭ قۇنىن ارزانداتۋ ءۇشىن ەل باسشىلىعىن LRT-نى BRT-عا – ەستاكادا ترامۆايلارىن اۆتوبۋس جولاعىنا اۋىستىرۋعا كوندىردى.

2014 جىل. ۇكىمەت پەن تۇڭعىش پرەزيدەنت BRT جوباسىن ماقۇلدادى جانە قۇرىلىستى باستاۋعا پارمەن بەردى. باتىس ماماندارىمەن كەڭەستى، جوبا جاسادى، قۇرىلىستى باستاۋعا كەلىسىم شارت جاسالدى.

2014 جىلدىڭ كۇزى. تاسماعامبەتوۆتى قورعانىس مينيسترلىگىنە اۋىستىرىپ، ورنىنا جاقسىبەكوۆتى تاعايىندادى.

ي.تاسماعامبەتوۆ.

سول جىلى استانانىڭ اكىمى جاقسىبەكوۆ مەنى ءوزىنىڭ ۇلى داۋرەنگە جىبەردى. ول بارلىق ترانسپورتتىق جوبالاردان «وتكات» سۇراعان بولاتىن. مەن ودان باس تارتتىم دا، جۇمىستان كەتۋىمە تۋرا كەلدى. ايتىلعان اڭگىمەنىڭ ءاربىرىن جىلىكتەپ، داۋرەننىڭ بۇل جوبالاردىڭ ءتىزىمىن قالاي اسقان قىزىعۋشىلىقپەن زەرتتەگەنىن ايتا وتىرىپ، بۇل تۋرالى كوپ نارسە جازۋعا بولادى.

2014 جىلدىڭ جەلتوقسانى. مەن اكىمدىكتەن كەتتىم دە، مەنىڭ ورنىما ءنۇرالى اليەۆ كەلدى. جاقسىبەكوۆ ەل باسشىلىعىن LRT جوباسىنا قايتا ورالىپ، قىتاي تەحنولوگياسىمەن سالۋعا كوندىردى. قازىرگى «سالىنعانى»، انىعىندا توقتاپ تۇرعانى – جاقسىبەكوۆ پەن اليەۆ تىقپالاعان جوبا.

سول جىلى ءماسىموۆتىڭ قىتايعا ساپارى بارىسىندا LRT-نى قىتاي كومپانيالارى سالادى دەگەن شارتپەن حالىقارالىق زايم تارتىلدى.

2016 جىل. قىتايدىڭ LRT سالۋعا دەپ بولگەن 257 ملن دوللارى استانا بانكىنە اۋدارىلدى دا، تۇسىنىكسىز سەبەپپەن بانك بانكروت بوپ قالدى. ال قۇرىلىس توقتادى.

بۇل اقشانىڭ قايدا كەتكەنىن بانك ەسەپشوتى ارقىلى انىقتاۋعا بولادى، بىراق تەرگەۋ مۇنى ىستەمەي وتىر.

پرەزيدەنت توقاەۆ 2019 جىلى (Deutsche Welle) قىتايدا LRT جوباسى بويىنشا كىنالىلەر سوتتالعانىن ايتتى. ەندەشە LRT-نىڭ قىتايلىق ۆاريانتىنا 2 جىل بۇرىن جۇمىستان كەتىپ قالعان مەنىڭ قانداي قاتىسىم بار؟

ك.ءماسىموۆ.

بۇل ءىس بويىنشا مەنى جانە باسقا دا ادامداردى ايىپتى ەتىپ شىعارىپ، «استانا لرت قىلمىستىق ءىسى» دەپ اتالاتىپ ۇلكەن وتىرىكتىڭ فيگۋرانتىنا اينالدىردى. ءبىز BRT  بويىنشا جۇمىس ىستەسەك تە، جوبالار بويىنشا نەگىزگى شەشىمدەردى قابىلداعان استانا اكىمى، ۆيتسە-مينيسترلەر، مينيسترلەر، پرەمەر-مينيستر جانە پرەزيدەنت اكىمشىلىگى سياقتى تىزبەكتە كىشكەنتاي ادام بولساق تا، قولدان ايىپتى ەتىپ شىعاردى.

جەمقورلىققا قارسى قىزمەت مەنى لرت-عا بولىنگەن اقشانى جىمقىرۋدى ۇيىمداستىردى دەپ ايىپتادى.

ايىپتاۋدىڭ بار نەگىزى ەتىپ 2014 جىلى 5 ناۋرىزدا قول قويىلعان جوبانىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق شىعىندارىنىڭ سمەتالىق جيىنتىعى قۇجاتىن العان. بۇل جوبا «استانا قالاسىنىڭ ترانسپورتتىق جاڭا جۇيەسى» دەپ اتالادى. بۇل BRT, ITS قۇرىلىسىنىڭ باستاپقى كەزەڭى بولاتىن.

ول كەزدە ۇكىمەت اكىمدىككە قىسىم جاساپ، كەلىسىمگە تەزدەتىپ قول قويۋدى تالاپ ەتتى. تيىسىنشە، تاسماعامبەتوۆ ماعان تالاپ قويدى، ال مەن باسقا مامانداردان ۇكىمەت تاپسىرماسىن تەزدەتىپ ورىنداۋدى تالاپ ەتتىم. تەرگەۋ بۇدان مەنىڭ قىلمىسىمدى كورىپ وتىر-مىس.

وسىنداي جاعدايدان كەيىن مەن جانە باسقا دا ماماندار تاسماعامبەتوۆپەن كەلىسە وتىرىپ، جوباعا قول قويدىق. تەرگەۋ ارالىق قۇجاتقا قول قويعانداردىڭ ءبارىنىڭ قىلمىسىن دالەلدەدىك دەپ مالىمدەدى.

ءار نارسەنى ءوز اتىمەن اتاساق، BRT جوباسى بويىنشا عانا ايىپتاۋدا، ال LRT جوباسى بويىنشا ەشكىمدى تەرگەگەن جوق، تەرگەۋ جۇرگىزىلمەدى، 257 ملن دوللاردى ەشكىم ىزدەپ جاتقان جوق. اكىمدەر مەن ۇكىمەت مۇشەلەرىنىڭ ەشبىرى تەرگەلمەدى. نەگىزگى شەشىمدى قابىلداعان سولار بولاتىن».

سۇلتانبەكوۆ مانحەتتەننىڭ تۋريستەردەن تىنىشتاۋ كوشەسىندە كوفە ءىشىپ وتىرىپ، وسىلاي دەپ جازىپتى. بۇعان ادىلبەك جاقسىبەكوۆ، ءنۇرالى اليەۆ جانە يمانعالي تاسماعامبەتوۆ نە دەپ جاۋاپ بەرەر ەكەن؟

nege.kz اقپاراتتىق-ساراپتامالىق پورتالى

Related Articles

  • اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    كيان شاريفي يران يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالى. امەريكا مەن ءيزرايلدىڭ يرانعا اۋە شابۋىلدارى جالعاسىپ جاتقان تۇستا اقش-تاعى ساياسي ورتادا يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالىن باسىپ الۋ يدەياسى تالقىلانا باستادى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، ۆاشينگتون يرانداعى مۇناي ەكسپورتىنىڭ نەگىزگى وشاعى سانالاتىن حارك ارالىن نىساناعا الۋى ابدەن مۇمكىن. بۇل سانكتسيالار قۇرساۋىنداعى يران ەكونوميكاسىن قۇلاتپاي ۇستاپ تۇرعان باستى تابىس كوزىن جاۋىپ تاستاۋى ىقتيمال. الايدا يران مۇناي ەكسپورتىنىڭ 90 پايىزىن قامتاماسىز ەتەتىن پارسى شىعاناعىنداعى شاعىن ارالدى باسىپ السا، بۇل اقش پەن ءيزرايلدىڭ يرانعا قارسى سوعىسىن ءتىپتى ۋشىقتىرىپ جىبەرۋى مۇمكىن. مۇنىڭ ءوزى دە يران ەكونوميكاسىن تولىق قۇردىمعا جىبەرە المايدى دەيدى ساراپشىلار. 7 ناۋرىزدا Axios باسىلىمى اقش اكىمشىلىگى حارك ارالىن باسىپ الۋ مۇمكىندىگىن تالقىلاعانىن حابارلادى . يران بۇل ارالعا

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

  • «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    قازىرگى اتا زاڭنىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى، اكادەميك مايدان سۇلەيمەنوۆ كونستيتۋتسيا رەفورماسىن سىنادى. ول زاڭنىڭ ءماتىنىن شاعىن ءبىر توپ الدەقاشان جازىپ قويعانىن، ال كوميسسيا جاي عانا ماقۇلدايتىنىن ايتادى. ونىڭ سوزىنشە، عالىمدار مەن ساراپشىلاردىڭ ۇسىنىستارى ەسكەرىلمەيدى. بۇل تۋرالى اكادەميك Facebook-تە جازدى: كەيىنگى كەزدە مەنەن كونستيتۋتسيانى تالقىلاپ جاتقاندا، نەگە ءۇنسىز قالعانىمدى ءجيى سۇراپ جاتىر. قىسقا قايىرسام: ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم. ءيا، مەن قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرىمىن. تالقىلاۋ كەزىندە ەكى ماسەلە ءۇشىن كۇرەستىم: كونستيتۋتسيالىق سوتتى ساقتاۋ جانە پارلامەنتتىڭ وكىلەتتىگىن شەكتەمەۋ. بىراق ەكەۋى دە قابىلدانبادى. سوعان قاراماستان، مەن بۇل كونستيتۋتسيادان ۇيالمايمىن. مەن نازارباەۆ پەن ونىڭ وتباسىنىڭ جەكە بيلىگىن نىعايتۋعا باعىتتالعان كەيىنگى تۇزەتۋلەردەن ۇيالامىن. نازارباەۆتىڭ كەزىندە-اق وسى ماسقارا تۇزەتۋلەردىڭ بارلىعىن تالداپ، كونستيتۋتسيانى جەتىلدىرۋ بويىنشا بىرقاتار ۇسىنىستار ەنگىزۋ تۋرالى

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: