كوز قاراس

اباق كەرەي

kerey.kz

 |  May 17, 2015

اباق كەرەي 12 اتاعا بولىنەدى.

اباق – بۇدان سەگىز ءجۇز جىل بۇرىن، ياعني شىڭعىس حان زامانىنا دەيىن-اق بايقال كولىنىڭ وڭتۇستىگىندە التاي تاۋلارىندا ءومىر سۇرگەن، كەرەي ەلىنىڭ بەلدى تايپاسى بولعان، قۋاتتى جەكە بيلىك قۇرعان ەل. سول كەزدە اباقتاردى اباق تىڭ ءبىر رۋى مەركتتەر بيلەپ تۇرعان كەز ەدى. .. شىڭعىستىڭ اباقتاردىڭ بيلەۋشىلەرىنە دەگەن جەكە باستىق وشپەندىلىگى سالدارىنان 1204 جىلى قىرعىنعا ۇشىراپ، جەڭىلگەن اباقتار سارىارقاعا قاشقاندىعىنا، 1216 جىلى جوشى اسكەرى قازىرگى ىرعىز-تورعاي ولكەسىندە سۇبەدەي اسكەرىنىڭ اباقتاردى تولىق تالقانداعاندى ءوز قۇزىرلارىنا قاراتتى. اباقتار كەيىنەن كەرەيدىڭ قۇرامىنا قايتا قوسىلپ اباقكەرەي دەپ اتالدى.
12 اباقكەرەي بولىپ بەرتىنگى كەزدە ءبولىندى..
بۇل ءبولىنىس قىتاي قاراماعىنا وتكەن كەزدەن باستالادى. اباق كەرەيدىڭ قايدان، قالاي تاراتىلاتىنى تۋرالى شەجىرەلەر كوپ جانە ولاردا بىرىزدىلىك جوق، ياعني «اركىمدىكى وزىنە ءجون» دەگەنگە سايادى. ويعىرلىق ءماسالي، دويتەن، ساحاريا قاريالاردىڭ ماقۇلداۋى نەگىزىندەگى اتام جاناتتىڭ (ا.ج) جازىپ قالدىرعان شەجىرەسىندە اباقتان يزەن، جۋسان. يزەننەن ماعىنالى، سيدالى، جابايدى تاراتادى. ماعانالىدان قويلاۋ، بايلاۋ دەلىنەدى. قويلاۋدان-يتەلى. اباق كەرەيدىڭ ىشىندە يتەلى رۋى «نوقتا اعا» اتالادى. اباق كەرەيدىڭ اتا-تەك شەجىرەسىنوقتا اعانىڭ جولى- ەرتەدە ەل كوشكەندە كوسەم تۇيەنى جەتەلەيدى جانە داستارقانعا باتا بەرۋ، تاباقتاعى سىيلى مۇشەنى كەسۋدە باسىمدىلىق بەرىلەدى. بايلاۋدان جانتەكەي، جادىك، شەرۋشى رۋلارى تارايدى. سيدالىدان جاستابان، شيمويىن، كونساداق رۋلارى تاراعان. جاستابان رۋى نەگىزىنەن شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ بۇرىنعى شۇبارتاۋ (قازىر اياگوز اۋدانىنىڭ قۇرامىندا) اۋدانىن مەكەندەيدى. كەرەي التايعا بەت العاندا قابانباي باتىر مەن اقتامبەردى باتىر جىراۋمەن دوس-جار شاقانتاي، نۇرالى باتىرلار نايماننان قونىس الىپ، مەكەندەپ قالعان دەلىنەدى. كەيىننەن بۇل ولكەدە اباي ەلى توبىقتىلار قوڭسىلاس بولادى. جاستابان-بەلگىلى عالىم-جازۋشى مۇحتار ماعاۋيننىڭ ەلى.جابايدان قاراقاس، مولقى، سارباس رۋلارى تارايدى. ماعىنالىنىڭ قىزى ماۋلىمنەن شۇبارايعىر تارايدى دەلىنەدى. شەجىرەشىلەر شۇبارايعىردى كەرەيدىڭ جيەنى، ون ەكى رۋعا ءبولىنۋ كوگەداي تورە تۇسىندا، ءمانجى قىتايعا باعىنۋ كەزەڭىنەن بەرى پايدا بولسا كەرەك. شىندىعىنا كەلگەندە ون ەكى كەرەيگە بىردە شيمويىندى، بىردە، جانتەكەي ىشىندەگى قۇلتايبولاتتى جاتقىزۋى وسىنى مەڭزەيدى. ءار رۋدىڭ ءوز تاڭباسى، ۇرانى بار. ولار ءار رۋدىڭ جوڭعارلارعا، كەيىننەن قالماقتارعا قارسى كۇرەسكەن باتىرلارىنىڭ ەسىمدەرى:
1. يتەلى (بۇقارباي)
2. جانتەكەي (شاقاباي)
3. شەرۋشى (بايتايلاق)
4. مولقى (ماشان)
5. قاراقاس (قاپتاعاي)
6. مەركىت (قۇلسارى)
7. جاستابان (جوبالاي)
8. كونساداق (جاباي)
9. شۇبارايعىر (قوجابەرگەن)
10. سارباس (سارىتوقاي)
11. جادىك (جانات)
12. شيمويىن (المەمبەت)

Altynxan AbaqKerei