|  |  | 

ساياسات سۋرەتتەر سويلەيدى

ورالدا ونوماستيكا ماسەلەلەرى تالقىلاندى (فوتو)

ورال. قازاقپارات – بۇگىن ورال قالاسىنداعى سالتانات سارايىندا «ونوماستيكا جانە كورنەكى اقپارات ماسەلەلەرى» دەگەن تاقىرىپتا رەسپۋبليكالىق دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسى بولدى.وندا قر مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى تىلدەردى دامىتۋ جانە قوعامدىق-ساياسي جۇمىس كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى سەرىك سالەموۆتىڭ ءمالىم ەتكەنىندەي، قازىرگى تاڭدا سىرتقى جارناما مەن كورنەكى اقپارات ماتىندەرىنىڭ قاتە جازىلۋى، مەملەكەتتىك تىلدەگى كورنەكى اقپاراتتاردىڭ جۇيەلى سيپات الماۋى قوعامدا ءجيى سىنعا ۇشىراپ جاتادى.

ەلىمىزدە كورنەكى اقپارات ماسەلەلەرى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ءتىل تۋرالى» جانە «جارناما تۋرالى» زاڭىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى. وسى رەتتە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار تاراپىنان كورنەكى اقپاراتتار مەن جارنامالاردىڭ ساۋاتتىلىعىن قاداعالاۋ، ءتىلىن رەتتەۋ، جۇيەلەۋ جەتىسپەيدى. سول سەبەپتى ولاردىڭ قولدانىستاعى زاڭناما تالاپتارىنا ساي رەسىمدەلۋى ءۇشىن ادىستەمەلىك كومەك كورسەتۋ قاجەت.

وتىرىستا ءسوز العان باتىس قازاقستان وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ حاتشىسى مالىك قۇلشار ونوماستيكانىڭ ساياسي سالماعى بار، وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى ەكەندىگىن ايتىپ، بۇل باعىتتا وڭىردە ءبىراز جۇمىس جاسالعاندىعىن جەتكىزدى.

ايتالىق، كوشە اتاۋلارىن وزگەرتۋگە قاتىستى وبلىستىق ونوماستيكا كوميسسياسىنا 1237 ۇسىنىس تۇسسە، سونىڭ 730-ى وڭ شەشىمىن تاپتى.

قر پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتى، قر ۇكىمەتى جانىنداعى رەسپۋبليكالىق ونوماستيكا كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى جابال ەرعاليەۆتىڭ ايتۋىنشا، مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋ قازاق قوعامىن، ۇلت زيالىلارىن تولعاندىرىپ وتىرعان اسا تولعاقتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى ەكەندىگى بەلگىلى. ءتىل ادامنىڭ جانى، رۋحى، سوعىپ تۇرعان جۇرەگى، سوندىقتان وعان بەي-جاي قاراۋعا بولمايدى. ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىن جاريالاعاننان بەرگى جيىرما بەس جىل ىشىندە سول باياعى ماسەلەلەردىڭ الدىمىزدان شىعىپ كەلە جاتقانى ءتىل ساياساتىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ كەمدىگىنەن دەۋگە بولادى. ەندىگى مىندەت – كوپ ۇلت وكىلدەرى مەكەندەيتىن قازاقستانداعى ەل بىرلىگىن ساقتاي وتىرىپ، مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ تاريحي ماڭىزىن بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ ساناسىنا ءسىڭىرۋ، ونىڭ كوكەيكەستى ماسەلەلەرىن كوپ بولىپ شەشۋ. مىسالى، باق-تا، تەلەديداردا مەملەكەتتىك ءتىلدى ناسيحاتتاۋ ءادىس-تاسىلدەرىن جەتىلدىرۋ كەرەك. بۇگىنگى ۇرپاقتى تىلگە باۋليتىن جاندى روليكتەردى نەگە ۇيىمداستىرماسقا. سونداي-اق مەكەمە-كاسىپورىندار ءوز ەسەپ، حابارلامالارىن ەكى تىلدە جاساعانىمەن، ونىڭ قازاقشاسىنا كوڭىل تولادى دەپ ايتۋ قيىن. كەيدە ونىڭ ورىسشاسىن وقىعاننان كەيىن عانا قازاقشا ءماتىندى تۇسىنۋگە بولادى. ياعني قازاق ءتىلى اۋدارما ەسەبىندە كولەڭكەدە قالىپ قويماۋى كەرەك.

ابايتانۋشى، م.اۋەزوۆ اتىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى گۋمانيتارلىق عىلىمدار ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، اكادەميك مەكەمتاس مىرزاحمەتۇلى كورنەكى جارناما دا ۇلتتىق يدەولوگيادان تىسقارى قالماۋى كەرەكتىگىن اتاپ كورسەتتى. حالقىمىزدا جەر دە، دانالىق تا، ادامگەرشىلىك تە جەتكىلىكتى. سوندىقتان ۇلتتىق ءداستۇردى جوعالتىپ الماۋ ءۇشىن كوپ نارسە جاسالۋى كەرەك. ونوماستيكا ماسەلەسىندە دە ويلاناتىن، قولعا الاتىن ماسەلەلەر از ەمەس. ەڭ باستىسى، ارقايسىمىز بەلسەنە قاتىسساق، قانشا كۇردەلى بولسا دا، شەشىلمەيتىن ماسەلە جوق، تەك ونى ۇزاتىپ الماۋىمىز كەرەك.

وتىرىستا سونداي-اق قر ۇكىمەتى جانىنداعى رەسپۋبليكالىق ونوماستيكا كوميسسياسىنىڭ مۇشەلەرى، ل.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى سەرىك نەگيموۆ، «ايقىن» رەسپۋبليكالىق گازەتىنىڭ باس رەداكتورى نۇرتورە ءجۇسىپ جانە باسقالارى جارناما جانە كورنەكى اقپارات توڭىرەگىندە ءوز وي-تولعامدارىمەن ءبولىستى.

سونىمەن قاتار ونوماستيكا سالاسىنداعى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەردى رەتتەۋ ماسەلەلەرى دە تالقىلاندى.

ايتا كەتەيىك، ونوماستيكاعا بايلانىستى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەرگە قۇقىقتىق تالداۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ماسەلەسىنىڭ تۋىنداۋىنا بايلانىستى ونوماستيكالىق نىساندار، اكىمشىلىك-اۋماقتىق بىرلىكتەردىڭ قۇرامداس بولىكتەرىنە اتاۋ بەرۋ جانە قايتا اتاۋ راسىمدەرى 2016 جىلعا دەيىن توقتاتىلىپ وتىر. وسىعان وراي اتالعان ماسەلەنى تالقىلاۋ، قولدانىستاعى زاڭناماعا ۇسىنىستار ازىرلەۋ ماقساتىندا مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى جانىنان ارنايى جۇمىس توبى قۇرىلدى. ورالدا وتكەن وتىرىستا ايتىلعان ۇسىنىس-پىكىرلەر دە جيناقتالىپ، ەكشەلەتىن بولادى.
ونوماستيكا  ونوماستيكا  ونوماستيكا  ونوماستيكا

 

Related Articles

  • پۋتين قازاقستان جانە وزبەكستانمەن اسكەري كەلىسىمدەردى قايتا قاراۋعا كوشتى. بۇل وعان نە ءۇشىن كەرەك؟

    پۋتين قازاقستان جانە وزبەكستانمەن اسكەري كەلىسىمدەردى قايتا قاراۋعا كوشتى. بۇل وعان نە ءۇشىن كەرەك؟

    كاميللا ۆاليەۆا كوللاج اۆتورى — تيمۋر تيماەۆ شىلدەنىڭ اياعىندا رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين قازاقستان جانە وزبەكستانمەن اسكەري-تەحنيكالىق ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمدەردى قايتا قاراۋدى تاپسىردى. قولدانىستاعى كەلىسىمدەردى ماسكەۋ استانامەن 2013 جىلى، ال تاشكەنتپەن 2016 جىلى جاساعان. قازىر بۇل قۇجاتتار قارۋ-جاراق پەن اسكەري تەحنيكانى جەتكىزۋدى، اسكەري ماقساتتاعى ونىمدەر الماسۋدى جانە تەحنولوگيالار بەرۋدى رەتتەيدى. الايدا كەلىسىمدەردە ناقتى نە وزگەرۋى مۇمكىن جانە رەسەي ولاردى ءدال قازىر نەگە قايتا قاراپ جاتىر؟ ازىرگە كرەملدىڭ استانا جانە تاشكەنتپەن جاسالعان اسكەري-تەحنيكالىق كەلىسىمدەردىڭ ناقتى قاي تۇستارىن قايتا قاراستىرىپ جاتقانى بەلگىسىز. وزبەكستان قورعانىس مينيسترلىگى ازاتتىق راديوسىنىڭ ساۋالىنا جاۋاپ بەرمەدى. ال قازاقستان قورعانىس مينيسترلىگى قۇجاتتار بويىنشا جۇمىس اياقتالعانعا دەيىن ولاردىڭ مازمۇنىنا تۇسىنىكتەمە بەرمەيتىنىن مالىمدەدى. “شەكتەۋلى تۇردە تاراتۋعا جاتپايتىن اقپارات جۇرتقا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ رەسمي اقپاراتتىق

  • تيبەت اسقان كوش نە سەبەپتى باستالدى؟

    تيبەت اسقان كوش نە سەبەپتى باستالدى؟

    1883-جىلى التايدان جامىسباي باستاعان قازاقتار العاش رەت باركول جەرىنە كوشىپ باردى، 1887-1891-1895 جىلدارى تاعىدا كوشىپ كەلگەندەر بولدى. ونان كەيىندە كوشىپ كەلگەندەر بولدى، مىسالى 1912-1913 جىلدارى، 1920 جىلدارى، 1924-1929 جىلى كەلگەنلەر بولدى، ولاردىڭ دەنى التايدان بولاتىن. 1912 جىلدان كەيىن مانجۋ بيلىگى قۇلاپ قىتاي بيلىگى ورنادى، 1928 جىلى بيلىككە كەلگەن جين شۋرىن التاي تورەسى قاسىمقان ۇلى شارىپقاندى، تارباعاتاي تورەسىنىڭ ۇلى قىزىردى، باركول قازاق ۇكىردايى ءالىپتىڭ ۇلى ەلىسقاندى ۇرىمجىدە وقىتتى، ەلىسقان زاماناۋي اسكەري ءبىلىم الدى، قىتاي ءتىلىن ۇيرەندى. ونى 200 ادامدىق قارۋلى قازاققا باسشى ەتىپ ونى «شىعىس شىڭجاڭ شەگارا قورعانىس وتريادى» دەپ اتادى. 1931 جىلى قۇمىل ۇيعىرلارى قوجانيازدىڭ باستاۋىندا كوتەرىلىس جاسادى. وقيعا ءبىر قىتاي اسكەر باسىنىڭ ءبىر ۇيعىر قىزدى زورلىقپەن ايەل ەتىپ الماق

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

  • ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان ارعى بەتتىڭ كورنەكى تۇلعالارى مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى

    ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان ارعى بەتتىڭ كورنەكى تۇلعالارى مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى

    ارما الەۋمەت! 31 مامىر ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنى. وسىعان بايلانىستى ىرگەلەس ەلدەردە سونىڭ ىشىندە شىعىس تۇركىستان وڭىرىندە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان شىڭجاڭ قازاقتارىنىڭ ساياسي، الەۋمەتتىك ءھام مادەني تاريحىن تانىپ ءبىلىپ جۇرگەنىمىز ارتىق بولماس. الدىمەن سۋرەتتەرگە تۇسىنىكتەمە: ءبىرىنشى سۋرەت: شىڭجاڭ ولكەسىندە 1934-44 جىلدارى ولكە گۋبەرناتورى بولعان شەن شيتسايدىڭ (盛世才) بەينەسى. ەكىنشى سۋرەت: تايۆان تايپەيدەگى شەن شيتسايدىڭ مازارى. 2024 جىلى ارنايى ىزدەپ تاۋىپ باسىنا بارعانداعى ەستەلىك. ول تۋرالى ەستەلىكتى كەيىن وقيسىزدار. ءۇشىنشى سۋرەت: شىڭجاڭ ولكەسى قۇمىل ايماعىنىڭ ايماق گۋبەرناتورى بولعان جولبارىس بەگ-ءتىڭ مازارى. تايۆان تايپەي قالاسىنداعى مۇسىلماندار زيراتىندا جەرلەنگەن. 2024 جىلى ارنايى ىزدەپ تاۋىپ باسىنا بارىپ قايتتىم. ءتورتىنشى سۋرەت: 1944 جىلى ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسشىلەرى قۇلجا قالاسىن ازات قىلعان سوڭ قالا

  • ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا ء«ان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    بۇگىن الماتى قالاسى اكىمدىگى مادەنيەت باسقارماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن پانفيلوۆ كوشەسى بويىنداعى ساحنادا ناۋرىز مەرەكەسىنە ارنالعان «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءداستۇرلى ءان كەشى جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. الماتى قالاسى حح عاسىردىڭ 30-جىلدارىنان باستاپ ۇلت مادەنيەتىنىڭ ۇيىتقىسى، ورداسى قىزمەتىن اتقارىپ كەلەدى. ءداستۇرلى ونەردىڭ ءىرى وكىلدەرى، زەرتتەۋشىلەرى وسى قالادا تۇرىپ، ەڭبەك ەتتى. قازىر دە پروفەسسيونالدىق تيپتەگى ءداستۇرلى مۋزىكانىڭ ەڭ ءىرى وشاعى – الماتى. مۇندا ەتنومۋزىكانىڭ بەلگىلى قايراتكەرلەرى، ءداستۇرلى دومبىراشى، قوبىزشى، سىبىزعىشى، ءانشى-تەرمەشىلەر ازىرلەيتىن ارناۋلى ورتا جانە جوعارى وقۋ ورىندارى، ونەر ۇجىمدارى شوعىرلانعان. قازاق كونە مۋزىكا اسپاپتارىنىڭ جەر بەتىندەگى جالعىز مۋزەيى مەن ەلىمىزدەگى جالعىز ءداستۇرلى ونەر تەاترى دا وسىندا. سوڭعى ۋاقىتتارى الماتى قالاسىندا ءداستۇرلى ونەردى ناسيحاتتاپ جۇرگەن جاس ونەرپازداردىڭ ارنايى ءان كەشى وتپەپ ەدى.

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: