|  |  | 

جاڭالىقتار سۋرەتتەر سويلەيدى

ماعجاننىڭ ىشىگى

DSC_9750 (1)

بۇل حاباردى ارىپتەس ءىنىم بايقال بايادىلوۆتەن ەستىپ، ماعجان جۇ­ما­باەۆ ىشىگىن كوزىمىزبەن كورۋگە اسىقتىق.

قاسقىر ىشىكتىڭ بۇگىنگى يەسى، كوكشەتاۋ قالاسىنىڭ تۇرعىنى ءباتيما اياعانوۆا قاراعاندى مۇعا­لىم­­دەر ينستيتۋتىن 1951 جى­لى بىتىرگەن. عۇمىرىنىڭ 52 جىلىن ءبىلىم سالاسىنا ارناعان ۇلاعاتتى ۇستاز ءوز اۋلەتىندە 30-جىلداردان بەرى ساقتالىپ كەلە جاتقان قاس­قىر ىشىكتى قىمبات جادىگەرىنە سا­نايدى. ەل-جۇرتقا ەرتەرەك تا­نىستىرماعانىنىڭ سىرىن امانات جۇگىنىڭ اۋىرلىعىمەن تۇسىندىرەدى.

سالماقتاپ كوردىك، زىلدەي اپ-اۋىر ەكەن. جەلبەگەي جامىلۋعا دا رۇقسات بەرىلدى. اپايدىڭ ايتۋىنا قاراعاندا، جەتى قاسقىردىڭ تەرىسىنەن تىگىلگەن. جونى قارا قىل­­شىقتانعان، تۇگى مەن ءتۇبىتى سول قالپى ساق­تالعان، سىرتى قالىڭ، مىقتى شۇعامەن قاپتالعان ونەر تۋىندىسى دەرلىك. شالعايى مول پىشىلگەن، قولتىعى كەڭ، جاعاسى ويىقتالىپ، مويىن مەن باستى تۇتاس جاباتىن كول-كوسىر دۇنيە. يلەۋى ابدەن قاندىرىلعان ىشىك قابىرعانىڭ جاساۋىن جارقىراتىپ تۇر. قانشاما ۋاقىت وتسە دە، ءوڭىن جويماعان. ءتۇز تاعىسىنىڭ قاسيەتى دە مىقتى-اۋ.

بۇل ىشىكتىڭ تاريحى دا تەرەڭ. ءباتيما ءاشىر­بەكقى­زىنىڭ اكەسى اشىربەك اتا قازىرگى سولتۇستىك قازاق­ستان وبلىسىنىڭ ءۋاليحانوۆ اۋدا­نىنىڭ اۋماعىنداعى ۇلكەن قاراويدىڭ ماڭىندا 1883 جىلى دۇنيەگە كەلگەن. اناسى شاكيرا ءاۋبا­كىرقىزى كىشى قاراويدىڭ قىزى. اناسىنىڭ ءىنىسى، ياكي ناعا­شىسى جاقيا ءاۋ­با­كىر­ۇلى زامانىندا ومبى قالاسىندا ءبىلىم العان. كەيىن بەستوبەنىڭ ماڭايىن­داعى قى­زىلقاق اۋىلىندا مۇعالىم بولىپ ەڭبەك ەتىپتى. بۇرىنعىلاردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا، جىر الىبى ماعجانمەن اكەسى دە، ناعاشىسى دا دوس-جار بولسا كەرەك. ءباتيما ءاشىر­بەكقىزىنىڭ بىلەتىنى، كوزى اشىق، كوكىرەگى وياۋ، جاق­سىلارمەن كوپ دامدەس، پىكىرلەس بولعان، ءبىر-بىرىنە شۋاق-شارا­پاتى تيگەن اكەسىنە وسى جادىگەردى ايگىلى اقىن ماع­جان جۇماباەۆ سىيلاعان ەكەن.

سول كەزدەرى كىشى قاراوي ءتو­ڭى­­­­­­­رە­گىندە كەنەتاي ەسىمدى ون ساۋساعىنان ونەر تامعان ايتۋلى شەبەر بولىپتى. قاسقىر ىشىكتى سول كەنەتاي شەبەر تىككەن. كەيىن ارادا تالاي جىلدار وتكەن سوڭ ءباتيما ءاشىر­بەكقىزىنىڭ جولداسى، ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ار­دا­گەرى قايىربەك حاسەنوۆ الماتى قالا­سىنداعى جوعارى پارتيا مەكتەبىن ءبىتىرىپ كەلىپ، قىزىلتۋ اۋدانىنىڭ «حەرسون» كەڭشارىنا پارتكوم حاتشىسى بولىپ تاعايىن­دالادى. وسى ءبىر قۋانىش­قا ءبا­تيما اشىربەكقىزىنىڭ اكەسى، ياعني، قايىن اتاسى: «مەنىڭ شاڭى­راعىم­داعى ەڭ قىمبات مۇلكىم، الاشتىڭ ايتۋلى اقىنى، جىر الەمىنىڭ جارىق جۇلدىزى ماعجان جۇماباەۆتان قالعان جادىگەر»، دەپ سىيعا تارتسا كەرەك. سودان بەرى ۇيدەگى ءتورت قۇلاقتى ابدىرادا ساق­تالىپتى.

باقبەرگەن امالبەك،

«ەگەمەن قازاقستان».

اقمولا وبلىسى.

Related Articles

  • ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا ء«ان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    بۇگىن الماتى قالاسى اكىمدىگى مادەنيەت باسقارماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن پانفيلوۆ كوشەسى بويىنداعى ساحنادا ناۋرىز مەرەكەسىنە ارنالعان «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءداستۇرلى ءان كەشى جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. الماتى قالاسى حح عاسىردىڭ 30-جىلدارىنان باستاپ ۇلت مادەنيەتىنىڭ ۇيىتقىسى، ورداسى قىزمەتىن اتقارىپ كەلەدى. ءداستۇرلى ونەردىڭ ءىرى وكىلدەرى، زەرتتەۋشىلەرى وسى قالادا تۇرىپ، ەڭبەك ەتتى. قازىر دە پروفەسسيونالدىق تيپتەگى ءداستۇرلى مۋزىكانىڭ ەڭ ءىرى وشاعى – الماتى. مۇندا ەتنومۋزىكانىڭ بەلگىلى قايراتكەرلەرى، ءداستۇرلى دومبىراشى، قوبىزشى، سىبىزعىشى، ءانشى-تەرمەشىلەر ازىرلەيتىن ارناۋلى ورتا جانە جوعارى وقۋ ورىندارى، ونەر ۇجىمدارى شوعىرلانعان. قازاق كونە مۋزىكا اسپاپتارىنىڭ جەر بەتىندەگى جالعىز مۋزەيى مەن ەلىمىزدەگى جالعىز ءداستۇرلى ونەر تەاترى دا وسىندا. سوڭعى ۋاقىتتارى الماتى قالاسىندا ءداستۇرلى ونەردى ناسيحاتتاپ جۇرگەن جاس ونەرپازداردىڭ ارنايى ءان كەشى وتپەپ ەدى.

  • سي ءتسزينپيننىڭ قىتاي اسكەري باسشىلىعىن “تازالاۋى” نەنى بىلدىرەدى؟

    سي ءتسزينپيننىڭ قىتاي اسكەري باسشىلىعىن “تازالاۋى” نەنى بىلدىرەدى؟

    ريد ستەنديش رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين (وڭ جاقتا) ەلگە ساپارمەن كەلگەن قىتاي گەنەرالى چجان يۋسيامەن قول الىسىپ تۇر. 2017 جىل. وتكەن اپتانىڭ اياعىندا قىتايدىڭ ورتالىق اسكەري كوميسسياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىنەن ءارى قىتاي كوممۋنيستىك پارتياسى ساياسي بيۋروسىنىڭ مۇشەلىگىنەن بوساتىلدى. اسكەري باسشىلىقتاعى مۇنداي جوعارى شەندى تۇلعانىڭ ورنىنان الىنۋى پەكيننىڭ تايۆانعا قاتىستى جوسپارىنا، اقش-پەن باسەكەسىنە جانە ايماقتاعى تۇراقتى ويىنشى رەتىندەگى رولىنە قاتىستى بىرقاتار سۇراق تۋعىزىپ وتىر. 24 قاڭتار كۇنى پەكين قىزمەتتەن بوساتىلعان گەنەرال چجان يۋسيا (قىتاي باسشىسى سي ءتسزينپيننىڭ كوپ جىلدان بەرگى سەنىمدى سەرىگى بولعان) تەرگەۋگە الىندى دەپ حابارلادى. توسىن شەشىمنەن كەيىن سي تسزينپين اسكەري باسشىلىق شىڭىندا جالعىز ءوزى قالدى. قىتايدى زەرتتەۋشى ساراپشىلار مۇنىڭ بيلىك ساباقتاستىعىنا ەلەۋلى سالدارى بولادى دەيدى. ال پەكيننىڭ سەرىكتەستەرى

  • تەك تىلگە بايلانىستى…

    تەك تىلگە بايلانىستى…

    قازاق رەسپۋبليكاسىندا ءبىر عانا مەملەكەتتىك ءتىل بار. ول- قازاق ءتىلى. قازاق تىلىنەن باسقا ەشبىر ەكىنشى تىلگە مەملەكەتتىك مارتەبە بەرىلمەۋى كەرەك! وتىز جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى گەوساياسي احۋالدى سىلتاۋراتىپ كەلدىك. ەندى ءبىزدىڭ دە مىنەزىمىزدى ءھام مىسىمىزدى كورسەتەتىن ۋاقىت كەلدى. قر-نىڭ ازاماتى ءھام سالىق تاپسىرۋشى قاتارداعى تۇرعىنى رەتىندە تالاپ ەتەمىن! الداعى بەس جىلدا قازاق رەسپۋبليكاسىندا ەلەۋلى دەموگرافيالىق وزگەرىستەر بولادى. اتاپ ايتقاندا 2030 جىلىنان كەيىن قازاقتاردىڭ رەسپۋبليكاداعى جالپى ۇلەسى 80-85% كە دەيىن ارتادى. سلاۆيان حالىقتارىنىڭ ءوسىمى ازايىپ 10%-عا دەيىن تۇسەدى. ەسەسىنە ەلدەگى تۇركىتىلدەس وزبەك، تاتار، ۇيعىرلاردىڭ ءوسىمى ەسەلەپ ءوسىپ ءتىپتى 10-15 جىلدا ورىستاردىڭ ورنىن باسىپ وزۋى مۇمكىن. سول كەزدە قازاق رەسپۋبليكاسىنداعى جالپى تۇركىتىلدەس حالىقتاردىڭ ۇلەس سالماعى 85-90% كە جەتەدى. ناتيجەسىندە قازاق مەكتەپتەرىنىڭ سانى،

  • ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: madeniportal.kz جانە س.ەرعالي مۇراعاتتارىنان الىندى. «يا زنايۋ!..» كىتابىنان ءۇزىندى-اۋدارما. وسيريس زاڭى I ءبىز ادامزات تاريحىن وتە ناشار بىلەمىز. XIX عاسىردىڭ باسىندا ناپولەون الەمگە مىسىردى اشتى، ال عالىمدار بۇل ەلدىڭ قيراندىلارىن زەرتتەپ، ونىڭ شامامەن ب.ز.د. III مىڭجىلدىققا تيەسىلى ەكەنىن انىقتادى. سول كەزدە ادامزات تاريحى تاعى دا قوس مىڭجىلدىققا تەرەڭدەي ءتۇستى. بىرنەشە مىڭجىلدىق بۇرىن (مەن بىلەم) ادامزات (نەمەسە ونىڭ كەيبىر بولىگى) تاڭبالى جازۋدى قولدانىپ، جازىپ جۇرگەن. بۇل بىلىمدەردى قالپىنا كەلتىرۋ ارقىلى ءبىز XX عاسىردىڭ باسىندا جاساندى تۇردە ۇزىلگەن ءتىلىمىزدىڭ تاريحىنا قاتىستى قولجەتەر شىندىقتى قايتا تانۋىمىزعا تۋرا كەلدى. 1926 جىلى باكۋدە وتكەن العاشقى تۇركولوگيالىق كونگرەستەن كەيىن تۇركولوگيا عىلىم رەتىندە قالىپتاسا المادى… …2018 جىلى نازارباەۆ مەنى اڭگىمەلەسۋ ءۇشىن اقورداعا شاقىردى. ۇلكەن ۇستەلدىڭ باسىندا

  • تۇرسىن جۇمانباي ء«ۇيسىنباي كىتابى»

    تۇرسىن جۇمانباي «ءۇيسىنباي كىتابى»

    بۇل داعاندەل، باقاناس ولكەسىنەن شىققان بي ءۇيسىنباي جانۇزاقۇلى حاقىندا قۇراستىرىلىپ جازىلعان كىتاپ. تىڭ تولىقتىرىلعان ەڭبەكتە بولىس الدەكە كۇسەنۇلى، داعاندەلى بولىسىنىڭ باسشىلارى مەن بيلەرىمەن قاتار ءابدىراحمان ءالىمحانۇلى ءجۇنىسوۆ سىندى ايتۋلى تۇلعالار جايلى اڭگىمە قوزعالعان. ولاردىڭ ەل الدىنداعى ەڭبەكتەرى، بيلىك، كەسىم – شەشىمدەرى، حالىق اۋزىندا قالعان قاناتتى سوزدەرى مەن ءومىر جولدارى، اتا – تەك شەجىرەسى قامتىلعان. سونىمەن قاتار مۇراعات دەرەكتەرىندەگى مالىمەتتەر كەلتىرىلگەن. كىتاپقا ەسىمى ەنگەن ەرلەردىڭ زامانى، ۇزەڭگىلەس سەرىكتەرى تۋرالى جازىلعان كەي ماقالالار، جىر –داستاندار، ۇزىندىلەر ەنگەن. كىتاپ قالىڭ وقىرمان قاۋىمعا ارنالعان. تۇرسىن جۇمانباي «ءۇيسىنباي كىتابى»، - جەبە باسپاسى، شىمكەنت قالاسى.134 بەت تولىق نۇسقاسىن تومەندەگى سىلتەمە ارقىلى وقي الاسىز. ءۇيسىنباي كىتاپ kerey.kz

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: