|  | 

تۇلعالار

حح عاسىردىڭ گومەرى ۇلى جامبىلدىڭ 170 جىلدىعى

Zhambyl-170 

جامبىل الەمى

بار الەمدە، جەر-كوكتە جامبىل جىرى،

قۇلاقتاردىڭ قۇرىشىن قاندىردى ءۇنى.

عاسىرلاردىڭ كوشىندە توزاڭ باسپاس،

جاۋھار جىردىڭ جاسامپاز، داڭعىلدىعى.

 

جامبىل جىرى — زاڭعارلار، قىراتتاردا،

مۇحيتتاردا، وزەن-كول، بۇلاقتاردا.

ورەندەرىم، ءور بول دەپ سىناقتاردا،

جەتەلەيدى ماڭگىلىك مۇراتتارعا.

 

ءتورت قۇبىلام توگەدى جامبىل ءانىن،

شامىرقاندىم، شاتتاندىم، بالبىرادىم.

ىلەسسەم دەپ كوشىنە ءسوز قۇرادىم،

اباي، جامبىل — ىشەگى دومبىرانىڭ.

 

الپىس ەكى تامىردا، جۇرەكتە جىر،

جان سارايىڭ اشىلار تۇنەكتە كىل.

اباي بولىپ دۇنيە سىر ايتادى،

جامبىل — الەم، جاڭارىپ ءدۇر ەتتى ءوڭىر.

 

جامبىل جىرى — باتار كۇن، تاڭ نۇرىندا،

اقشا قاردا، نوسەرلى جاڭبىرىندا.

ءشول باساسىڭ عاجايىپ مولدىرىنەن،

ويسىزدىقتان وياتار، قالعىدىڭ با؟!

 

جامبىل — داستان، جامبىل — ساز، جامبىل — ولەڭ،

ابىزىمىز ماڭگىلىك الدى كەنەن.

رۋحىمەن قولدايدى، كيەسىمەن،

جۇباتادى، كوڭىلىڭ قالدى نەدەن؟

 

اسىپ-تاسقان پەندە مە ەڭ، جەل-كوكىرەك،

بايلىعىڭمەن بولماسسىڭ ەلگە تىرەك.

تورەمىسىڭ، جامبىل جىر تەزگە سالار،

ءتاۋباڭا ءتۇس، تاعزىم ەت، كەل دە تىلەپ.

 

قۇلاق قويعىن جاسىنداي جىرىنا بۇل،

تۇماسىنا قانىققىن، سىرىنا ءبىر.

تۋا سالا قاعىنان بەزىنگەن كوپ،

جەتپەيتىندەي سىبايتىن ءتىرى جامبىل.

 

جامبىل جىرى — جاۋھارىڭ التىنىڭداي،

جەر-الەمدى تەربەتىپ شارق ۇرۋدا.

عاسىرلاردىڭ تورىنەن ءتىل قاتادى،

اقساقالى جەلبىرەپ ار تۋىنداي.

 

جامبىل بابا كەسەنەسiنiڭ
الدىنداعى وي

ارمىسىڭ بابا، الدىڭدا تۇرمىن يiلiپ،

اساۋ جۇرەگiم تولقىنداي تاسىپ، جيi ۇرىپ.

تاعزىم ەتتiم دە، سىرلاسسام دەيمiن وزiڭمەن،

اللاعا، وشپەس ءور رۋحىڭا سيىنىپ.

 

ماقتانىش سەزiم كەۋدەمدi كەرنەپ تۇر بۇگiن،

ارقالاپ جەتتiم امانات ەتكەن جىر جۇگiن.

تاۋەلسiز ەلدiڭ اقىنى دەيدi ارداقتاپ،

وزگەدەن بيiك كورiنەر كوزگە تۇڭلiگiم.

 

الاتاۋ سىندى اسقاقپىن، ءورمiن، ەركiنمiن،

عالامدا مىناۋ كەلەدi جىر بوپ شەرتiلگiم.

اق پاراق — الەم، قاۋىرسىن — قالام قولعا السام،

اللادان كەيiن ۇلى اباي، ۇلى سەن تۇردىڭ.

 

 

 

 

قولدادىڭ پiرiم، كوڭiلگە كوركەم گۇل ءوسiپ،

ايقارا اشتى قاقپاسىن جۇمباق جىر — ەسiك.

وزiممەن ءوزiم كەلەمiن سودان كۇرەسiپ،

وزدەرiڭ سالعان ۇلى بiر كوشكە iلەسiپ.

 

دانىشپان مۇقاڭ يiپتi باسىن “جاكە — دەپ“

ءابدiلدا، عالي، قالماقان، ءسابيت “تاتە — لەپ“

اق ساقالىڭنان اينالعان ءابۋ بالاڭىز،

ۇلىم دەپ مەنi بايگەگە قوسقان جەتەلەپ.

 

الدى-ارتىم ءدۇبiر، جۇيرiكتەر شاپقان الامان،

كەشتەتiپ كەلiپ، جىر — تۇلپارىمدى تاراعام.

سۇرiنبەي وتسەم باتىراشتىق پەن جالادان،

كوزiڭە سەنiڭ شالىنارمىن-اۋ سونادان.

 

قولداي كور بابام، يىق تiرەسكەن جۇزبەنەن،

ءور ۇلانىڭمىن ولەڭنەن ءوزiن iزدەگەن.

كيەلi وردادان ات باسىن بۇردىم، ءتاۋ ەتiپ،

ارىستار سالعان، الىپتار جۇرگەن iزبەنەن.

 

سەرىكجان قاجي

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Related Articles

  • اتتىعا جول، اۋىزدىعا ءسوز بەرمەگەن تۇرىم باتىر

    ءار داۋىردە حالىقتىڭ پانا تۇتار، قورمال سانار قۇرمەتتى ازاماتتارى بولادى، سولاردىڭ ءبىرى زامانى اتتىعا جول، اۋىزدىعا ءسوز بەرمەيتىن، باتىرلىعىمەن حالقى جاقتا تۇرىپ، مىناۋ ورتاسى مەن مەكەنىن قورعاۋ جولىندا سىرت جاۋعا سەس بولىپ كەلگەن تۇرىم باتىردى تۋعان حالقى ماڭگى ۇماتپايدى. تۇرىم بالا كۇنىنەن بالۋاندىعىمەن، قامشىگەرلىگىمەن اتى شىققان، ەسەيىپ ات جالىن تارتىپ مىنە كوز الارتقان جاۋلارىنىڭ بەتىن قايتارىپ كوزگە تۇسكەندىكتەن «بۇل وڭىردە تۇرىم بار» دەپ سىرت جاۋلار اتتاپ باسپايتىن بولعان. تۇرىم ءومىرىنىڭ سوڭىندا زيراتىن قازىپ، قابىرىن تۇرعىزىپ قويىپ قاجىلىق ساپارعا اتتانىپ، قايتارىندا بۇگىنگى سەمەي ءوڭىرى ماڭىنا كەلگەندە تۇيىقسىز دۇنيە سالىپ، جول جولداستارى سۇيەكتە بۇزباي سارتەرەكتەگى ءوزى ازىرلەپ كەتكەن قابىرعا جەتكىزىپ، ەل، جۇرتىنا تابىس ەتىدى. يتەلى رۋىنىڭ ءبىر مۇنشا اتاسى اجى گۇڭ بولىپ

  • «سەن ەسىركە، تىنىش ۇيىقتات، باق سوزىمە!» /اباي/

    «سەن ەسىركە، تىنىش ۇيىقتات، باق سوزىمە!» /اباي/

    ءبىزدىڭ قازاقتا «مالعا دوستىڭ مالدان باسقا مۇڭى جوق» – «مالدان بوعى عانا بوتەن» تالاي جارىمەس ابايدىڭ اتىنا نەشە ءتۇرلى ءسوز ايتقان. ونىڭ ىشىندە ساۋداگەر عانا ەمەس، ءوزىن ء“سوز ۇستاعان”، “ەل ۇستاعان” سانايتىندار دا بولدى. بۇلارعا ابايدىڭ ءوزى جاۋاپ بەرىپ كەتكەن: «تىنىش ۇيىقتات، سەن ەسىركە، باق سوزىمە!». ال، اناۋ جىگىت «مالدىڭ بۋىمەن» نەگىزگى ويىن دۇرىس جەتكىزە الماعان سياقتى. ول، «قۇنەكەڭ مالىن شىعىنداپ، ابايدى وقىتىپ، جاعداي جاساماعاندا قالاي بولار ەدى… ءبىز دە سول قۇنەكەڭ سياقتىمىز…» دەگەندى ايتپاقشى بولدى – اۋ دەيمىن… قۇنەكەڭ قايدا، سەن قايدا… «قۋاتى كۇشتى نۇرلى ءسوز، قۋاتىن بىلگەن ابايلار…» – دەيدى اباي. ءسوزدىڭ قۋاتىن بىلمەگەن وتە قيىن، كۇيىپ قالۋىڭ مۇمكىن… وسى ارادا بريتانيانىڭ پرەمەر – ءمينيسترى بولعان بەندجامين ديزراەليدىڭ

  • عالىم بوقاش مەرەيلى 50 جاستا

    عالىم بوقاش مەرەيلى 50 جاستا

    Altyn Magauina بۇگىن اتامىزدىڭ ەڭ جاقىن شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى، ءبىزدىڭ باۋىرىمىز، قازاقتىڭ ماقتان تۇتاتىن جاستارىنىڭ ءبىرى عالىم بوقاش مەرەيلى 50 جاسقا تولىپ وتىر. ءبىز ءۇشىن بۇل كۇن – جاي عانا عالىمنىڭ تۋعان كۇن ەمەس، بۇل – ونىڭ جارتى عاسىرلىق ونەگەلى ءومىر جولىنىڭ، ادال ەڭبەگىنىڭ، بيىك پاراسات پەن ادامگەرشىلىگىنىڭ مەرەكەسى. ءبىز عالىمدى تەك تەرەڭ ءبىلىمى ءۇشىن ەمەس، ۇلكەن جۇرەگى ءۇشىن قادىرلەيمىز. عالىمنىڭ الەمنىڭ ەڭ بەدەلدى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى – وكسفورد ۋنيۆەرسيتەتىندە ءبىلىم الىپ، “ازاتتىق راديوسىندا جەمىستى ەڭبەك ەتىپ، بۇگىندە امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتىندە ابىرويلى جۇمىس اتقارىپ جۇرگەنى ونىڭ تاباندىلىعىنىڭ، بىلىمگە قۇشتارلىعىنىڭ جانە ەڭبەكقورلىعىنىڭ ايقىن كورىنىسى. الايدا ادامنىڭ شىنايى باعاسى ونىڭ قىزمەتىمەن نەمەسە جەتكەن جەتىستىكتەرىمەن عانا ولشەنبەسە كەرەك. ادامنىڭ قادىرى ونىڭ جۇرەگىندە،

  • كوكباي اتا شىعارمالارى – قازاقتىڭ وركەنيەتتىك ورەسىنىڭ ايعاعى

    كوكباي اتا شىعارمالارى – قازاقتىڭ وركەنيەتتىك ورەسىنىڭ ايعاعى

    ادامنىڭ ءبارى بىردەي ەمەس. اقىل-ويى ەركىن، ءماندى، قۇندى دۇنيەلەر تۋعىزا الاتىن، جاسامپازدىق قۋاتى زور ادامدار بولادى. سول سياقتى وركەنيەتتىك الەۋەتى (پوتەنتسيالى) زور حالىقتار بولادى. ونداي قاسيەت وزىندىك قۇندىلىقتار جۇيەتىن جاساي الاتىن، ەشكىمگە ۇقسامايتىن، تەرەڭ تامىرلى رۋحانياتى بار حالىقتاردا بولادى. قازاقتىڭ بۇكىل تاريحى مەن مادەنيەتى ءبىزدىڭ سونداي حالىقتار ساناتىنا جاتاتىنىمىزدىڭ ايعاعى. سونداي ايعاق ابايدىڭ اقىندىق مەكتەبىنىڭ كورنەكتى وكىلى كوكباي جاناتايۇلى شىعارماشىلىعىندا مولىنان تابىلادى… كەشە سەمەي قالاسىنداعى ابايدىڭ قورىق- مۋزەيىندە كوكباي جاناتايۇلىنىڭ 165 جىلدىعىنا ارنالعان “ابايدان ساباق الدىم بالا جاستان” اتتى ادەبي كەش ءوتتى. زال بەلگىلى ابايتانۋشى، پروفەسسور جاندوس اۋباكىردىڭ تاعىلىمى مول، اسەرلى بايانداماسىن ەرەكشە ىنتامەن تىڭدادى. سپيكەردى تىڭداپ وتىرىپ: ء“بىز كوكبايدى ءتىپتى بىلمەيمىز دەۋگە بولعانداي ەكەن عوي… كەيدە ءتىپتى جەڭىل، ءۇستىرت

  • عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    ەكى مىڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا قازاق رۋحانياتىندا ەرەكشە باسىلىمدار بولدى. اتاپ ايتساق، اتىراۋ شارىندە شىققان «التىن وردا» گازەتى بولسا، ودان كەيىنگىسى الماتى قالاسىندا شىعىپ تۇرعان «جاس قازاق»، سونداي-اق «شەتەل ادەبيەتى» سىندى گازەتتەر ەدى. «التىن وردا» گازەتىنە مەيىرحان اقداۋلەتۇلى، ال قالعان ەكەۋىنە تالعات ەشەن مەن ارداق نۇرعازى ىسپەتتى قازاقتىڭ ينتەللەكتۋال ازاماتتارى باس رەداكتور بولعان ەدى. ءبارى  دە ەسىمدەرى ەلگە ءمالىم، عاجايىپ اقىندار. باز بىرەۋلەردىڭ: «جۋرناليست بولماسا، اقىن ەشقاشان جارىتىپ گازەت شىعارا المايدى»، – دەگەن سىپسىڭ سوزدەرىنىڭ اۋىزىنا قۇم قۇيىپ، الگى اپەرباقان تۇسىنىكتىڭ اياعىن كوكتەن كەلتىرگەن دە وسى تالانتتى قالامگەرلەر بولدى.  «ادەبيەت پورتالى» «ۋاقىت پەن كەڭىستىك…» ايدارىمەن  تەك اتالعان وسى باسىلىمدار عانا ەمەس، جاڭا عاسىردىڭ باسىندا قازاق باسپاسوزىندە جارىق كورگەن نەبىر جىلىكتى جازبالار مەن تانىمدىق

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: