|  |  | 

كوز قاراس الەۋمەت

تالعات ماماشەۆ پەن عالىم مۇتانوۆتىڭ نازارىنا! سىزدەر رۋحاني مەشەۋ ادامدى قولدايسىزدار ما؟

ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ رەكتورى عالىم مۇتانوۆقا

دۇنيەجۇزى قازاقتارى قاۋىمداستىعى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى تالعات ماماشەۆكە

sss-mamashev-349x218_cرەكتور_كازنۋكەشە عانا ەلباسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن، كۇللى قازاقستان حالقىنىڭ قولداۋىمەن ەلىمىزدە «العىس ايتۋ كۇنى» تويلانعانى بارشامىزعا بەلگىلى. الايدا ءدال وسى مەرەكەنىڭ قارساڭىندا “جەر استىنان جىك شىقتى، ەكى قۇلاعى تىك شىقتى”. بۇعان دەيىن تالعات ماماشەۆ مىرزا، ءوزىڭىز باسقارىپ وتىرعان قاۋىمداستىقتىڭ عىلىمي ءبولىمىن باسقارعان، عالىم مۇتانوۆ مىرزا، ءسىزدىڭ قول استىڭىزدا ىستەيتىن بىلدەي ءبىر دوكتوردىڭ ەل اراسىنا جىك سالۋىن قالاي تۇسىنۋگە بولادى؟

mendikulovaءبىر كەزدە دۇنيەجۇزى قازاقتار قاۋىمداستىعىندا قىزمەت اتقارىپ، شەتتەن كەلگەن قانداستارىمىزدىڭ جاي-كۇيىنە قانىققان گۇلنار مەڭدىقۇلوۆانىڭ ايتىپ وتىرعان ءسوزى مىناۋ. سوندا ول كىسىنىڭ دياسپورادا ىستەي ءجۇرىپ، اتاجۇرتىن اڭساپ كەلگەن قانداستارىمىزدىڭ جان-دۇنيەسىن تۇسىنە الماعانى ما؟ الدە سىزدەردە ماماندار وسىلاي جەتىلە مە؟

ەلىمىزدىڭ بەتكە ۇستار ءبىلىم ورداسىندا، قازاق ءبىلىمىنىڭ قارا شاڭىراعىندا گۇلنار سەكىلدى رۋحاني ساۋاتسىز، ەل مۇڭىنا، قانداستىڭ جان-دۇنيەسىنە مەشەۋلىكپەن قارايتىن ماماننىڭ قىزمەت اتقارۋى قالاي؟ الدە سىزدەردىڭ قاراماقتارىڭىزدا قىزمەت اتقاراتىن دوكتور، پروفەسسورلاردىڭ ۇلت جايلى نە دەپ جاتقانى ماڭىزدى ەمەس پە؟ «ەسىكتەن ەرگەنشەك كەتسە، يتتەن ۇيات كەتەدى» دەيدى قازاق. ءازىر بۇگىن قازاقتىڭ ەسىگىنەن ەرگەنشەك كەتە قويعان جوق ەدى عوي…

قۇرمەتتى ەل نازارىندا جۇرگەن اعالار، ەل ىشىنە ىرىتكى سالىپ، از قازاقتىڭ ارا جىگىن اجىراتىپ وتىرعان گۇلنار مەڭدىقۇلوۆا حانىمنىڭ سوزىنە سىزدەر جاۋاپ بەرەسىزدەر مە، الدە “ورالمانتانۋشى” اپايىمىز ءوزى كوپشىلىكتەن كەشىرىم سۇراي ما؟ ءبىردىڭ كەسىرى مىڭعا تيمەسىن دەسەڭىزدەر، بۇنداي باسسىزدىققا جول بەرگەن تاريحشى حانىمدى جاۋاپگەرشىلىككە تارتقاندارىڭىز ءجون بولار. الدە سىزدەر مەملەكەتتىك ءتىلدى مەنسىنبەيتىن، قازاقتى ءوز ارا قىرقىستىرۋعا قۇشتار، رۋحاني مەشەۋ ادامدى قولدايسىزدار ما؟

اتا جۇرتقا الىستاعى اعايىننىڭ باسىن بىرىكتىرۋ ەلباسى – نۇرسۇلتان ءابىشۇلىنىڭ تىكەلەي باستاماسى، سول كىسىنىڭ ارنايى تاپسىرماسى ەكەنىن جاقسى بىلەسىزدەر. ال ءوز كەزەگىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆ شەتتەن كىم كەلسە دە قۇشاق جايا قارسى الۋدى ماقسات تۇتتى. “اتاجۇرتىم شاقىردى، اشتى ەسىگىن” دەپ اڭقىلداپ جەتكەن اعايىننىڭ اياعىنان شالۋدى گۇلنار سەكىلدى “شالا موللا دىنبۇزارلارعا” تاپسىردىڭىزدار ما؟

قالاي دەگەنمەن دە، پرەزيدەنتىمىزدىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن، قولداۋىمەن قازاق ەلىنىڭ كەتىگىن بۇتىندەپ، كەمتىگىن تولتىرۋ ءۇشىن شەتتەن كەلىپ جاتقان قانداستارىمىزدى كوزگە شىققان سۇيەلدەي كورۋدى توقتاتاتىن ۋاقىت بولدى. بۇنى ءسىز بوپ، ءبىز بوپ قولعا الماساق، باسقا ەشكىم دە ىستەمەسى انىق.

ەندەشە، ەل سىيلاعان جاقسى اعالار، گۇلنار مەڭدىقۇلوۆانىڭ كوپشىلىكتەن كەشىرىم سۇراۋىن تالاپ ەتەمىن!

گۇلنار مەڭدىقۇلوۆانىڭ كىم ەكەنىن بىلگىلەرىڭىز كەلسە ونىڭ شىنىمەن نە ىستەگەن ادام ەكەنىن تالداپ جازعان ءجادي شاكەنۇلىنىڭ ماقالاسىن وسى جەردەن وقۋلارىڭىزعا بولادى. ال ءبىز شالا ءبۇلىنىپ، جوقتان وزگەگە اتتانداپ وتىر دەپ ويلاساڭىزدار، گۇلنار حانىمنىڭ “كاراۆانعا” بەرگەن سۇقباتىنىڭ قىسقاشا مازمۇنىنى مىنا جەردەن وقۋلارىڭىزعا بولادى.

“قازاق ءۇنى” اقپاراتتىق پورتالىنىڭ باس رەداكتورى ەرجان جاۋباي.

qazaquni.kz

Related Articles

  • قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق.

    قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق.

    Zhalgas Yertay قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق. ول حالىقتىڭ ىشكى كۇشى مەن بيلىكتىڭ ساياسي ەركىنە قارايلاپ تۇر ەرتەرەكتەن باستايىق. باياعىدا قازاقتىڭ باستى پروبلەماسى سانىندا ەدى، ول راس. قازاقتار ءوز جەرىندە ازشىلىققا اينالعان-دى. ال قالادا قازاقشا ەستۋ قيىن بولاتىن. مەكتەپتەردە، ۋنيۆەرسيتەتتەردە، مەملەكەتتىك باسقارۋدا، بيزنەستە قازاق ءتىلى شەتتەتىلدى. سول كەزدە قازاق ءتىلىنىڭ تاعدىرى دەموگرافياعا تاۋەلدى ەدى. بۇل لوگيكا ۇزاق ۋاقىت دۇرىس سانالعان. بىراق بۇگىنگى قازاقستانعا قاراساق، جاعداي وزگەردى. قازاقتار كوپشىلىككە اينالدى. قازاق ءتىلىن تۇسىنەتىندەر مەن سويلەيتىندەر سانى بۇرىن-سوڭدى بولماعان دەڭگەيگە جەتتى. قازاق مەكتەبىنە باراتىن بالالاردىڭ سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. قازاق ءتىلى كۇندەلىكتى ءومىردىڭ نەگىزگى تىلىنە اينالدى. بىراق نەگە ءتىل ماسەلەسى ءالى وزەكتى بولىپ تۇر؟ ماسەلە سانعا ەمەس، ساناعا

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

  • عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    ەكى مىڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا قازاق رۋحانياتىندا ەرەكشە باسىلىمدار بولدى. اتاپ ايتساق، اتىراۋ شارىندە شىققان «التىن وردا» گازەتى بولسا، ودان كەيىنگىسى الماتى قالاسىندا شىعىپ تۇرعان «جاس قازاق»، سونداي-اق «شەتەل ادەبيەتى» سىندى گازەتتەر ەدى. «التىن وردا» گازەتىنە مەيىرحان اقداۋلەتۇلى، ال قالعان ەكەۋىنە تالعات ەشەن مەن ارداق نۇرعازى ىسپەتتى قازاقتىڭ ينتەللەكتۋال ازاماتتارى باس رەداكتور بولعان ەدى. ءبارى  دە ەسىمدەرى ەلگە ءمالىم، عاجايىپ اقىندار. باز بىرەۋلەردىڭ: «جۋرناليست بولماسا، اقىن ەشقاشان جارىتىپ گازەت شىعارا المايدى»، – دەگەن سىپسىڭ سوزدەرىنىڭ اۋىزىنا قۇم قۇيىپ، الگى اپەرباقان تۇسىنىكتىڭ اياعىن كوكتەن كەلتىرگەن دە وسى تالانتتى قالامگەرلەر بولدى.  «ادەبيەت پورتالى» «ۋاقىت پەن كەڭىستىك…» ايدارىمەن  تەك اتالعان وسى باسىلىمدار عانا ەمەس، جاڭا عاسىردىڭ باسىندا قازاق باسپاسوزىندە جارىق كورگەن نەبىر جىلىكتى جازبالار مەن تانىمدىق

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: