توڭكەرىستىڭ ساتسىزدىككە ۇشىراۋىنىڭ سەبەپتەرى
kerey.kz
تۇركيا پرەزيدەنتى رەجەپ ەردوعان حالىقتى مەملەكەتتىك توڭكەرىسكە جول بەرمەي، «زاڭدى بيلىكتى قورعاۋعا» شاقىرعان مالىمدەمەسىن سمارتفون ارقىلى جاسادى.
تۇركيادا اسكەريلەر 1960 جىلدان بەرى بيلىكتى ءۇش رەت باسىپ العان، ال 1997 جىلى جانە ءبىر ۇكىمەتتى بيلىكتەن كۇشپەن كەتىرگەن. ال بۇل جولعى توڭكەرىس ارەكەتى نەگە ءساتسىز بولدى؟
حالىق قولداۋىنىڭ ازدىعى
الدىڭعى توڭكەرىستەردىڭ بارلىعىندا قاقتىعىس پەن الەۋمەتتىك ارازدىقتان زارەزاپ بولعان حالىق «بەيبىتشىلىك پەن ءتارتىپ ورناۋىن» جاقتاپ، بۇلىكشىلەردى اشىق قولداعان. بۇل جولى توڭكەرىس جاساماق بولعاندار حالىقتىڭ قولداۋىنا يە بولا المادى، ولاردى جاقتاپ كوشەگە شىققاندار وتە از بولدى. كەرىسىنشە، تەلەفون ارقىلى حالىققا «زاڭدى بيلىكتى قورعاۋ» تۋرالى مالىمدەمە جاساپ، بۇلىكشىلەردىڭ بەتىن قايتارۋ ءۇشىن كوشەگە شىعۋعا ۇندەگەن پرەزيدەنت رەجەپ تايىپ ەردوعاندى قولداپ الاڭعا شىققان جۇرتتا ەسەپ بولمادى.
زايىرلىلىق ءۇشىن كۇرەس بولعان جوق
تۇركيا اسكەرى بۇرىننان زايىرلىلىقتىڭ ساقشىسى ءرولىن اتقارىپ كەلدى. الدىڭعى توڭكەرىستەر كەزىندە ولار زايىرلىلىق داستۇرىنە قاۋىپ ءتوندىردى دەگەن وكىمەتتەردى بيلىكتەن كەتىرگەن. ال بۇل جولى ەل باسشىلىعى پرەزيدەنت ەردوعاننىڭ ەڭ باستى قارسىلاسى، قازىر اقش-تا تۇراتىن ءدىني تۇلعا – فەتحۋللا گيۋلەندى «بيلىكتى توڭكەرمەك بولدى» دەپ ايىپتادى (گيۋلەننىڭ ءوزى مۇنى جوققا شىعارادى). ەلدەگى ەڭ ءىرى ەكى وپپوزيتسيالىق پارتيا دا «بۇرىنعى اسكەري توڭكەرىستەر كەزىندەگى قاتەلىكتەردىڭ قايتالانۋىنا جول بەرمەۋ كەرەك» دەپ، ۇكىمەت جاعىنا شىقتى.
پوليتسيا بۇلىكشىلەرمەن بىرىكپەدى
الدىڭعى توڭكەرىستەر كەزىندە ارميا بيلىكتى الا سالىسىمەن پوليتسيا سولاردىڭ جاعىنا وتكەن. بۇل جولى پوليتسيا زاڭدى ۇكىمەتتى قولدايتىنىن كورسەتتى. ءتارتىپ ساقشىلارى اسكەريلەر اراسىنداعى توڭكەرىس ۇيىمداستىرماق بولعانداردىڭ ءىزىن اڭدىپ، بۇلىكشىلەر جاعىنا وتكەندەرىن بىردەن تۇتقىنعا الدى.
بۇلىكشىلەر – ارميانىڭ شاعىن عانا بولىگى
ۇكىمەت تە، وپپوزيتسيا وكىلدەرى دە توڭكەرىستى قارۋلى كۇشتەردىڭ ءارى كەتسە 10-20 پايىزى قولدادى دەپ وتىر. بۇرىنعى توڭكەرىستەردە بيلىكتى قۇلاتۋعا ارميا تۇتاسىمەن قاتىسقان.
بۇگىندە باق-تىڭ اۋزىن جابۋ قيىن
الدىڭعى توڭكەرىستەردەگى ءتارىزدى بۇل جولى دا بۇلىكشىلەر تەلە- جانە راديوارنالاردى باسىپ الىپ، ەفيردى ءوشىرىپ تاستادى. بىراق، اقپارات CNN Turk سياقتى مەملەكەتتىك ەمەس تەلەارنالار ارقىلى تارالىپ وتىردى، ونىڭ ۇستىنە Twitter جانە WhatsApp سياقتى الەۋمەتتىك جەلىلەر توڭكەرىسكە قارسىلاردىڭ حابار الماساتىن نەگىزگى پلاتفورماسىنا اينالدى.
تۇركيادا اسكەري بۇلىكتى باسۋ وپەراتسياسى جالعاسىپ جاتىر
بوسفور بۇعازى ارقىلى سالىنعان كوپىر ۇستىندەگى قارۋ ءتۇتىنى. ستامبۋل، 16 شىلدە 2016 جىل.
انكارادا ۇكىمەت كۇشتەرى بۇلىكشىلەر بەكىنگەن باس شتاب عيماراتىن باسىپ الدى.
ەلدىڭ وڭتۇستىك-شىعىسىنداعى دياباكىردا ورنالاسقان اسكەري اۋە كۇشتەرى بازاسىندا جۇزگە جۋىق اسكەريدى پوليتسيا تۇتقىنداعان. ولاردىڭ ەلدەگى مەملەكەتتىك توڭكەرىسكە قاتىسى بار دەگەن بولجام ايتىلادى. ەۋروپا وداعى جونىندەگى مينيستر ومەر چەليكتىڭ مالىمدەۋىنشە، بۇلىكشىلەر بىرنەشە جوعارى لاۋازىمدى وفيتسەردى كەپىلگە العانىمەن، تۇركيا بيلىگى جاعدايدى 90 پايىز باقىلاۋىندا ۇستاپ وتىر.
گرەكيالىقاسكەري دەرەككوزدەرىنىڭ ايتۋىنشا، تۇرىك ۇكىمەتىنىڭ قارسىلاستارى گەلجۇكتەگى باس اسكەري-تەڭىز بازاسىندا فرەگاتتى باسىپ الىپ، تۇركيا اسكەري-تەڭىز قولباسشىسىن كەپىلگە العان. گرەكياعا تىكۇشاقپەن جەتىپ، ساياسي باسپانا سۇراعان 8 تۇرىك اسكەريى تۇتقىنعا الىنعان. تۇركيا ولاردى وزىنە بەرۋدى تالاپ ەتىپ وتىر.
تۇركيا پرەزيدەنتى رەجەپ ەردوعان جاقتاستارىن كوشەدەن تارقاماي، بۇلىكشىلەر قايتا باس كوتەرە قالعان جاعدايدا تويتارىس بەرۋگە دايىن بولۋعا شاقىردى.
تۇركيا باس شتابى باستىعى مىندەتىن اتقارۋشى ءۇمىت دۋنداردىڭ ايتۋىنشا، شىلدەنىڭ 16-سىنا قاراعان ءتۇنى مەملەكەتتىك توڭكەرىس جاساۋ ارەكەتىنە اسكەري-اۋە كۇشتەرى مەن جاندارمەريا (قارۋلى كۇشتەر قۇرامىنا ەنەدى) باسشىلارى، سونىمەن بىرگە بىرنەشە بەرەندى تانكى بولىمشەلەرى قاتىسقان.
ناقتىلانعان مالىمەت بويىنشا، تۇركيادا مەملەكەتتىك توڭكەرىس جاساۋ ارەكەتى سالدارىنان 161 ادام قازا بولعان، 104 بۇلىكشى ءولىپ، 1440 ادام جارالانعان. 2830 اسكەري تۇتقىندالدى دەپ حابارلاعان انكارادا تۇركيا پرەمەر-ءمينيسترى بينالي يىلدىرىم.
ەردوعانمەن ارازداسقاننان كەيىن اقش-قا كەتىپ قالعان ءدىني تۇلعا – فەتحۋللا گۇلەن مەملەكەتتىك توڭكەرىس جاساماق بولعانداردى ايىپتاپ، وسى بۇلىككە قاتىسى بار دەپ ءوزىن كىنالاعان انكارانىڭ تاققان ايىبىن ءۇزىلدى-كەسىلدى جوققا شىعاردى.
ازات ەۋروپا / ازاتتىق راديوسى
پىكىر قالدىرۋ