|  |  |  | 

جاھان جاڭالىقتارى ساياسات قازاق شەجىرەسى

تۇركيا – قازاقستاننىڭ ەڭ جاقىن ءارى سەنىمدى ساياسي جانە ەكونوميكالىق ارىپتەستەرىنىڭ ءبىرى.

ەلباسى تۇركيا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىمەن كەلىسسوزدەر قورىتىندىسى بويىنشا بىرلەسكەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزدى-دeپ xابارلايدى اقوردا باسپا ءسوز قىزمتتى.
تۇركيا رەسپۋبليكاسى، انكارا قالاسى
 نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ، سونداي-اق، وڭىرلىك جانە حالىقارالىق كۇن ءتارتىبىنىڭ ماسەلەلەرى قارالعان كەزدەسۋلەردىڭ جەمىستى وتكەنىنە توقتالدى.

تۇركيا – قازاقستاننىڭ ەڭ جاقىن ءارى سەنىمدى ساياسي جانە ەكونوميكالىق ارىپتەستەرىنىڭ ءبىرى. بۇگىندە ورتاق تاريح پەن رۋحاني مۇراعا نەگىزدەلگەن قارىم-قاتىناسىمىز ورىستەي تۇسۋدە. بايلانىستارىمىز بىرتە-بىرتە ىلگەرىلەپ، قازىر ستراتەگيالىق سيپاتقا يە بولىپ وتىر. قازاقستان باۋىرلاس تۇرىك حالقىنا ۇنەمى تولىق قولداۋ كورسەتەدى جانە ارقاشان قول ۇشىن بەرۋگە دايىن. بۇل ساپار ەكى ەلدىڭ قارىم-قاتىناستارىن ودان ءارى نىعايتا تۇسۋگە سەپتىگىن تيگىزەدى دەپ سەنەمىن، – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.

مەملەكەت باسشىسى كەلىسسوزدەر بارىسىندا ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق سالالارداعى ءوزارا ءىس-قيمىل بويىنشا بىرقاتار ۋاعدالاستىققا قول جەتكىزىلگەنىن دە اتاپ ءوتتى.

–  قازىر ەلىمىزدە تۇرىك كاپيتالىنىڭ قاتىسۋىمەن 1600-دەن استام كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى. تۇرىك بيزنەسىنىڭ وكىلدەرى جاڭا ەلوردامىزدىڭ قۇرىلىسىنا بەلسەنە اتسالىستى. تۇرىك كومپانياسىنىڭ وكىلدەرى بۇگىنگە دەيىن ەلىمىزدە 20 ميلليارد دوللار كولەمىندە مەردىگەرلىك جۇمىستار اتقارىپ، 460 نىسان پايدالانۋعا بەرىلدى. ەلدەرىمىزدىڭ اراسىنداعى تاۋار اينالىمى وتكەن جىلى 2 ميلليارد  دوللاردى قۇرادى، – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

سونىمەن قاتار، قازاقستان پرەزيدەنتى ر.ەردوعاننىڭ وتكەن جىلعى استاناعا ساپارى اياسىندا قابىلدانعان «جاڭا سينەرگيا» بىرلەسكەن ەكونوميكالىق باعدارلاماسىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى.

– ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – ءوزارا تاۋار اينالىمىن 10 ميلليارد دوللارعا جەتكىزۋ. باعدارلاما اياسىندا جالپى قۇنى شامامەن 813 ميلليون دوللاردى قۇرايتىن 20 ينۆەستيتسيالىق جوبانى ىسكە اسىرۋ قاراستىرىلعان. تۇركيانىڭ ينفراقۇرىلىمى دامىعان ماڭىزدى ترانزيتتىك ەل ەكەنىن ەسكەرىپ، مەن باۋىرلاس تۇرىك حالقىن «نۇرلى جول» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا اتسالىسۋعا شاقىردىم. وسىعان وراي، قازاقستان-تۇركيا يندۋستريالىق ايماقتارىن قۇرۋ جۇمىستارى اسا ماڭىزدى. بۇل قادامدار ەكى ەلدىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتىنىڭ ءارى قاراي دامۋىنا سەرپىن بەرەدى، – دەپ اتاپ ءوتتى مەملەكەت باسشىسى.

نۇرسۇلتان نازارباەۆ حالىقارالىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى بويىنشا جاپپاي كۇش جۇمىلدىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا دا نازار اۋدارىپ، ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ 2017-2018 جىلدارداعى تۇراقتى ەمەس مۇشەلىگىنە وتۋىنە قولداۋ كورسەتكەنى ءۇشىن تۇركياعا العىس ايتتى.

– جاھاندىق سىن-سىناقتار مەن قاۋىپ-قاتەرلەر ارتا تۇسكەن الماعايىپ زاماندا قازاقستان مەن تۇركيا  الەمدىك قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن كۇش جۇمىلدىرۋعا دايىن. وسى ورايدا ءبىز ءححى عاسىردىڭ باستى كەسەلى – تەرروريزمگە قارسى ءۇزىلدى-كەسىلدى تويتارىس بەرۋگە كەلىستىك. ەلدەرىمىزدىڭ اراسىنداعى اسكەري جانە اسكەري-تەحنيكالىق سالاداعى ىنتىماقتاستىق ورنىقتى دامۋدا، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

قازاقستان پرەزيدەنتى مادەني-گۋمانيتارلىق سالاداعى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىق ۇنەمى ىلگەرىلەپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.

– كەلەسى جىلى استانادا «بولاشاق ەنەرگياسى» تاقىرىبىمەن «ەكسپو-2017» حالىقارالىق كورمەسى وتەدى. بۇل اۋقىمدى شارا بالامالى ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى يننوۆاتسيا ماسەلەسىنە ارنالعان. مەن بۇگىن تۇركيا باسشىلىعىن، بيزنەس وكىلدەرىن جانە باۋىرلاس تۇرىك حالقىن وسى شاراعا قاتىسۋعا شاقىردىم، – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

قازاقستان پرەزيدەنتى ءسوزىنىڭ سوڭىندا قازاقستان-تۇركيا قارىم-قاتىناستارىنىڭ ءارى قاراي نىعايتۋدىڭ الەۋەتى زور ەكەنىنە توقتالدى.

سونداي-اق، ءبىزدىڭ رەسپۋبليكامىزداعى قازاق-تۇرىك ليتسەيلەرىنىڭ جۇمىسىنا قاتىستى ماسەلە دە قارالىپ، تاراپتار ءوزارا تۇسىنىستىك تاپتى.

ر.ەردوعان قازاقستان پرەزيدەنتىنە تۇركيا مەن رەسەيدىڭ قارىم-قاتىناسىن قالىپقا كەلتىرۋگە كۇش سالعانى جانە تاريحى ساپارى ءۇشىن تاعى دا العىس ايتىپ، تۇرىك حالقى ءۇشىن كۇردەلى بولىپ وتىرعان كەزەڭدە مۇنداي قولداۋدىڭ دەر كەزىندە كورسەتىلىپ وتىرعانىنا توقتالدى. سونىمەن قاتار ول نۇرسۇلتان نازارباەۆ تۇركياداعى اسكەري توڭكەرىس جاساۋ ارەكەتىنەن كەيىن بۇل ەلگە كەلگەن العاشقى مەملەكەت باسشىسى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

Related Articles

  • اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    كيان شاريفي يران يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالى. امەريكا مەن ءيزرايلدىڭ يرانعا اۋە شابۋىلدارى جالعاسىپ جاتقان تۇستا اقش-تاعى ساياسي ورتادا يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالىن باسىپ الۋ يدەياسى تالقىلانا باستادى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، ۆاشينگتون يرانداعى مۇناي ەكسپورتىنىڭ نەگىزگى وشاعى سانالاتىن حارك ارالىن نىساناعا الۋى ابدەن مۇمكىن. بۇل سانكتسيالار قۇرساۋىنداعى يران ەكونوميكاسىن قۇلاتپاي ۇستاپ تۇرعان باستى تابىس كوزىن جاۋىپ تاستاۋى ىقتيمال. الايدا يران مۇناي ەكسپورتىنىڭ 90 پايىزىن قامتاماسىز ەتەتىن پارسى شىعاناعىنداعى شاعىن ارالدى باسىپ السا، بۇل اقش پەن ءيزرايلدىڭ يرانعا قارسى سوعىسىن ءتىپتى ۋشىقتىرىپ جىبەرۋى مۇمكىن. مۇنىڭ ءوزى دە يران ەكونوميكاسىن تولىق قۇردىمعا جىبەرە المايدى دەيدى ساراپشىلار. 7 ناۋرىزدا Axios باسىلىمى اقش اكىمشىلىگى حارك ارالىن باسىپ الۋ مۇمكىندىگىن تالقىلاعانىن حابارلادى . يران بۇل ارالعا

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

  • «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    قازىرگى اتا زاڭنىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى، اكادەميك مايدان سۇلەيمەنوۆ كونستيتۋتسيا رەفورماسىن سىنادى. ول زاڭنىڭ ءماتىنىن شاعىن ءبىر توپ الدەقاشان جازىپ قويعانىن، ال كوميسسيا جاي عانا ماقۇلدايتىنىن ايتادى. ونىڭ سوزىنشە، عالىمدار مەن ساراپشىلاردىڭ ۇسىنىستارى ەسكەرىلمەيدى. بۇل تۋرالى اكادەميك Facebook-تە جازدى: كەيىنگى كەزدە مەنەن كونستيتۋتسيانى تالقىلاپ جاتقاندا، نەگە ءۇنسىز قالعانىمدى ءجيى سۇراپ جاتىر. قىسقا قايىرسام: ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم. ءيا، مەن قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرىمىن. تالقىلاۋ كەزىندە ەكى ماسەلە ءۇشىن كۇرەستىم: كونستيتۋتسيالىق سوتتى ساقتاۋ جانە پارلامەنتتىڭ وكىلەتتىگىن شەكتەمەۋ. بىراق ەكەۋى دە قابىلدانبادى. سوعان قاراماستان، مەن بۇل كونستيتۋتسيادان ۇيالمايمىن. مەن نازارباەۆ پەن ونىڭ وتباسىنىڭ جەكە بيلىگىن نىعايتۋعا باعىتتالعان كەيىنگى تۇزەتۋلەردەن ۇيالامىن. نازارباەۆتىڭ كەزىندە-اق وسى ماسقارا تۇزەتۋلەردىڭ بارلىعىن تالداپ، كونستيتۋتسيانى جەتىلدىرۋ بويىنشا بىرقاتار ۇسىنىستار ەنگىزۋ تۋرالى

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: