Асқақ рухты құт керуені

| Feb 16, 2017

Қазақстанда ең алғаш рет Ата баба рухын қастерлеп,ырыс-құтты елге қайтарушы тарихи этнографиялық экспедиция жасақталып жатыр.Сол экпедицияның ұйымдастырушысы этнограф,ғалым Төреғали Батырханұлымен сұқыбаттасқан едік.

-Асқақ рух құт керуені не үшін керек?

-Біз бір ғасырға жуық бодандық құрсауында өмір сүрдік.Ұлттық құндылықтарымыз бен салт-дәстүрлеріміздің алтын жаухарлары ұрланды.Рухымыз сынып,құт берекеміз қашты.Тәуелсіз ел болдық.Бірақ тәуелсіздігімізді шын мәнінде сезіне алмай келеміз.Неге?Себебі ұлттық рухымыз қалпына келген жоқ.Ырыс –құтымыз шашырап жұр.Соны қалыпқа келтіру үшін ата бабаларымыздың табаны тиген,патшалық құрған елдеріне барып,рухтарына құрбандық шалып,көне жәдігерлер жинап ырыс құтын елге қайтару керек.Тәуелсіздік алған жылдары Ресейден тайқазанды Түркістанға әкеліп қою бастамасы керемет еді.Бірақ кеиін жалғасын таппай аяқсыз қалды.Ежелгі түркілердің наным сенімі бойынша « Кие» деген болады. Кие- адамға,жануарға,заттарға байланысты айтылады.Сондай киелі көне жәдігерлеріміз басқа елдердің меншігіне айналып,ырыс құты мен берекесін тасытып отыр.Біз оларды елге әкелсек өзіміздің дәулетіміз молаймақ.Ата бабаларымыздың рухымен байланыс орнатпай көгеріп көктемейміз.Астанадан асқақ рухты қазақ елі тарихи этнографиялық зәулім кешенін салу керек.Кешеннің ішінде киелі алтын тақ орнатылады.Тақтың алдында ақ киіз төселінеді.Алтын тақты жағалай Еділ,Бумын қағаннан бастап қазіргі елбасыға дейін патшалардың алтын бюстары тұрады.Күн сәулесі кешеннің шаңырағына түскен кезде кешен ішінде алтын нұр пайда болуы керек.Сол нұр кешенге келген әрбір адамға рух беріп,кешеннен ерекше бір әсермен қанаттанып шығуы керек.Қабырғасында әлемнің ескі картасы ілініп тұрады..Алтын таққа жаңа сайланған президент ант берген соң келііп отырып,абыз ақсақалдардан бата алады.

-Асқақ рух құт керуені қашан басталмақ?

-Демеуші табылса 2017 жылы жаздан бастап кетеміз.Топта 11 адам болады.Тарихшы,этнограф,журналист.т.б.

-Асқақ рух құт керуенінің байрағын көріп тұрмын.

-Иә,байрақ тоғыз шашақтан тұрады.Ежелгі түркілерде тоғыз саны асқақ рухтың белгісі болып есептеледі. Біз рухымызды елге қайтарсақ ата баба алдындағы ұрпақ парызын өтейміз. «Өлі разы болмай тірі байымайды» деген.Ырыс құтымыз шаңырағымызға оралып,табысымызға береке кіреді.Асқақ рух құт керуеніне демеуші боламын деген асқақ рухты мырзалар мен ханымдар табылса қатарымызға қосамыз.Ата баба асқақ рухын бірге көтерейік!

Демеуші болам деген мырзалар мен ханымдар мына тел:87017121942 хабарласса болады, немесе kerey.kz сайтының телефонына хабарласуы қажет.

Қазақ этногенезінің дағдарысы һам жаңа концепция

kerey.kz

Арма ағайын! Шағын сараптама Бірінші, қазақ этногенезінің дағдарысы келе жатыр. Дағдарысқа қарсы қазақ этногенезінің жаңа концепциясының жасалмауы алаңдатады. Біз қазір 18 ғасырлардағы қазақ хан-сұлтандары қабылдаған этногенездік концепциясымен әлі өмір сүріп келе жатырмыз. Одан кейінгі үш ғасырда колонизациялық кіріптарлық этногенездік жаңа концепцияны қабылдауға һәм трансформациялауға мұрсат бермеді. Қолданыстағы қазақ шежіресін ашып қараңыз, рулар шежіресінің концепциясы 18 ғасырларда қабылданған мизамға сәйкес келеді. Тіпті шежіредегі аталық рулар сол ғасырдағы қандайда бір тарихи тұлғадан (батырдан) бастау алады немесе шежіредегі аты аталатын рулар 18- ғасырға барып тоқтайды, ары қарай үзік-үзік. Бұл 18- ғасырдағы жаугершілік заманның талабына сай сұрыпталған қазақ этногенезінің көрінісі еді. Яғни қазақ шежіресінің концепциясы қазақ этногенезінің моделін қалыптады. Екінші, саяси және мәдени шешімдердің
КӨКБАЙ АТА ШЫҒАРМАЛАРЫ – ҚАЗАҚТЫҢ ӨРКЕНИЕТТІК ӨРЕСІНІҢ АЙҒАҒЫ

kerey.kz

Адамның бәрі бірдей емес. Ақыл-ойы еркін, мәнді, құнды дүниелер туғыза алатын, жасампаздық қуаты зор адамдар болады. Сол сияқты өркениеттік әлеуеті (потенциалы) зор халықтар болады. Ондай қасиет өзіндік құндылықтар жүйетін жасай алатын, ешкімге ұқсамайтын, терең тамырлы руханияты бар халықтарда болады. Қазақтың бүкіл тарихы мен мәдениеті біздің сондай халықтар санатына жататынымыздың айғағы. Сондай айғақ Абайдың ақындық мектебінің көрнекті өкілі Көкбай Жанатайұлы шығармашылығында молынан табылады… Кеше Семей қаласындағы Абайдың қорық- музейінде Көкбай Жанатайұлының 165 жылдығына арналған “Абайдан сабақ алдым бала жастан” атты әдеби кеш өтті. Зал белгілі абайтанушы, профессор Жандос Әубәкірдің тағылымы мол, әсерлі баяндамасын ерекше ынтамен тыңдады. Спикерді тыңдап отырып: “Біз Көкбайды тіпті білмейміз деуге болғандай екен ғой… Кейде тіпті жеңіл, үстірт
ҒАЛЫМ БОҚАШ. «Өзіне ар тұтқан, жаттан зар тұтады!»

kerey.kz

Екі мыңыншы жылдардың басында қазақ руханиятында ерекше басылымдар болды. Атап айтсақ, Атырау шәрінде шыққан «Алтын Орда» газеті болса, одан кейінгісі Алматы қаласында шығып тұрған «Жас қазақ», сондай-ақ «Шетел Әдебиеті» сынды газеттер еді. «Алтын Орда» газетіне Мейірхан Ақдәулетұлы, ал қалған екеуіне Талғат Ешен мен Ардақ Нұрғазы іспетті қазақтың интеллектуал азаматтары бас редактор болған еді. Бәрі де есімдері елге мәлім, ғажайып ақындар. Бәз біреулердің: «Журналист болмаса, ақын ешқашан жарытып газет шығара алмайды», – деген сыпсың сөздерінің ауызына құм құйып, әлгі әпербақан түсініктің аяғын көктен келтірген де осы талантты қаламгерлер болды. «Әдебиет порталы» «УАҚЫТ ПЕН КЕҢІСТІК…» айдарымен тек аталған осы басылымдар ғана емес, жаңа ғасырдың басында қазақ баспасөзінде жарық көрген небір жілікті жазбалар мен танымдық
Наурыз мерекесі құрметіне Панфилов көшесіндегі Сахнада «Ән қанатындағы Наурыз» атты дәстүрлі өнерде жүрген жас орындаушылардың ән кеші өтті.

kerey.kz

Бүгін Алматы қаласы әкімдігі Мәдениет басқармасының ұйымдастыруымен Панфилов көшесі бойындағы сахнада Наурыз мерекесіне арналған «Ән қанатындағы Наурыз» атты жас орындаушылардың дәстүрлі ән кеші жоғары деңгейде өтті. Алматы қаласы ХХ ғасырдың 30-жылдарынан бастап ұлт мәдениетінің ұйытқысы, ордасы қызметін атқарып келеді. Дәстүрлі өнердің ірі өкілдері, зерттеушілері осы қалада тұрып, еңбек етті. Қазір де профессионалдық типтегі дәстүрлі музыканың ең ірі ошағы – Алматы. Мұнда этномузыканың белгілі қайраткерлері, дәстүрлі домбырашы, қобызшы, сыбызғышы, әнші-термешілер әзірлейтін арнаулы орта және жоғары оқу орындары, өнер ұжымдары шоғырланған. Қазақ көне музыка аспаптарының жер бетіндегі жалғыз музейі мен еліміздегі жалғыз дәстүрлі өнер театры да осында. Соңғы уақыттары Алматы қаласында дәстүрлі өнерді насихаттап жүрген жас өнерпаздардың арнайы ән кеші өтпеп еді.
Тоқаев мырза тіл жайлы тағы бірдеңе депті

kerey.kz

Zhalgas Yertay Орыс тілінің мәртебесін еш төмендетпедік, оның бәрі күңкіл сөз деген екен. Қазақ тілінің де мәртебесі төмендеді деп байбалам салмаңдар деп ұрсыпты. Алдымен жауабы жоқ сұрақтардан бастайық. Тоқаев мырза, егер ештеңе өзгермесе, онда “тең” сөзінің “қатарға” ауысуы жай көз алдау әрекеті ме? Қоғамдағы градусты басуға талпыныс қана ма? Қазіргі мемлекеттік бюрократиялық аппараттың статус-квоны сақтап қалуға тырысуы деп бағаласа бола ма? Енді Тоқаев мырзаның әр сөзіне тоқталсақ.“Жаңа Конституция мәтінінің ресми құжат ретінде қазақ және орыс тілдерінде жариялануы көп нәрсені аңғартпай ма? Бұл жерде түсініктеме беріп, ақталудың өзі артық”Иә, қазіргі қазақ тілінің проблемасы да сол – қазақ тілі мен орыс тілінің құқықтық теңдігі мемлекеттік тілді кемсітіп тұр. Өйткені бюрократия құжаттарды орысша әзірлеп, кейін