|  |  | 

Руханият Әдеби әлем

МӘҢГІ ҚАЗАҚ(ертегі фэнтези) 

ҚАЗАҚТАРҒА ЖАСАлып жатқан  ҚИЯНАТ КӨП БОЛҒАСЫН, « Мәңгі қазақ» атты әңгіме жазсам деп жүретін едім. Осыдан бір күн бұрын сол әңгіменің сюжетіне келетін түс көржім. Кешеден бері жазуға кіріссем бе деп жүр едім, сәті бұгін түскен сияқты.

ЖҰМАТ ӘНЕСҰЛЫ

Qazaq

Өте ертеде емес, бүгінде емес, ғылым докторлары Санжар мен Балжан институтта қызмет ететін.Өздерінің лауазымдарына қарай қарапайым екі қатарлы жақсы салынған коттеджде тұрды.Интеллигент адамдар өмірдің қиындықтарына көп мін бере қоймайды ғой, Өмірлері мәнді, жайлы өтіп жатты. Жақсылықта көп күттірген жоқ, Санжар мен Балжан ұлды болып, коттеджде шағын той өтті. Неге екенін қайдам, әке шешелері ақылдасып, ұлдарыныі есімін Аңсар деп атаған. Аңсар ертедегідей тез де өскен жоқ, кеш те өскен жоқ. Тәрбиелі жігіт болып өсті.IT технология университетін бітірді.Дегенмен қызметі де баяу, өмірі де баяу өтіп жатқан. Жаздың күні ғой саябақта кітап оқып отырған, қолындағы кітабы сәтсіз жерге түсіп кетіп еді, сол маңдағы орындыта отырған бір қыз бала жетіп келіп,  Аңсардың  кітабын қолына ұстатты. Аңсарда ес жоқ, қызға қарап қатып қалған, қыз шынында көз айырмастай сұлу екен.  Соған қарамастан, Аңсар қызға алғысын айтып, танысуға қолы жетті. Айтып айипай не керек, қыз Аңсардың үйіне, Аңсар қыздың ата анасымен танысуға да үлгерді. Көп ұзамай Аңсардың әкесі мен анасының. Қыздың ата анасы, ағайын тусқандары қатысқан Аңсар мен Айсарының үлкен үйлену тойы болды.Аңсардың Айсарының сұлулығына үйде де көзі тоймайтын.

«  Маған сонша тесіліп қарай бермеші, қысыламын» дейтін сондай кезде Айсары.

Сонда Аңсар « Таяуда Сингапурңв, Малазияға сапар шегіп қайтамыз. Путевканы мамам сыйлады» деді. Айсары кереуетте секіріп, қуанғаннан билеп кетті.

Аңсар мен Айсары Малазия мен Сингапурді жарты ай қызықтады. Олар сол бетімен самолетпен Дубайға келіп, жетті. Одар 200-қабатта тұрып, ДуБайдың көркін тамашалады, АЙНАЛА АРХИТЕКТУРА СӘНІМЕН ЖАСАЛҒАН искусственный көлдер. Қайсысында да адам ығы жығы. Аңсар мен АЙСАРЫ МЕЙРАМХАНАДА ҚОЗҒАЛМАЙ ЕКІ КҮН ТЫНЫҚт?Ы. Аңсар алтын зергерін алдырып, Айсарының кеудесіне, кіндігінен төмен жеріне, ,бөкселеріне алтын салғызды.

«Мұның керегі не?» деген Айсарының сұрағына,

Аңсар « бір айдан кейін осында бүкіл әлемнің сұлулары мен модельерлері жиналады, сен солардың бәрінен асқан сұлулығыңмен көрінуің керек. Айсары жарыс мәнін түсіне қоймаса да, Аңсардың айтқанына көнді.

Ертеңіне Айсары төменгі қабаттағы бассейнге барып,  өзінің бағын сынамақшы болды. Бала кезінде жүз метр тереңдікті көп елемей сүңгіп өтуші еді, Айнала қаптаған туристер. Бәрі Айсараның сұлулығына тәнті. Аңсарға « Мен қазір сүңгіп, сонау бассейннің шетінен бірақ шығамын « деді. Айсарының сүңгігіш екекнін бұын естіген АҢСАР ҚАРСЫЛЫҚ БІЛДІРМЕДІ.  Айсары топ етіп суға сүңгіп кетті. Жұрттың бәрі сағаттарына қарап тұр, уықыт сәл өтіп кеткен тәрізді. Аңсар бассейн менеджеріне белгі берді. Ол әп сәтте қолындағы кнопкасын басты, сол сәттк бассейн дельфині Айсарының арқасына салып ,алып шықты. Бассейн маңындағы жұрт у да шу, сенсация . Телерепортерлер  теледидардан уже көрсетіп жатты. Айсарыны ренимацияға апарып, тексеріп, өкпесіне аздап су кеткен екен, ем жасап, мейманханаға жіберді. Сөйтіп жүріп, бір ай да өтті. Дубайға әлемнен  небір сұлулар жинала бастады, қарасаң, көз тоймайды.

Аңсар Айсарыға осы жолы бағың ашылар сәт, жинақы, саспайтын бол» деген.  Бұл жолы әлем сұлулары  50 метрден бассейнге секіруі керек. Әр спорттың шарты болады ғой, соны мүлтіксіз орындауы міндетті.  Бассейіннің айналасы толған адам. Оның сыртында бассейінді қоршаған көп қаьатты үйлкрдің балкондарынан бинокльмен Айсарыны бақылап тұрған адам қаншама. Бірінші секірген эфииолық  қыз 298 балл жинап алға шықты. Екінші секірген Айсары 280 балл ғана жинап, екінші орынды иемденді.

Аңсар мен Айсарының да көңілдері түсіп кеткен.

Екінші күні Аңсар мен Айсары спортты қойып, бассейнде тренировка жасап жүрген. Бір сағаттай уақыт өтіп еді, енді мейманханаға жиналамыз дегенде, Айсары бассейннен шықпай қалды. Оның жансыз денесін сүңгуір алып шықты. Скорый тағы ренимацияға алып кетті. Ауруханада төрт бес сағаттан кейін ғана өлімнің қорытындысын Аңсарға ұстатты. « Уланған» деген қысқа анализ бар екен. Аңсардың есі шығып кетті, жалғыз, еңіреп жылай берді. Танымайтын біреулердің көмегімен Аңсардың ата анасына хабар жеткізіліп, ертеңіне қайғылы жұп Астанаға жеткізілді.

Аңсар Айсұлудыың қайғысынан тұра алмай бір ай жатып қалды. «Қырқы жақындады» дегесін, шағын аят жаттады. Айсұлудың қырқына адам көп жиналды. Құран оқылып, Айсұлу туралы игі сөздер айтылды. Сөөйтіп тұрғада Аңсар бейіттің бұрынңы қалпынан өзгеріп, бұзылғанын байқады. Аңсар байсалдылық танытып, бейіттің бұзылғаны туралы сөз қозғамады. Үйде шәй үстінде де Аңсар жақ ашпады. Аңсар шәйден кейін бөлек бөлмеге барып, біраз ойға шомған. Сол кезде қасына мамасы келіп,, ұлының бәрнәрсені сезгенін ана жүркгімен сезді.

«Балам ау, өмір бойы армандаған аңсаарым кдің  ғой. Білем ішің өрт болып жанып тұрғанын. Бірақ, Алланың ісіне не шара

Ертеңіне қасына он жігіт алып, Айсұлудың қабірін қаздырды. Айсұлуды ораған  ақ матаны ашса, Айсұлудың денесі жырым жырым, тәніндегі бүкіл алтын жұлынып алыныпты. Аңсар сол жерде талып қалсын.  Аңсар сол күні ұйіне барған жоқ. Ол екінші күні де осы барда мас боп жатқан. Әке шешесі полициямен іздеп, тауып, үйіне әкелді. Аңсар шешесімен бір сәтте тілдеспеді.

Сонда шешесі Аңсарға « « БАЛАМ АУ, СЕН  маған орынсыз ренжіп отырсың. Рас, мен адамдық істемедім. Бірақ, Айсұлудцң алтындарын көрген, көмген адамдар бәрібір тонап әкететін еді ғой, мен қайта күзетші қойп, ұрыларға жол бермедім.

Аңсар мамасын құшақтап, өкіріп жыласын. « Айсілуды қатты сүйіп едім ғой., мама»

Уақыт деген сағат тілінен жылдам. Аңсар көп ұзамай Нью-Йоркке ұшып кетті, IT  проектісі тоқтап, қалған. Содан жарты жыл бас алмай жұмыс істеп, су астында экстремальный жағдайда адам демін екі минутқа ұзарта алатын флеш плато ойлап тауып, IT ассоциясының басшылары қабылдап, жақсы сый ақы ұсынған. Университет коллективінің Аңсардың жаңа проектісін мақұлдау кезінде студенттер арасынан бір қыздың жарқын бейнесі көзіне түскен. Аңсар жиналыстан кейін қууып барып, танысып еді, Қостанайда оқып жүріп, граньпен осы университетке түскен екен, қазір 4 –курсты аяқтап қалған екен. Аңсар Дәмеліге ғашық боп қалғанын айтып, сөздері жарасты. Екуі бір бірінің жатақханасына барып жүріп, соңында Аңсардың бөлмесінде бірге тұруға келіскен. Дәмелі шынында сұлу қыз еді, Дәмеліні Айсарыдай сүйіп кеткеніне іштей қуанды. Дәмелінің жүк көтергені белгілі боп қалды. Соны ескеріп, Аңсар мен Дәмелі Астанаға ұшып келіп, ата аналарымен қауышты. Дәмелі Астанада босанды. Ер бала ерекше белгімен туды, оң маңдайында  кішкентай күміс меңі болды. Дәрігерлер оны былай тексеріп, олай тексеріп, баланың денсаулығына зиян келтіретін  себебін таппады. Сөйтіп Аңсар мен Дәмелі үйге қуанышпен оралған. Сәбидің есімін Күмісхан қойған.  Бірнеше жылдардың  жылдам өткенін Аңсар мен Дәмелі байқамай да қалған. Күмісхан өз қатарының алды болып өсті. Музыка мен математикаға жақын еді.

Жазғы түн болатын, коттедждің шатырына комостан дөңгелек тарелка келіп қонды. Ішінен адам тәрізді кісі шығып, балкон арқылы үйге кірді. Балконда тұрған Аңсардан кешірім сұрады. Да оған жағдайын түсіндіре бастады « БІЗ космостың басқа планетасынан келіп тұрмыз. Пәлен миллион халқымыз бар, бірақ біздің халқымыз трагедиялық жағдайға ұшырап отыр. Жүздеген адам белгісіз аурудан  қырылып жатыр. Біз бүкіл әлемдегі жағдайды бақылап отырамыз. Таяуда бізге бір сигнал түсті , Жер планетасында сіздердің  халқыңызды сақтап қала алатын сәби дүниеге келді, оның соның жүз грамм қаны белгісіз аурудан қырылып жатқан еліңізді аман сақтап қала алады» деген. Біз сол хабардың шындығына сеніп келіп тұрмыз. Біз қазір шағын томография арқылы Күмісханның  маңдайындағы меңді  сіздерге көрсетеміз» деді де қолтығындағы шағын томографияны алып, Күмісханның меңін тексереміз» деді де жылдам, томографияның кнопкасын Күмісханның меңіне басты . Монитордан меңнен тарап жатқан ондаған жіңішке тамырлар көрінді. Олардың ішінде көк түстіі сары тұсті, қара түсті, қызыл түсті тамырларда қан түрлері көрінді. Комостан келген кісі  « Бізге керегі де осы еді» деді. Отбасылар арасында үнсіздік пайда болды. Сонда осмостан келген « Сіз Күмісханды бізге бір жылға беріңіз. Ол біздің жүз мыңдаған адамдарымызды өлімнен сақтап қала алады.

Аңсар мен Дәмелінің ата анасы үшін бұл  орындала алмайтын өтініш сияқты. Айдаладағы алыстағы космос әлеміне Күмісханды жіберу тіпті мүмкін нәрсе емес екені аян. Аңсардың ата анасы, Аңсар мен Дәмелі де үнсіз отыр.Алыс космос әлеміне Күмісханды жіберіғ одан мүлдем айырылып қалу сияқты. Сонда  Комостан келген қонақ жағдайды түсініп « Біздер Жер планетасына мың сан ұшып келіп жүрміз.. БіЗ СІЗДЕРЛЕН Күмісханды жүздеген мың адамның өмірін сақтап қалу үшін сұрап отырмыз. Мен бүкіл әлемді зерттеп жүрген адаммын. Маған сеніңіз, Күмісханды аман есен жеткізіп, қолдарыңызға тапсыруды мойныма аламын» деді космостан келген адам. Жүздеген адамның өмірін бір адам сақтап қала алса ерлік қой, Менің өтінішімді аяқсыз қалдырмассыз деп сенесмн» деді ол тағы. Сонда да бәрі үнсіз қалды. Сол кезде Күмісхан орнынан тұрып, « Ата , Әже, папа, мама! Мен сол жақта өліп қалсамда жүз мыңдаған адамның өмірін сақтап қала алсам, басқа арманым болмайды.МЕН БҰЛ КІСІМЕН ЕРІП БАРАМЫН! ДЕДІ. Сонымен не керек, Күмісхан Космос әлеміне ұшып кете барды. Ондағы өткен күндердің өзін санаудың өзі қиын болды. Ылғи ғылыми жұмыс. Шынында онда аурудан өліп жатқандардың саны көп болған екен. Космостан келген ИАС КҮМІСХАННАН КҮНІНЕ ЖҮЗ ГРАММ ҚАН АЛАДЫ. Оны бір грамнан ауырып жатқандарға егіп жатыр. Бірер күнде нәтиже жақсарды. Өлім саны азая бачтады. СӨЙТІП Күмісханның ондаған  грамм қанынан жүздеген адам сауыға бастады. Күмісханның көңілі көтерілді. БІР АЙДА МЫҢ ГРАММ ҚАН БЕРІП,  мың адамның сауығып кетуіне сеп болды. Бір жылда жүздеген мың адам ауруынан сауығып кетті.  Күмісханның еліне қайтуына ресми рұқсат берілді. Бір қызығы эксперимент жасалып, сауыққан адамдардың қанымен ауырып жатқандарды мемдеуге блотьыны тексерілді. Әбден болады екен.

Сөйтіп бір күні ғаламшар түкпіріндегі дөңгелек табақ тұныұқ жаздың бір күні АҢСАРДЫҢ коттеджінің төбесіне келіп қонды.  Бір жыл бойы сағыныш билеген әке мен баланың қуанып табысқаны қандай керемет болды. Космостан келген қонақ Аңсаар мен Күмісханға құнды сый тапсырды. Атасы мен әжесі баласы мен немересіне «Ланд Крузер» машинасын сатып әперді. Комостан келген қонақ ИАЧ Аңсарға кішкентай алтын пышақ сыйға тартты. «Біздегі аурудан Күмісханның қаны арқылы айығып кеткендер өздерін «МӘҢГІ ҚАЗАҚПЫЗ» деп атайды. Сондықтан космостың бір түкпірінде « біздің туыстарымыз бар» деп есептеңіздер. Андағы пышақтың түбінде кнопка бар, соны басссаңыз, кқсмостағы миллион туыстарыңыз бірер минутта көмекке келеді. Сондықтан «қазақ құрып кетеді екен деген ой бастарыңызға келмесін. ҚазаҚ ХАЛҚЫ МӘҢГІ ЖАСАМАҚ.

ЖҰМАТ ӘНЕСҰЛЫ, ақын, жазушы, ҚР Құрметті Журналисті

 

 

ЖҰМАТ ӘЕКСҰЛЫ

Related Articles

  • Қазақ этногенезінің дағдарысы һам жаңа концепция

    Қазақ этногенезінің дағдарысы һам жаңа концепция

    Арма ағайын! Шағын сараптама Бірінші, қазақ этногенезінің дағдарысы келе жатыр. Дағдарысқа қарсы қазақ этногенезінің жаңа концепциясының жасалмауы алаңдатады. Біз қазір 18 ғасырлардағы қазақ хан-сұлтандары қабылдаған этногенездік концепциясымен әлі өмір сүріп келе жатырмыз. Одан кейінгі үш ғасырда колонизациялық кіріптарлық этногенездік жаңа концепцияны қабылдауға һәм трансформациялауға мұрсат бермеді. Қолданыстағы қазақ шежіресін ашып қараңыз, рулар шежіресінің концепциясы 18 ғасырларда қабылданған мизамға сәйкес келеді. Тіпті шежіредегі аталық рулар сол ғасырдағы қандайда бір тарихи тұлғадан (батырдан) бастау алады немесе шежіредегі аты аталатын рулар 18- ғасырға барып тоқтайды, ары қарай үзік-үзік. Бұл 18- ғасырдағы жаугершілік заманның талабына сай сұрыпталған қазақ этногенезінің көрінісі еді. Яғни қазақ шежіресінің концепциясы қазақ этногенезінің моделін қалыптады. Екінші, саяси және мәдени шешімдердің

  • КӨКБАЙ АТА ШЫҒАРМАЛАРЫ – ҚАЗАҚТЫҢ ӨРКЕНИЕТТІК ӨРЕСІНІҢ АЙҒАҒЫ

    КӨКБАЙ АТА ШЫҒАРМАЛАРЫ – ҚАЗАҚТЫҢ ӨРКЕНИЕТТІК ӨРЕСІНІҢ АЙҒАҒЫ

    Адамның бәрі бірдей емес. Ақыл-ойы еркін, мәнді, құнды дүниелер туғыза алатын, жасампаздық қуаты зор адамдар болады. Сол сияқты өркениеттік әлеуеті (потенциалы) зор халықтар болады. Ондай қасиет өзіндік құндылықтар жүйетін жасай алатын, ешкімге ұқсамайтын, терең тамырлы руханияты бар халықтарда болады. Қазақтың бүкіл тарихы мен мәдениеті біздің сондай халықтар санатына жататынымыздың айғағы. Сондай айғақ Абайдың ақындық мектебінің көрнекті өкілі Көкбай Жанатайұлы шығармашылығында молынан табылады… Кеше Семей қаласындағы Абайдың қорық- музейінде Көкбай Жанатайұлының 165 жылдығына арналған “Абайдан сабақ алдым бала жастан” атты әдеби кеш өтті. Зал белгілі абайтанушы, профессор Жандос Әубәкірдің тағылымы мол, әсерлі баяндамасын ерекше ынтамен тыңдады. Спикерді тыңдап отырып: “Біз Көкбайды тіпті білмейміз деуге болғандай екен ғой… Кейде тіпті жеңіл, үстірт

  • ҒАЛЫМ БОҚАШ. «Өзіне ар тұтқан, жаттан зар тұтады!»

    ҒАЛЫМ БОҚАШ. «Өзіне ар тұтқан, жаттан зар тұтады!»

    Екі мыңыншы жылдардың басында қазақ руханиятында ерекше басылымдар болды. Атап айтсақ, Атырау шәрінде шыққан «Алтын Орда» газеті болса, одан кейінгісі Алматы қаласында шығып тұрған «Жас қазақ», сондай-ақ «Шетел Әдебиеті» сынды газеттер еді. «Алтын Орда» газетіне Мейірхан Ақдәулетұлы, ал қалған екеуіне Талғат Ешен мен Ардақ Нұрғазы іспетті қазақтың интеллектуал азаматтары бас редактор болған еді. Бәрі  де есімдері елге мәлім, ғажайып ақындар. Бәз біреулердің: «Журналист болмаса, ақын ешқашан жарытып газет шығара алмайды», – деген сыпсың сөздерінің ауызына құм құйып, әлгі әпербақан түсініктің аяғын көктен келтірген де осы талантты қаламгерлер болды.  «Әдебиет порталы» «УАҚЫТ ПЕН КЕҢІСТІК…» айдарымен  тек аталған осы басылымдар ғана емес, жаңа ғасырдың басында қазақ баспасөзінде жарық көрген небір жілікті жазбалар мен танымдық

  • Наурыз мерекесі құрметіне Панфилов көшесіндегі Сахнада «Ән қанатындағы Наурыз» атты дәстүрлі өнерде жүрген жас орындаушылардың ән кеші өтті.

    Наурыз мерекесі құрметіне Панфилов көшесіндегі Сахнада «Ән қанатындағы Наурыз» атты дәстүрлі өнерде жүрген жас орындаушылардың ән кеші өтті.

    Бүгін Алматы қаласы әкімдігі Мәдениет басқармасының ұйымдастыруымен Панфилов көшесі бойындағы сахнада Наурыз мерекесіне арналған «Ән қанатындағы Наурыз» атты жас орындаушылардың дәстүрлі ән кеші жоғары деңгейде өтті. Алматы қаласы ХХ ғасырдың 30-жылдарынан бастап ұлт мәдениетінің ұйытқысы, ордасы қызметін атқарып келеді. Дәстүрлі өнердің ірі өкілдері, зерттеушілері осы қалада тұрып, еңбек етті. Қазір де профессионалдық типтегі дәстүрлі музыканың ең ірі ошағы – Алматы. Мұнда этномузыканың белгілі қайраткерлері, дәстүрлі домбырашы, қобызшы, сыбызғышы, әнші-термешілер әзірлейтін арнаулы орта және жоғары оқу орындары, өнер ұжымдары шоғырланған. Қазақ көне музыка аспаптарының жер бетіндегі жалғыз музейі мен еліміздегі жалғыз дәстүрлі өнер театры да осында. Соңғы уақыттары Алматы қаласында дәстүрлі өнерді насихаттап жүрген жас өнерпаздардың арнайы ән кеші өтпеп еді.

  • Тоқаев мырза тіл жайлы тағы бірдеңе депті 

    Тоқаев мырза тіл жайлы тағы бірдеңе депті 

    Zhalgas Yertay Орыс тілінің мәртебесін еш төмендетпедік, оның бәрі күңкіл сөз деген екен. Қазақ тілінің де мәртебесі төмендеді деп байбалам салмаңдар деп ұрсыпты. Алдымен жауабы жоқ сұрақтардан бастайық. Тоқаев мырза, егер ештеңе өзгермесе, онда “тең” сөзінің “қатарға” ауысуы жай көз алдау әрекеті ме? Қоғамдағы градусты басуға талпыныс қана ма? Қазіргі мемлекеттік бюрократиялық аппараттың статус-квоны сақтап қалуға тырысуы деп бағаласа бола ма? Енді Тоқаев мырзаның әр сөзіне тоқталсақ.“Жаңа Конституция мәтінінің ресми құжат ретінде қазақ және орыс тілдерінде жариялануы көп нәрсені аңғартпай ма? Бұл жерде түсініктеме беріп, ақталудың өзі артық”Иә, қазіргі қазақ тілінің проблемасы да сол – қазақ тілі мен орыс тілінің құқықтық теңдігі мемлекеттік тілді кемсітіп тұр. Өйткені бюрократия құжаттарды орысша әзірлеп, кейін

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: