ماڭگى قازاق(ەرتەگى فەنتەزي)
kerey.kz
قازاقتارعا جاسالىپ جاتقان قيانات كوپ بولعاسىن، « ماڭگى قازاق» اتتى اڭگىمە جازسام دەپ جۇرەتىن ەدىم. وسىدان ءبىر كۇن بۇرىن سول اڭگىمەنىڭ سيۋجەتىنە كەلەتىن ءتۇس كورجىم. كەشەدەن بەرى جازۋعا كىرىسسەم بە دەپ ءجۇر ەدىم، ءساتى بۇگىن تۇسكەن سياقتى.
جۇمات انەسۇلى
وتە ەرتەدە ەمەس، بۇگىندە ەمەس، عىلىم دوكتورلارى سانجار مەن بالجان ينستيتۋتتا قىزمەت ەتەتىن.وزدەرىنىڭ لاۋازىمدارىنا قاراي قاراپايىم ەكى قاتارلى جاقسى سالىنعان كوتتەدجدە تۇردى.ينتەلليگەنت ادامدار ءومىردىڭ قيىندىقتارىنا كوپ ءمىن بەرە قويمايدى عوي، ومىرلەرى ءماندى، جايلى ءوتىپ جاتتى. جاقسىلىقتا كوپ كۇتتىرگەن جوق، سانجار مەن بالجان ۇلدى بولىپ، كوتتەدجدە شاعىن توي ءوتتى. نەگە ەكەنىن قايدام، اكە شەشەلەرى اقىلداسىپ، ءۇلدارىنىى ەسىمىن اڭسار دەپ اتاعان. اڭسار ەرتەدەگىدەي تەز دە وسكەن جوق، كەش تە وسكەن جوق. تاربيەلى جىگىت بولىپ ءوستى.IT تەحنولوگيا ۋنيۆەرسيتەتىن ءبىتىردى.دەگەنمەن قىزمەتى دە باياۋ، ءومىرى دە باياۋ ءوتىپ جاتقان. جازدىڭ كۇنى عوي ساياباقتا كىتاپ وقىپ وتىرعان، قولىنداعى كىتابى ءساتسىز جەرگە ءتۇسىپ كەتىپ ەدى، سول ماڭداعى ورىندىتا وتىرعان ءبىر قىز بالا جەتىپ كەلىپ، اڭساردىڭ كىتابىن قولىنا ۇستاتتى. اڭساردا ەس جوق، قىزعا قاراپ قاتىپ قالعان، قىز شىنىندا كوز ايىرماستاي سۇلۋ ەكەن. سوعان قاراماستان، اڭسار قىزعا العىسىن ايتىپ، تانىسۋعا قولى جەتتى. ايتىپ ايپاي نە كەرەك، قىز اڭساردىڭ ۇيىنە، اڭسار قىزدىڭ اتا اناسىمەن تانىسۋعا دا ۇلگەردى. كوپ ۇزاماي اڭساردىڭ اكەسى مەن اناسىنىڭ. قىزدىڭ اتا اناسى، اعايىن تۋسقاندارى قاتىسقان اڭسار مەن ايسارىنىڭ ۇلكەن ۇيلەنۋ تويى بولدى.اڭساردىڭ ايسارىنىڭ سۇلۋلىعىنا ۇيدە دە كوزى تويمايتىن.
« ماعان سونشا تەسىلىپ قاراي بەرمەشى، قىسىلامىن» دەيتىن سونداي كەزدە ايسارى.
سوندا اڭسار « تاياۋدا سينگاپۋرڭۆ، مالازياعا ساپار شەگىپ قايتامىز. پۋتەۆكانى مامام سىيلادى» دەدى. ايسارى كەرەۋەتتە سەكىرىپ، قۋانعاننان بيلەپ كەتتى.
اڭسار مەن ايسارى مالازيا مەن سينگاپۋردى جارتى اي قىزىقتادى. ولار سول بەتىمەن سامولەتپەن دۋبايعا كەلىپ، جەتتى. ودار 200-قاباتتا تۇرىپ، دۋبايدىڭ كوركىن تاماشالادى، اينالا ارحيتەكتۋرا سانىمەن جاسالعان يسكۋسستۆەننىي كولدەر. قايسىسىندا دا ادام ىعى جىعى. اڭسار مەن ايسارى مەيرامحانادا قوزعالماي ەكى كۇن تىنىقت؟ى. اڭسار التىن زەرگەرىن الدىرىپ، ايسارىنىڭ كەۋدەسىنە، كىندىگىنەن تومەن جەرىنە، ،بوكسەلەرىنە التىن سالعىزدى.
«مۇنىڭ كەرەگى نە؟» دەگەن ايسارىنىڭ سۇراعىنا،
اڭسار « ءبىر ايدان كەيىن وسىندا بۇكىل الەمنىڭ سۇلۋلارى مەن مودەلەرلەرى جينالادى، سەن سولاردىڭ بارىنەن اسقان سۇلۋلىعىڭمەن كورىنۋىڭ كەرەك. ايسارى جارىس ءمانىن تۇسىنە قويماسا دا، اڭساردىڭ ايتقانىنا كوندى.
ەرتەڭىنە ايسارى تومەنگى قاباتتاعى باسسەينگە بارىپ، وزىنىڭ باعىن سىناماقشى بولدى. بالا كەزىندە ءجۇز مەتر تەرەڭدىكتى كوپ ەلەمەي سۇڭگىپ ءوتۋشى ەدى، اينالا قاپتاعان تۋريستەر. ءبارى ايسارانىڭ سۇلۋلىعىنا ءتانتى. اڭسارعا « مەن قازىر سۇڭگىپ، سوناۋ باسسەيننىڭ شەتىنەن بىراق شىعامىن « دەدى. ايسارىنىڭ سۇڭگىگىش ەكەكنىن بۇىن ەستىگەن اڭسار قارسىلىق بىلدىرمەدى. ايسارى توپ ەتىپ سۋعا سۇڭگىپ كەتتى. جۇرتتىڭ ءبارى ساعاتتارىنا قاراپ تۇر، ۋىقىت ءسال ءوتىپ كەتكەن ءتارىزدى. اڭسار باسسەين مەنەدجەرىنە بەلگى بەردى. ول ءاپ ساتتە قولىنداعى كنوپكاسىن باستى، سول ساتتك باسسەين دەلفينى ايسارىنىڭ ارقاسىنا سالىپ ،الىپ شىقتى. باسسەين ماڭىنداعى جۇرت ۋ دا شۋ، سەنساتسيا . تەلەرەپورتەرلەر تەلەديداردان ۋجە كورسەتىپ جاتتى. ايسارىنى رەنيماتسياعا اپارىپ، تەكسەرىپ، وكپەسىنە ازداپ سۋ كەتكەن ەكەن، ەم جاساپ، مەيمانحاناعا جىبەردى. ءسويتىپ ءجۇرىپ، ءبىر اي دا ءوتتى. دۋبايعا الەمنەن نەبىر سۇلۋلار جينالا باستادى، قاراساڭ، كوز تويمايدى.
اڭسار ايسارىعا وسى جولى باعىڭ اشىلار ءسات، جيناقى، ساسپايتىن بول» دەگەن. بۇل جولى الەم سۇلۋلارى 50 مەتردەن باسسەينگە سەكىرۋى كەرەك. ءار سپورتتىڭ شارتى بولادى عوي، سونى مۇلتىكسىز ورىنداۋى مىندەتتى. باسسەيىننىڭ اينالاسى تولعان ادام. ونىڭ سىرتىندا باسسەيىندى قورشاعان كوپ قااتتى ۇيلكردىڭ بالكوندارىنان بينوكلمەن ايسارىنى باقىلاپ تۇرعان ادام قانشاما. ءبىرىنشى سەكىرگەن ەفيولىق قىز 298 بالل جيناپ العا شىقتى. ەكىنشى سەكىرگەن ايسارى 280 بالل عانا جيناپ، ەكىنشى ورىندى يەمدەندى.
اڭسار مەن ايسارىنىڭ دا كوڭىلدەرى ءتۇسىپ كەتكەن.
ەكىنشى كۇنى اڭسار مەن ايسارى سپورتتى قويىپ، باسسەيندە ترەنيروۆكا جاساپ جۇرگەن. ءبىر ساعاتتاي ۋاقىت ءوتىپ ەدى، ەندى مەيمانحاناعا جينالامىز دەگەندە، ايسارى باسسەيننەن شىقپاي قالدى. ونىڭ جانسىز دەنەسىن سۇڭگۋىر الىپ شىقتى. سكورىي تاعى رەنيماتسياعا الىپ كەتتى. اۋرۋحانادا ءتورت بەس ساعاتتان كەيىن عانا ءولىمنىڭ قورىتىندىسىن اڭسارعا ۇستاتتى. « ۋلانعان» دەگەن قىسقا اناليز بار ەكەن. اڭساردىڭ ەسى شىعىپ كەتتى، جالعىز، ەڭىرەپ جىلاي بەردى. تانىمايتىن بىرەۋلەردىڭ كومەگىمەن اڭساردىڭ اتا اناسىنا حابار جەتكىزىلىپ، ەرتەڭىنە قايعىلى جۇپ استاناعا جەتكىزىلدى.
اڭسار ايسۇلۋدىىڭ قايعىسىنان تۇرا الماي ءبىر اي جاتىپ قالدى. «قىرقى جاقىندادى» دەگەسىن، شاعىن ايات جاتتادى. ايسۇلۋدىڭ قىرقىنا ادام كوپ جينالدى. قۇران وقىلىپ، ايسۇلۋ تۋرالى يگى سوزدەر ايتىلدى. ءسوويتىپ تۇرعادا اڭسار بەيىتتىڭ بۇرىنڭى قالپىنان وزگەرىپ، بۇزىلعانىن بايقادى. اڭسار بايسالدىلىق تانىتىپ، بەيىتتىڭ بۇزىلعانى تۋرالى ءسوز قوزعامادى. ۇيدە ءشاي ۇستىندە دە اڭسار جاق اشپادى. اڭسار شايدەن كەيىن بولەك بولمەگە بارىپ، ءبىراز ويعا شومعان. سول كەزدە قاسىنا ماماسى كەلىپ،، ۇلىنىڭ بارنارسەنى سەزگەنىن انا جۇركگىمەن سەزدى.
«بالام اۋ، ءومىر بويى ارمانداعان اڭساارىم كدىڭ عوي. بىلەم ءىشىڭ ءورت بولىپ جانىپ تۇرعانىن. بىراق، اللانىڭ ىسىنە نە شارا
ەرتەڭىنە قاسىنا ون جىگىت الىپ، ايسۇلۋدىڭ قابىرىن قازدىردى. ايسۇلۋدى وراعان اق ماتانى اشسا، ايسۇلۋدىڭ دەنەسى جىرىم جىرىم، تانىندەگى بۇكىل التىن جۇلىنىپ الىنىپتى. اڭسار سول جەردە تالىپ قالسىن. اڭسار سول كۇنى ۇيىنە بارعان جوق. ول ەكىنشى كۇنى دە وسى باردا ماس بوپ جاتقان. اكە شەشەسى پوليتسيامەن ىزدەپ، تاۋىپ، ۇيىنە اكەلدى. اڭسار شەشەسىمەن ءبىر ساتتە تىلدەسپەدى.
سوندا شەشەسى اڭسارعا « « بالام اۋ، سەن ماعان ورىنسىز رەنجىپ وتىرسىڭ. راس، مەن ادامدىق ىستەمەدىم. بىراق، ايسۇلۋدتسڭ التىندارىن كورگەن، كومگەن ادامدار ءبارىبىر توناپ اكەتەتىن ەدى عوي، مەن قايتا كۇزەتشى قويپ، ۇرىلارعا جول بەرمەدىم.
اڭسار ماماسىن قۇشاقتاپ، وكىرىپ جىلاسىن. « ءايسىلۋدى قاتتى ءسۇيىپ ەدىم عوي.، ماما»
ۋاقىت دەگەن ساعات تىلىنەن جىلدام. اڭسار كوپ ۇزاماي نيۋ-يورككە ۇشىپ كەتتى، IT پروەكتىسى توقتاپ، قالعان. سودان جارتى جىل باس الماي جۇمىس ىستەپ، سۋ استىندا ەكسترەمالنىي جاعدايدا ادام دەمىن ەكى مينۋتقا ۇزارتا الاتىن فلەش پلاتو ويلاپ تاۋىپ، IT اسسوتسياسىنىڭ باسشىلارى قابىلداپ، جاقسى سىي اقى ۇسىنعان. ۋنيۆەرسيتەت كوللەكتيۆىنىڭ اڭساردىڭ جاڭا پروەكتىسىن ماقۇلداۋ كەزىندە ستۋدەنتتەر اراسىنان ءبىر قىزدىڭ جارقىن بەينەسى كوزىنە تۇسكەن. اڭسار جينالىستان كەيىن قۋىپ بارىپ، تانىسىپ ەدى، قوستانايدا وقىپ ءجۇرىپ، گرانپەن وسى ۋنيۆەرسيتەتكە تۇسكەن ەكەن، قازىر 4 –كۋرستى اياقتاپ قالعان ەكەن. اڭسار دامەلىگە عاشىق بوپ قالعانىن ايتىپ، سوزدەرى جاراستى. ەكۋى ءبىر ءبىرىنىڭ جاتاقحاناسىنا بارىپ ءجۇرىپ، سوڭىندا اڭساردىڭ بولمەسىندە بىرگە تۇرۋعا كەلىسكەن. دامەلى شىنىندا سۇلۋ قىز ەدى، دامەلىنى ايسارىداي ءسۇيىپ كەتكەنىنە ىشتەي قۋاندى. دامەلىنىڭ جۇك كوتەرگەنى بەلگىلى بوپ قالدى. سونى ەسكەرىپ، اڭسار مەن دامەلى استاناعا ۇشىپ كەلىپ، اتا انالارىمەن قاۋىشتى. دامەلى استانادا بوساندى. ەر بالا ەرەكشە بەلگىمەن تۋدى، وڭ ماڭدايىندا كىشكەنتاي كۇمىس مەڭى بولدى. دارىگەرلەر ونى بىلاي تەكسەرىپ، ولاي تەكسەرىپ، بالانىڭ دەنساۋلىعىنا زيان كەلتىرەتىن سەبەبىن تاپپادى. ءسويتىپ اڭسار مەن دامەلى ۇيگە قۋانىشپەن ورالعان. ءسابيدىڭ ەسىمىن كۇمىسحان قويعان. بىرنەشە جىلداردىڭ جىلدام وتكەنىن اڭسار مەن دامەلى بايقاماي دا قالعان. كۇمىسحان ءوز قاتارىنىڭ الدى بولىپ ءوستى. مۋزىكا مەن ماتەماتيكاعا جاقىن ەدى.
جازعى ءتۇن بولاتىن، كوتتەدجدىڭ شاتىرىنا كوموستان دوڭگەلەك تارەلكا كەلىپ قوندى. ىشىنەن ادام ءتارىزدى كىسى شىعىپ، بالكون ارقىلى ۇيگە كىردى. بالكوندا تۇرعان اڭساردان كەشىرىم سۇرادى. دا وعان جاعدايىن تۇسىندىرە باستادى « ءبىز كوسموستىڭ باسقا پلانەتاسىنان كەلىپ تۇرمىز. پالەن ميلليون حالقىمىز بار، بىراق ءبىزدىڭ حالقىمىز تراگەديالىق جاعدايعا ۇشىراپ وتىر. جۇزدەگەن ادام بەلگىسىز اۋرۋدان قىرىلىپ جاتىر. ءبىز بۇكىل الەمدەگى جاعدايدى باقىلاپ وتىرامىز. تاياۋدا بىزگە ءبىر سيگنال ءتۇستى ، جەر پلانەتاسىندا سىزدەردىڭ حالقىڭىزدى ساقتاپ قالا الاتىن ءسابي دۇنيەگە كەلدى، ونىڭ سونىڭ ءجۇز گرامم قانى بەلگىسىز اۋرۋدان قىرىلىپ جاتقان ەلىڭىزدى امان ساقتاپ قالا الادى» دەگەن. ءبىز سول حاباردىڭ شىندىعىنا سەنىپ كەلىپ تۇرمىز. ءبىز قازىر شاعىن توموگرافيا ارقىلى كۇمىسحاننىڭ ماڭدايىنداعى مەڭدى سىزدەرگە كورسەتەمىز» دەدى دە قولتىعىنداعى شاعىن توموگرافيانى الىپ، كۇمىسحاننىڭ مەڭىن تەكسەرەمىز» دەدى دە جىلدام، توموگرافيانىڭ كنوپكاسىن كۇمىسحاننىڭ مەڭىنە باستى . مونيتوردان مەڭنەن تاراپ جاتقان ونداعان جىڭىشكە تامىرلار كورىندى. ولاردىڭ ىشىندە كوك ءتۇستىى سارى ءتۇستى، قارا ءتۇستى، قىزىل ءتۇستى تامىرلاردا قان تۇرلەرى كورىندى. كوموستان كەلگەن كىسى « بىزگە كەرەگى دە وسى ەدى» دەدى. وتباسىلار اراسىندا ۇنسىزدىك پايدا بولدى. سوندا وسموستان كەلگەن « ءسىز كۇمىسحاندى بىزگە ءبىر جىلعا بەرىڭىز. ول ءبىزدىڭ ءجۇز مىڭداعان ادامدارىمىزدى ولىمنەن ساقتاپ قالا الادى.
اڭسار مەن دامەلىنىڭ اتا اناسى ءۇشىن بۇل ورىندالا المايتىن ءوتىنىش سياقتى. ايدالاداعى الىستاعى كوسموس الەمىنە كۇمىسحاندى جىبەرۋ ءتىپتى مۇمكىن نارسە ەمەس ەكەنى ايان. اڭساردىڭ اتا اناسى، اڭسار مەن دامەلى دە ءۇنسىز وتىر.الىس كوسموس الەمىنە كۇمىسحاندى جىبەرىع ودان مۇلدەم ايىرىلىپ قالۋ سياقتى. سوندا كوموستان كەلگەن قوناق جاعدايدى ءتۇسىنىپ « بىزدەر جەر پلانەتاسىنا مىڭ سان ۇشىپ كەلىپ ءجۇرمىز.. ءبىز سىزدەرلەن كۇمىسحاندى جۇزدەگەن مىڭ ادامنىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن سۇراپ وتىرمىز. مەن بۇكىل الەمدى زەرتتەپ جۇرگەن اداممىن. ماعان سەنىڭىز، كۇمىسحاندى امان ەسەن جەتكىزىپ، قولدارىڭىزعا تاپسىرۋدى موينىما الامىن» دەدى كوسموستان كەلگەن ادام. جۇزدەگەن ادامنىڭ ءومىرىن ءبىر ادام ساقتاپ قالا السا ەرلىك قوي، مەنىڭ ءوتىنىشىمدى اياقسىز قالدىرماسسىز دەپ سەنەسمن» دەدى ول تاعى. سوندا دا ءبارى ءۇنسىز قالدى. سول كەزدە كۇمىسحان ورنىنان تۇرىپ، « اتا ، اجە، پاپا، ماما! مەن سول جاقتا ءولىپ قالسامدا ءجۇز مىڭداعان ادامنىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالا السام، باسقا ارمانىم بولمايدى.مەن بۇل كىسىمەن ەرىپ بارامىن! دەدى. سونىمەن نە كەرەك، كۇمىسحان كوسموس الەمىنە ۇشىپ كەتە باردى. ونداعى وتكەن كۇندەردىڭ ءوزىن ساناۋدىڭ ءوزى قيىن بولدى. ىلعي عىلىمي جۇمىس. شىنىندا وندا اۋرۋدان ءولىپ جاتقانداردىڭ سانى كوپ بولعان ەكەن. كوسموستان كەلگەن ياس كۇمىسحاننان كۇنىنە ءجۇز گرامم قان الادى. ونى ءبىر گرامنان اۋىرىپ جاتقاندارعا ەگىپ جاتىر. بىرەر كۇندە ناتيجە جاقساردى. ءولىم سانى ازايا باچتادى. ءسويتىپ كۇمىسحاننىڭ ونداعان گرامم قانىنان جۇزدەگەن ادام ساۋىعا باستادى. كۇمىسحاننىڭ كوڭىلى كوتەرىلدى. ءبىر ايدا مىڭ گرامم قان بەرىپ، مىڭ ادامنىڭ ساۋىعىپ كەتۋىنە سەپ بولدى. ءبىر جىلدا جۇزدەگەن مىڭ ادام اۋرۋىنان ساۋىعىپ كەتتى. كۇمىسحاننىڭ ەلىنە قايتۋىنا رەسمي رۇقسات بەرىلدى. ءبىر قىزىعى ەكسپەريمەنت جاسالىپ، ساۋىققان ادامداردىڭ قانىمەن اۋىرىپ جاتقانداردى مەمدەۋگە بلوتىنى تەكسەرىلدى. ابدەن بولادى ەكەن.
ءسويتىپ ءبىر كۇنى عالامشار تۇكپىرىندەگى دوڭگەلەك تاباق تۇنىۇق جازدىڭ ءبىر كۇنى اڭساردىڭ كوتتەدجىنىڭ توبەسىنە كەلىپ قوندى. بىر جىل بويى ساعىنىش بيلەگەن اكە مەن بالانىڭ قۋانىپ تابىسقانى قانداي كەرەمەت بولدى. كوسموستان كەلگەن قوناق اڭساار مەن كۇمىسحانعا قۇندى سىي تاپسىردى. اتاسى مەن اجەسى بالاسى مەن نەمەرەسىنە «لاند كرۋزەر» ماشيناسىن ساتىپ اپەردى. كوموستان كەلگەن قوناق ياچ اڭسارعا كىشكەنتاي التىن پىشاق سىيعا تارتتى. «بىزدەگى اۋرۋدان كۇمىسحاننىڭ قانى ارقىلى ايىعىپ كەتكەندەر وزدەرىن «ماڭگى قازاقپىز» دەپ اتايدى. سوندىقتان كوسموستىڭ ءبىر تۇكپىرىندە « ءبىزدىڭ تۋىستارىمىز بار» دەپ ەسەپتەڭىزدەر. انداعى پىشاقتىڭ تۇبىندە كنوپكا بار، سونى باسسساڭىز، كقسموستاعى ميلليون تۋىستارىڭىز بىرەر مينۋتتا كومەككە كەلەدى. سوندىقتان «قازاق قۇرىپ كەتەدى ەكەن دەگەن وي باستارىڭىزعا كەلمەسىن. قازاق حالقى ماڭگى جاساماق.
جۇمات انەسۇلى، اقىن، جازۋشى، قر قۇرمەتتى ءجۋرناليستى
جۇمات اەكسۇلى
پىكىر قالدىرۋ