Бізде талғам мен таңдау бар ма?

| Dec 22, 2016

Ринат, айтшы, бізде таңдау бар ма? Талғам ше? Таңдау мен талғам бар ма? Жоқ. Оған сен және сен сияқтылар жол бермей отыр, өкінішке қарай.

Анығында, талғам бар жерде, таңдау бар. Таңдау бар жерде талғам бар. Бізде екеуі де жоқ. Саясатымыз қандай болса, сахнамыз да сондай екен. Өзгеше пікір білдіргендерді, өз жолымен жүргісі келгендерді көтермейді. Бәлкім, көре алмайды.

Әйтпесе, Ninety One саған не жазды, Ринат? Бәрін бастап берген сен едің. Атарға оқ, сынарға сөз таба алмай жүргендер жамыраса кетті. Бәрін бастап берген сен едің. Оларды көгілдір қылған да, оларды ұлттан бездірген де, жалпы оларға қарата неше түрлі жаман сөз айттырған да өзің едің Ринат.

Сонда сеніңше өнер деген не? Кафедегі үш жігіттің басын құрап «Музарттың» көшірмелерін құру ма? Әлде қырғыз-өзбектің әндерін ұрлап қолдан хит жасау ма?

Байқайсың ба, бізде ауырдың үсті, жеңілдің астымен жүретін әншілер көп. Олар тыңдарманды ойламайды. Өзін ойлайды. Өзінің несібесін ойлайды. Тойды ойлайды. Тойдағы биді ойлайды.

Айталық, біздің талғамымыз той әндерін қабылдай алмайды. Қайнағаға, қарындасқа, құдашаға арналған әндер біздің таңдауымызбен сәйкеспейді екен. Не істейміз сонда? Кімді тыңдаймыз, Ринат айтшы?

Ninety One кімге, не жазды? Сенің бастап бергенің сол жер-жердің бәрінде «анти 91» акциялары өтті. Топ халық жауына айналды. Күлкілісі Солтүстік жақта топтың кешін өткізуге қарсы бір топ аға-апаларымыз мини-митинг өткізіпті.

«Топ қазаққа қауіпті. Ұлтқа қатер төндіріп отыр» депті. Күлгеніміз-ай. Солтүстікте бұдан басқа мәселе жоқ екен. Олардың Ninety One-ға шамасы жетеді. Ал Кутузов пен Суворовтың көшелерін, Павлодар мен Петропавлдың аттарын ауыстыру қажеттігін айта алмайды. Оларды Солтүстіктегі тілдің тағдыры толғандырмайды, олар үшін Ninety One қауіпті. Анығында, олар Ninety One-ды не үшін жеккөретіндерін білмейді. Олар сенің сөздеріңе алданып қалған, Ринат. Сен сөздің майын тамызасың ғой, өйткені.

Сөздің майын тамызатын адам ақсақты тыңдай, өтірікті шындай жеткізбеуші ме еді?

Топтың атын пайдаланып өзіңе жарнама жасағанды доғару керек шығар. Орынсыз жала, дөрекі тиісу. Анықтап келгенде, сөздеріңнің бірде-біріне дәлел жоқ. Бірақ, халықтың табиғаты сондай. Ертегіге сенеді, пафосқа алданып қалады.

Әйтпесе, сен жырлайтын мәселе аз ба? Тілді айтшы, жерді айтшы. Қайда барамыз, қайда келеміз? Кім едік, қандай болдық? Осы туралы айтшы. Жұрт тыңдайды сені. Ninety One-ға тиіскеніңді доғаршы. Сендей ақынға сөз етуге тұрмайтын дүниемен алысқан ұят. Жоқ, рас.

Өткенде осы топтың продюсері Ерболаттың сөзін тыңдадық. «Мақсатым қазақ тілін трендке айналдыру» деді. Қалай? Ән арқылы, өнер арқылы. Басқа жол жоқ. Басқалай үйренбейді. Батыста «жұмсақ күш » деген түсінік бар. Оларда бізді солай жаулаған. Ендеше бұл жігіттер өз жолымен жүруге, өнерін жасауға мұрсат бер. Сен оларға бәрібір кедергі бола алмайсың…

Аль ФРЕДО

dalanews.kz

Үйге шырша құруға шариғат қалай қарайды?

Қазақ этногенезінің дағдарысы һам жаңа концепция

kerey.kz

Арма ағайын! Шағын сараптама Бірінші, қазақ этногенезінің дағдарысы келе жатыр. Дағдарысқа қарсы қазақ этногенезінің жаңа концепциясының жасалмауы алаңдатады. Біз қазір 18 ғасырлардағы қазақ хан-сұлтандары қабылдаған этногенездік концепциясымен әлі өмір сүріп келе жатырмыз. Одан кейінгі үш ғасырда колонизациялық кіріптарлық этногенездік жаңа концепцияны қабылдауға һәм трансформациялауға мұрсат бермеді. Қолданыстағы қазақ шежіресін ашып қараңыз, рулар шежіресінің концепциясы 18 ғасырларда қабылданған мизамға сәйкес келеді. Тіпті шежіредегі аталық рулар сол ғасырдағы қандайда бір тарихи тұлғадан (батырдан) бастау алады немесе шежіредегі аты аталатын рулар 18- ғасырға барып тоқтайды, ары қарай үзік-үзік. Бұл 18- ғасырдағы жаугершілік заманның талабына сай сұрыпталған қазақ этногенезінің көрінісі еді. Яғни қазақ шежіресінің концепциясы қазақ этногенезінің моделін қалыптады. Екінші, саяси және мәдени шешімдердің
ҒАЛЫМ БОҚАШ. «Өзіне ар тұтқан, жаттан зар тұтады!»

kerey.kz

Екі мыңыншы жылдардың басында қазақ руханиятында ерекше басылымдар болды. Атап айтсақ, Атырау шәрінде шыққан «Алтын Орда» газеті болса, одан кейінгісі Алматы қаласында шығып тұрған «Жас қазақ», сондай-ақ «Шетел Әдебиеті» сынды газеттер еді. «Алтын Орда» газетіне Мейірхан Ақдәулетұлы, ал қалған екеуіне Талғат Ешен мен Ардақ Нұрғазы іспетті қазақтың интеллектуал азаматтары бас редактор болған еді. Бәрі де есімдері елге мәлім, ғажайып ақындар. Бәз біреулердің: «Журналист болмаса, ақын ешқашан жарытып газет шығара алмайды», – деген сыпсың сөздерінің ауызына құм құйып, әлгі әпербақан түсініктің аяғын көктен келтірген де осы талантты қаламгерлер болды. «Әдебиет порталы» «УАҚЫТ ПЕН КЕҢІСТІК…» айдарымен тек аталған осы басылымдар ғана емес, жаңа ғасырдың басында қазақ баспасөзінде жарық көрген небір жілікті жазбалар мен танымдық
Наурыз мерекесі құрметіне Панфилов көшесіндегі Сахнада «Ән қанатындағы Наурыз» атты дәстүрлі өнерде жүрген жас орындаушылардың ән кеші өтті.

kerey.kz

Бүгін Алматы қаласы әкімдігі Мәдениет басқармасының ұйымдастыруымен Панфилов көшесі бойындағы сахнада Наурыз мерекесіне арналған «Ән қанатындағы Наурыз» атты жас орындаушылардың дәстүрлі ән кеші жоғары деңгейде өтті. Алматы қаласы ХХ ғасырдың 30-жылдарынан бастап ұлт мәдениетінің ұйытқысы, ордасы қызметін атқарып келеді. Дәстүрлі өнердің ірі өкілдері, зерттеушілері осы қалада тұрып, еңбек етті. Қазір де профессионалдық типтегі дәстүрлі музыканың ең ірі ошағы – Алматы. Мұнда этномузыканың белгілі қайраткерлері, дәстүрлі домбырашы, қобызшы, сыбызғышы, әнші-термешілер әзірлейтін арнаулы орта және жоғары оқу орындары, өнер ұжымдары шоғырланған. Қазақ көне музыка аспаптарының жер бетіндегі жалғыз музейі мен еліміздегі жалғыз дәстүрлі өнер театры да осында. Соңғы уақыттары Алматы қаласында дәстүрлі өнерді насихаттап жүрген жас өнерпаздардың арнайы ән кеші өтпеп еді.
Тоқаев мырза тіл жайлы тағы бірдеңе депті

kerey.kz

Zhalgas Yertay Орыс тілінің мәртебесін еш төмендетпедік, оның бәрі күңкіл сөз деген екен. Қазақ тілінің де мәртебесі төмендеді деп байбалам салмаңдар деп ұрсыпты. Алдымен жауабы жоқ сұрақтардан бастайық. Тоқаев мырза, егер ештеңе өзгермесе, онда “тең” сөзінің “қатарға” ауысуы жай көз алдау әрекеті ме? Қоғамдағы градусты басуға талпыныс қана ма? Қазіргі мемлекеттік бюрократиялық аппараттың статус-квоны сақтап қалуға тырысуы деп бағаласа бола ма? Енді Тоқаев мырзаның әр сөзіне тоқталсақ.“Жаңа Конституция мәтінінің ресми құжат ретінде қазақ және орыс тілдерінде жариялануы көп нәрсені аңғартпай ма? Бұл жерде түсініктеме беріп, ақталудың өзі артық”Иә, қазіргі қазақ тілінің проблемасы да сол – қазақ тілі мен орыс тілінің құқықтық теңдігі мемлекеттік тілді кемсітіп тұр. Өйткені бюрократия құжаттарды орысша әзірлеп, кейін
Конституцияда қазақ тілін мемлекеттік әрі ресми тіл етсек, басқа тілдердің құқы шектеле ме?

kerey.kz

Бұған нақты жауап – жоқ, бұл шешімнен ешбір тілдің, соның ішінде, орыс тілінің де құқы шектелмейді. Неге? Өйткені конституциядағы мемлекеттік тіл мәртебесі биліктің жұмыс тілін ғана реттейді. Ол норманың қарапайым адамдардың қатынас тіліне қатысы жоқ. Яғни, мемлекеттік тіл – мемлекеттік органдар мен жергілікті өзін-өзі басқару ұйымдары жұмыс істейтін тіл деген сөз. Бұл шешім орысша сөйлейтіндердің құқығын шектемейді, орысша сөйлеуге тыйым салмайды. Қарапайым адамдар үйінде, қоғамдық орындарда, бизнесте, медиа мен мәдениет ошақтарында қалаған тілінде сөйлей де, жұмыс істей де алады. Бұған конституцияның басқа баптары нақты кепіл болып отыр. Ал жаңа конституцияда 9-баптың 2-тармағы қазіргі күйінде қалса, бұл – қазақ тілінің құқығын шектейді. Себебі мемлекеттік органдар құжаттарды өздері үйренгендей алдымен орысша жазып,