Jügirtpeler
 |  |  | 

Tarih Twlğalar

SÄTBAEV NEGE QUĞINDALDI?

<span>kerey.kz</span>kerey.kz
 |  Jan 30, 2018

Qanish Satbay       Qazaq jerindegi wlttıq Ğılım akademiyasın qwru ideyası Wlı Otan soğısı jürip jatqan uaqıtta payda bolğan edi. Körnekti ğalım soğıstıñ qiınşılığına moyınswnbay, Qazaq KSR Ğılım akademiyasın wyımdastıru isin tabandı türde qolğa aldı. Qazaq KSR Ğılım akademiyasınıñ qwrıluı respublikamızdıñ ğılımi twrğıda däleldi şeşimderin twjırımdauğa, el ekonomikasınıñ, ğılımı men mädenietiniñ örkendeuine ülken mümkindikter aştı. Ğılım akademiyasınıñ qwramına zertteu instituttarı, kitaphanalar men mwrajaylar, laboratoriyalar, sonımen birge bazalar men filialdar qaraydı, sonday-aq, bwl mekemelerdegi tiisti salalardı joğarı bilimdi mamandar jäne qızmetkerlermen qamtamasız etedi.   

    Qazaq KSR Ğılım akademiyası aşılğannan keyin derbes ğılım salalarında zertteu instituttarınıñ aşıluı etek ala bastaydı. Qoğamdıq jäne jaratılıstanu ğılım salalarında köptegen ğılımi zertteu ortalıqtarınıñ aşıluı, olardıñ damuına ülken septigin tigizdi. Sonday-aq, olardıñ aşqan jañalıqtarı men jetken jetistikteri de elimizdiñ ğılımi keşendi damu belesterin ayqınday tüsti. Instituttardıñ aşıluı Qazaqstannıñ auıl şaruaşılığınıñ damuına ülken septigin tigizdi. Sebebi ol kezeñde elimizdiñ auıl şaruaşılığı toqırauda boldı. Wlı Otan soğısı jıldarı barlıq önimder maydanğa arnaldı, al soğıstan keyingi auıldıñ jağdayı müşkil edi. 1947-1948 jıldarı auıldıq jerlerde jwmısşı qolınıñ tapşılığı nemese tehnikalıq jetispeuşilikter orın aldı. Egistik aymaqtarda tek qol eñbegi önimi bolğandıqtan jwmıs önbedi. Keybir aymaqtarda ğana käristerdi köşirip äkelgenine baylanıstı küriş alqaptarı boldı. Egis alqaptarı tek 1952-54 jıldarı tıñ jäne tıñayğan jerlerdi igeru kezinde köbeyip, auıl aymaqtarındağı halıq nanğa sol kezden keyin ğana toya bastadı. Ğılım Akademiyasınıñ jaña ğılımi- zertteu ortalıqtarınıñ aşıluı elimizdiñ ğılımı men mädenietine, qoğamdıq ömirine erekşe äser ete bastadı.

      Desek te, respublikamızdıñ mwnday jetistikterimen qatar akademiyanıñ janındağı qoğamdıq ğılım bölimderiniñ zertteu jwmıstarı sınğa wşırap, basına qara bwlt üyirildi. 40-jıldardıñ soñı men 50-jıldardıñ basındağı qoğamdıq sayasi ömir Qazaq KSR ĞA-nıñ 200-ge juıq qızmetkerlerin jwmıstan şığarıp, ayıptap ülgerdi. Onıñ işinde Qazaq KSR Ğılım Akademiyasınıñ prezidenti qızmetinde bolğan Q.Sätbaevqa jüktelgen mindet tarihi şındıqtı ötken kezeñniñ bastı oqiğaları retinde däleldi jazğandarı üşin qudalauğa wşırağan qazaq ziyalılardıñ ekinşi tobın jwmıstan quu edi. Negizsiz ayıptaudan bas tartqan Qanış Sätbaev ta osı qudalaudıñ jolına tüsip ketedi. 

Nwrbol QANATBEKWLI  

    Qazaq jerindegi wlttıq Ğılım akademiyasın qwru ideyası Wlı Otan soğısı jürip jatqan uaqıtta payda bolğan edi. Körnekti ğalım soğıstıñ qiınşılığına moyınswnbay, Qazaq KSR Ğılım akademiyasın wyımdastıru isin tabandı türde qolğa aldı. Qazaq KSR Ğılım akademiyasınıñ qwrıluı respublikamızdıñ ğılımi twrğıda däleldi şeşimderin twjırımdauğa, el ekonomikasınıñ, ğılımı men mädenietiniñ örkendeuine ülken mümkindikter aştı. Ğılım akademiyasınıñ qwramına zertteu instituttarı, kitaphanalar men mwrajaylar, laboratoriyalar, sonımen birge bazalar men filialdar qaraydı, sonday-aq, bwl mekemelerdegi tiisti salalardı joğarı bilimdi mamandar jäne qızmetkerlermen qamtamasız etedi.       Qazaq KSR Ğılım akademiyası aşılğannan keyin derbes ğılım salalarında zertteu instituttarınıñ aşıluı etek ala bastaydı. Qoğamdıq jäne jaratılıstanu ğılım salalarında köptegen ğılımi zertteu ortalıqtarınıñ aşıluı, olardıñ damuına ülken septigin tigizdi. Sonday-aq, olardıñ aşqan jañalıqtarı men jetken jetistikteri de elimizdiñ ğılımi keşendi damu belesterin ayqınday tüsti. Instituttardıñ aşıluı Qazaqstannıñ auıl şaruaşılığınıñ damuına ülken septigin tigizdi. Sebebi ol kezeñde elimizdiñ auıl şaruaşılığı toqırauda boldı. Wlı Otan soğısı jıldarı barlıq önimder maydanğa arnaldı, al soğıstan keyingi auıldıñ jağdayı müşkil edi. 1947-1948 jıldarı auıldıq jerlerde jwmısşı qolınıñ tapşılığı nemese tehnikalıq jetispeuşilikter orın aldı. Egistik aymaqtarda tek qol eñbegi önimi bolğandıqtan jwmıs önbedi. Keybir aymaqtarda ğana käristerdi köşirip äkelgenine baylanıstı küriş alqaptarı boldı. Egis alqaptarı tek 1952-54 jıldarı tıñ jäne tıñayğan jerlerdi igeru kezinde köbeyip, auıl aymaqtarındağı halıq nanğa sol kezden keyin ğana toya bastadı. Ğılım Akademiyasınıñ jaña ğılımi- zertteu ortalıqtarınıñ aşıluı elimizdiñ ğılımı men mädenietine, qoğamdıq ömirine erekşe äser ete bastadı.

      Desek te, respublikamızdıñ mwnday jetistikterimen qatar akademiyanıñ janındağı qoğamdıq ğılım bölimderiniñ zertteu jwmıstarı sınğa wşırap, basına qara bwlt üyirildi. 40-jıldardıñ soñı men 50-jıldardıñ basındağı qoğamdıq sayasi ömir Qazaq KSR ĞA-nıñ 200-ge juıq qızmetkerlerin jwmıstan şığarıp, ayıptap ülgerdi. Onıñ işinde Qazaq KSR Ğılım Akademiyasınıñ prezidenti qızmetinde bolğan Q.Sätbaevqa jüktelgen mindet tarihi şındıqtı ötken kezeñniñ bastı oqiğaları retinde däleldi jazğandarı üşin qudalauğa wşırağan qazaq ziyalılardıñ ekinşi tobın jwmıstan quu edi. Negizsiz ayıptaudan bas tartqan Qanış Sätbaev ta osı qudalaudıñ jolına tüsip ketedi. 

Nwrbol QANATBEKWLI

 

 Kazakh-tv.kz

Related Articles

  • Attığa jol, auızdığa söz bermegen Twrım batır

    <span>kerey.kz</span>kerey.kz

    Är däuirde halıqtıñ pana twtar, qormal sanar qwrmetti azamattarı boladı, solardıñ biri zamanı Attığa jol, auızdığa söz bermeytin, batırlığımen halqı jaqta twrıp, mınau ortası men mekenin qorğau jolında sırt jauğa ses bolıp kelgen Twrım batırdı tuğan halqı mäñgi wmatpaydı. Twrım bala küninen baluandığımen, qamşıgerligimen atı şıqqan, eseyip at jalın tartıp mine köz alartqan jaularınıñ betin qaytarıp közge tüskendikten «bwl öñirde Twrım bar» dep sırt jaular attap baspaytın bolğan. Twrım ömiriniñ soñında ziratın qazıp, qabırın twrğızıp qoyıp qajılıq saparğa attanıp, qaytarında bügingi Semey öñiri mañına kelgende twyıqsız dünie salıp, jol joldastarı süyekte bwzbay Sarterektegi özi äzirlep ketken qabırğa jetkizip, el, jwrtına tabıs etidi. Iteli ruınıñ bir mwnşa atası Ajı güñ bolıp

  • «Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

    «Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

    <span>kerey.kz</span>kerey.kz

    Bizdiñ qazaqta «malğa dostıñ maldan basqa mwñı joq» – «maldan boğı ğana böten» talay jarımes Abaydıñ atına neşe türli söz aytqan. Onıñ işinde saudager ğana emes, özin “söz wstağan”, “el wstağan” sanaytındar da boldı. Bwlarğa Abaydıñ özi jauap berip ketken: «Tınış wyıqtat, sen esirke, baq sözime!». Al, anau jigit «maldıñ buımen» negizgi oyın dwrıs jetkize almağan siyaqtı. Ol, «Qwnekeñ malın şığındap, Abaydı oqıtıp, jağday jasamağanda qalay bolar edi… Biz de sol Qwnekeñ siyaqtımız…» degendi aytpaqşı boldı – au deymin… Qwnekeñ qayda, sen qayda… «Quatı küşti nwrlı söz, Quatın bilgen abaylar…» – deydi Abay. Sözdiñ quatın bilmegen öte qiın, küyip qaluıñ mümkin… Osı arada Britaniyanıñ Prem'er – ministri bolğan Bendjamin Dizraelidiñ

  • Tibet asqan köş ne sebepti bastaldı?

    Tibet asqan köş ne sebepti bastaldı?

    <span>kerey.kz</span>kerey.kz

    1883-jılı Altaydan Jamısbay bastağan qazaqtar alğaş ret Barköl jerine köşip bardı, 1887-1891-1895 jıldarı tağıda köşip kelgender boldı. onan keyinde köşip kelgender boldı, mısalı 1912-1913 jıldarı, 1920 jıldarı, 1924-1929 jılı kelgenler boldı, olardıñ deni Altaydan bolatın. 1912 jıldan keyin manju biligi qwlap qıtay biligi ornadı, 1928 jılı bilikke kelgen Jin Şurın Altay töresi Qasımqan wlı Şäripqandı, Tarbağatay töresiniñ wlı Qızırdı, Barköl qazaq ükirdayı Äliptiñ wlı Elisqandı Ürimjide oqıttı, Elisqan zamanauy Äskeri bilim aldı, qıtay tilin üyrendi. Onı 200 adamdıq qarulı qazaqqa basşı etip onı «Şığıs Şıñjañ şegara qorğanıs otriyadı» dep atadı. 1931 jılı Qwmıl wyğırları Qojaniyazdıñ bastauında köterilis jasadı. Oqiğa Bir qıtay äsker basınıñ bir wyğır qızdı zorlıqpen äyel etip almaq

  • Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

    Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

    <span>kerey.kz</span>kerey.kz

    Jeke arhivimnen tabılğan qwndı mwrağat «Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi) Bwl öleñdi 1980 – jılı Ör Altaydıñ Köktoğay audanına qarastı Düre auılında 61 jastağı Qauan Orınbasarwlı degen aqsaqal aytqanınan jeke arhivimde saqtalıp qalğanınan tauıp oqırmanmen bölisip otırmın. Ay, qwday – au, aqqa jaq, Öziñi ayan men naqaq. Aqiqat degen jolıñnın, Abıroyıñdı aşpa haq. Ayatbenen qadısqa, Alla niet aq iske. Jan almasam joq edi-au, Jaza tartsın degen baq. Meni sottap baylatıp, Zığırdandı qaynatıp. Masayrasın mäz bolıp, Qinağandı öziñ tap Jaqın jerden jau şığıp, Maqül isten dau şığıp. Dwşpan üstap qolımnan, Itter tistep tonımnan. Jaman tosu bolğan şaq, Tütqın bolıp tarığıp, Jalğız jatıp zarığıp, Aşu qısıp oydı alıp, Dert jäyilip boydı

  • Ğalım Boqaş mereyli 50 jasta

    Ğalım Boqaş mereyli 50 jasta

    <span>kerey.kz</span>kerey.kz

    Altyn Magauina Bügin Atamızdıñ eñ jaqın şäkirtteriniñ biri, bizdiñ bauırımız, qazaqtıñ maqtan twtatın jastarınıñ biri Ğalım Boqaş mereyli 50 jasqa tolıp otır. Biz üşin bwl kün – jay ğana Ğalımnıñ tuğan kün emes, bwl – onıñ jartı ğasırlıq önegeli ömir jolınıñ, adal eñbeginiñ, biik parasat pen adamgerşiliginiñ merekesi. Biz Ğalımdı tek tereñ bilimi üşin emes, ülken jüregi üşin qadirleymiz. Ğalımnıñ älemniñ eñ bedeldi oqu orındarınıñ biri – Oksford universitetinde bilim alıp, “Azattıq radiosında jemisti eñbek etip, büginde Amerika Qwrama Ştattarınıñ memlekettik qızmetinde abıroylı jwmıs atqarıp jürgeni onıñ tabandılığınıñ, bilimge qwştarlığınıñ jäne eñbekqorlığınıñ ayqın körinisi. Alayda adamnıñ şınayı bağası onıñ qızmetimen nemese jetken jetistikterimen ğana ölşenbese kerek. Adamnıñ qadiri onıñ jüreginde,

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: