TRAMPTI SINAU

Amerikalıq Washington Post gazeti AQŞ prezidenti Donal'd Tramptıñ AQŞ astanasında äskeri parad ötkizu wsınısın sınau küşeyip bara jatqanı turalı jazğan sayasi şoluşı Maks Buttıñ “Amerika Tramptıñ tegeuirinine qarsılıq bildirip jatır. Tek wrınıp qalmañdar” maqalasın jariyaladı. “Tramp “avtoritarlı twlğa» degen wğımğa say” dep sanaydı Maks But.

Şoluşı Qazaqstan prezidenti Nwrswltan Nazarbaevtıñ AQŞ-qa juırdağı saparı kezinde onı Donal'd Tramptıñ maqtağanın eske salğan. “Vladimir Putin, Si Czin'pin, Abdel' Fattah äl-Sisi jäne Rejep Tayıp Erdoğan siyaqtı diktatorlarğa Tramptıñ tänti ekeni qayran qaldırmaydı. Ol tipti “ülken, tamaşa jwmıs atqarğanı” üşin 97,7 payız dauıspen “qayta saylanğan” karikaturalıq keyipker – qazaqstandıq Nwrswltan Nazarbaevtı da maqtağan” dep jazğan Maks But.

Oqi otırıñız: Nazarbaevtıñ saparın jazğan basılımdar “kleptokratiyanı” ayttı

Köre otırıñız: NAZARBAEV PEN TRAMPTIÑ KEZDESUİ

​Maqala avtorınıñ sözinşe, Tramp Germaniya kancleri Angela Merkel', Wlıbritaniya prem'er-ministri Tereza Mey siyaqtı demokratiyalıq jolmen saylanğan odaqtastarın mensinbeytinin körsetip jür äri AQŞ basşısı juırda Meymen Densaulıq saqtau wlttıq qızmetiniñ jwmısına baylanıstı tağı da daulasıp qalğan. “Tramptıñ diktatorlardı jaqsı köretin sebebi özi de solar siyaqtı bolğısı keletinine baylanıstı emes pe dep kümändanamın. Ol da 97,7 payız dauıspen “jeñgisi” keledi. Mwnıñ retin keltire almağan kezde ol inauguraciyasında öziniñ jeñisi men qıruar jaqtası jaylı ötirik aytadı” dep jazğan Maks But.

AQŞ-TI “ARZAN URANĞA” BÖKTİRİP JATQAN ELDER

Amerikalıq Wall Street Journal gazetinde AQŞ-tıñ Vayoming ştatınan saylanğan respublikaşıl senator Djon Barrassonıñ “Amerika uran tapşılığın özi qoldan jasap otır” degen maqalası şıqtı. Ol Aq üydi AQŞ-qa arzan uran satıp jatqan öndiruşilerge qarsı şara qoldanuğa şaqırğan. Olardıñ işinde Qazaqstan da atalğan.

“AQŞ-tıñ jılına ondağan million [uran] öndiruge şaması jeter edi, al qalğan qajet böligin Kanada ya Avstraliya siyaqtı dos elderden alıp twrar edi. Biraq bwl element köbinese Resey, Qazaqstan jäne Özbekstan siyaqtı elderden tüsedi. Amerika kommerciyalıq yadrolıq otınnıñ 40 payızğa juığın osı üş elden importtaydı” dep jazğan Djon Barrasso.​

Amerikalıq senatorlar (soldan oñğa qaray): Lindsi Grem, Djon Barrasso jäne Djon Makkeyn. Ierusalim, qañtar 2014 jıl

​

Senator AQŞ biligine “Resey, Qazaqstan jäne Özbekstandağı memlekettik jäne memeleket qarjılay demeytin öndiruşilerge qarsı şara qoldanudı” wsınadı. “Bwl elder AQŞ-tı arzan uranğa ädiletsiz böktirip jatır, öytkeni olar AQŞ-qa sayasi ıqpal etu tetigin aluğa müddeli” dep sanaydı Djon Barrasso.

BERLIN QABIRĞASI

Amerikalıq Bloomberg aqparat agenttiginiñ saytı postkommunistik elderdiñ ekonomikalıq ahualın taldağan “Berlin qabırğası äli qwlağan joq” degen maqalasında Qazaqstan men Reseydi “avtoritarlı rejimder” dep atağan.

“Economist Intelligence Unit zertteu tobınıñ älemdegi demokratiya körsetkişine qatıstı soñğı reytingine säykes, postkommunistik elder arasında bir de “tolıq demokratiyalı” el joq, al Europa odağına kirmeytin elderdiñ köbin tipti “demokratiya älsiz” elder dep te atauğa bolmaydı. Olardıñ bäri – “gibrid rejim ornıqqan” (mısalı, Ukraina, Moldova, Gruziya nemese Çernogoriya) elder ya bolmasa avtoritarlı rejimder (mısalı, Resey men Qazaqstan). Bwl elderdi Batıstan bölip twrğan dual korrupciya men naşar ükimet arqılı twrğızılğan jäne Batısqa degen äbden ornığıp alğan senimsizdikke süyenedi, bwl vizalıq jäne sauda sayasatındağı şekteuge äser etedi. Älemniñ bwl böliginde Batıs Europa deñgeyindegi ekonomikalıq konvergenciya (jaqındasu) naqtı iske asatın maqsat retinde sanalmaydı. Arı ketse, şikizat tauarlarınıñ bağasın özgertu mäselesin talqılaudan aspaydı” dep jazğan Bloomberg.

“ÄLSİZ” TEÑGE

Wlıbritaniyalıq Telegraph gazeti “Aldıñğı Olimpiadadan bergi kezeñdegi eñ mıqtı jäne eñ älsiz valyutalar” degen maqalasında älem elderi valyutalarınıñ bağamı Soçide ötken olimpiadadan keyingi tört jılda qalay özgergenin körsetetin derekter keltirgen. Qazaqstan teñgesin älemdegi eñ köp qwldırağan valyutalardıñ birine jatqızğan. “2014 jılı Qazaqstan [Olimpiadada] medal' aldı, biraq 50 payızdan köpke qwldırağandıqtan, teñge basın bwlay asqaq wstay almay twr” dep jazğan basılım.

Oqi otırıñız: TEÑGENİÑ BİR JILDA «JETKEN JERİ»

Ükimet teñgeniñ “erkine jiberilgenin” habarlağannan keyin valyuta ayırbastau ornında payda bolğan kezek. Almatı, 20 tamız 2015 jıl.

​Telegraph boljamınşa, dollarğa şaqqandağı bağamı jağınan eñ ülken ösimdi bwl kezeñde 14 payızğa nığayğan Islandiya kronası körsetken. Britandıq gazettiñ altın medali Islandiyanıñ wlttıq valyutasına “bwyırğan”. Basılım redakciyası kümis jüldeni Tayland batına, al qola medal'dı Izrail' şekeline “bergen”. Telegraph qazaqstandıq teñgeni qosqan älsiz valyutalar tiziminde Argentinanıñ pesosı, Türkiyanıñ lirası, Braziliyanıñ realı da bar.

KONKURSTAN ŞETTETİLGEN “ARU”

Miss Virtual Kazakhstan virtualdı äyelder konkursında finalğa şıqqan “Arina Alieva” şın mäninde, er adam – 22 jastağı Ilay Dyagilev bolıp şığıp, Qazaqstanda köp şuğa wlsaqan oqiğa jaylı Batıstıñ birneşe basılımı jazğan.

Wlıbritaniyalıq Mirror gazeti «Adam sengisiz jayttı jariya etkennen keyin swlulıq konkursına qatısuşı bayqaudan şettetildi» degen maqalasında «Wlttıq swlulıq bayqauınıñ finalisi öziniñ şın mäninde er adam ekenin jariya etkennen keyin konkurstan şettetildi» dep jazğan. Maqalada bıltır Reseyde de osınday jağday bolğanın eske salğan – ol kezde 20 jastağı Andrey Nagornıy iş kiim modeli retinde şığıp, konkursta jeñip şıqqan (er adam ekeni äşkerelengennen keyin jülde özge qatısuşığa tabıstalğan) .

Bwl oqiğanı “Britandıq baspasözdiñ jazuınşa, qatısuşılardıñ biri öziniñ şın mäninde er adam ekenin jariya etkennen keyin Qazaqstandağı swlulıq konkursınan bereke qaştı” degen maqalasında mal'talıq Independent gazeti de sipattağan.

Wlıbritaniyalıq BBC jañalıqtar saytı jwrttıñ Dyagilevtiñ mälimdemesine qatıstı reakciyası turalı «Miss Virtual Kazakhstan finalına jetken swlu er adam bolıp şıqtı» degen maqalasında “Instagram jelisindegi kommentariylerde jwrt Dyagilevti “birtektes qızdardıñ” ortasında erekşe köringen qatısuşı dep atap äri “özge qızdardıñ bärinen göri ädemirek” dep jazıp, bwl oqiğanı negizinen jılı qabıldağan”. Biraq Dyagilevtiñ äreketin sınağandar da boldı.

Azat Europa / Azattıq radiosı