kerey.kz TV Jahan jañalıqtarı Köz qaras
Energetikanıñ bolaşaq joldarı
kerey.kz
Ukraina astanası Kiev qalasında, 2018 jıldıñ 16-19 qazanınıñ
aralığında «Ortalıq jäne şığıs Europanıñ twraqtı energetikası» attı
10-şı Halıqaralıq forumı men körmesi (Sustainable Energy Forum and
Trade Show, SEF 2018 Kyiv) ötude. Osı jiınğa 35 astam elderdiñ şamamen
500 ökilderi qatısuda. 80 astam mamandar bayandamaların oqidı, 100-ge
juıq kompaniyalar öz jetistikterin körsetude. Bwnday şaranıñ şeñberinde,
«Älem jel energetikası qauımdastığı»-nıñ Bas hatşısı Stefan Ksanger
(Stefan Gsänger) bizge swhbat berdi. Nemis qayratkeriniñ jauaptarına nazar
audarayıq.
Twraqtı energetikada Qazaqstannıñ mümkinşilikteri turalı: kün, jel
energetikasında. Mısalı, elimizdiñ oñtüstik-şığısında taulı aymağı
Joñğar Qaqpası jel energetikası üşin öte tiimdi. Osı taqırıp
jayında sizdiñ pikirleriñiz qanday?
Qazaqstan jel energetikasınıñ bolaşağı – zor! Teoriyalıq türde, eliñiz
bütkil älemdi jel energetikasımen qamtamasız etpekşi. Biraq, qazirgi tañda
sizder oylanuğa tiissizder: qalay kün men jel quat mümkinşilikterin tiisti
därejede paydalanuğa boladı? Tek qana özderiñiz üşin emes, sırtqa şığaru
joldarın payımdauın jön. Öte qızıq josparlardıñ biri – jel gazın
öndirui. Jerden alınatın tabiği gazdıñ öndirui ornına, sizder sutegini
jelden öndire alasızdar, odan metan jasay alasızdar. Qazirgi gaz
qwbırlarıñızdı paydalanıp, jaña gaz önimderin tapsırıs beruşilerge
tasımaldauıñızğa boladı. Qorı şektelgen qazba gazdıñ ornına,
jañğırmalı gazdı paydalana alasızdar. Tapsırıs beruşiler üşin de bwl
tiimdi wsınıs. Onı jüzege asıruı üşin infraqwrılımı da barşılıq. Tek
qana, jel gazdıñ öndirisin damıtu kerek.
Siz Qazaqstanğa birneşe ret bardıñız. Sizdiñ pikiriñizşe, nege elimizde
twraqtı energetikanıñ közderi tiisti därejede damığan joq? Mümkin,
keybir qatelikterimiz joq emes. Qwlağımız sizde.
Eñ aldımen, osı salanı retteytin mekemeler mañızdı. Ükimetiñiz twraqtı
energetikanıñ damuına müddeli, biraq osı salağa odan da köp den
qoyılğanı dwrıs bolar edi. Ärine, eliñizde mwnay men gazdan tüsetin payda
mol bolsa, onda osı jağdaydı özgertu üşin jetekşilik kerek. Sayasattıñ
ıqpalı öte küşti, onsız bwl salanıñ damıtuı – ekitalay. Ärine, sizder
qısqa merzim işinde mwnay men gazdıñ täueldiliginen qwtıla almaysızdar.
Biraq, twraqtı energetikanıñ on-jiırma jıldıq strategiyasın
qarastırsañızdar – artıq bolmas.
Endi, soñğı swrağım. Sizdiñ pikiriñizşe, qazaqtarğa ne isteu kerek?
Qanday kompaniyalardıñ qwral-jabdıqtarın satıp alğanı jön?
Jañğırmalı jäne twraqtı energetikanıñ salasında, qanday
memlekettermen ıntımaqtastıqtı ornatu qajet? Neni oylaysız?
Qanday memleketter jaqsı?
Meniñ oyımşa, täjiribeli memlekettermen baylanıs ornatıñızdar.
Olardıñ sanı köp emes. Şığıs bağıtında, Qıtaydıñ ülesi zor. Batıs
bağıtına qarasañızdar, meniñ elim – Almaniya bay täjiribeniñ iesi. Biraq,
meniñ payımdauımşa, sizderge bir ğana äriptes kerek joq. Narığıñızdı
aşıñızdar. Osı adamdardı şaqırıñızdar. Sosın, sizder kimniñ kim ekeni
köre alasızdar – qanday firmalar tiimdi isteydi, qanday wyımdar
senimdirek. Birneşe oyınşılarğa bäseke tüsuge jağday jasañızdar.
Olardıñ keybireui jeñbek, keybireui wtılmaq.
Bir sözben aytqanda – ärtaraptandıru.
Iä, ärtaraptandıru.
Rasında, elimizdiñ energetika salası jaña serpiliske zäru. Belarus' pen
Özbekstan sındı körşilerimiz atom elektr stanciyaların saluda. Äzirşe,
atom energetikası – eñ arzan äri qauipsiz quat közderiniñ biri bolıp
tabıladı. Niderlandı sekildi damığan memleket jel energetikası
salasında bizden köş ilgeri twr. Äyteuir, älem boyınşa ülgi alarlıq
dünieler – jeterlik. Adamzattıñ aldıñğı qatarındağı elderdiñ arasında
körinui üşin – qazirgi zamanğa say tehnologiyalardı der kezinde igergeni
qwba-qwp bolar edi.
Daniyar NAURIZ
Ukraina
Kiev
Kerey.kz
Pikir qaldıru