|  | 

Köz qaras

Qıtaydağı JAÑA BUIN- Qıtaytildi Qazaqtar turalı

55901749_1331152267048357_7019620743864385536_n

Qıtaydağı JAÑA BUIN- Qıtaytildi Qazaqtar turalı

Qıtaydağı klandar ara qaqtığıs aldağı uaqıtta qıtaydıñ işki jäne sırtqı sayasatına ıqpal etui sözsiz dünie. Qıtaydağı ärbir sayasi oqiğalar men kürdeli şilenister klandar arasındağı kürespen tikeley qatıstı-dwr. Zäudeğalam, klandar arasındağı qaqtığıs tım tereñ sipat alıp ketse, ortalıq aziya elderi üşin anşa tüsiniksiz jäyitter aqparat älemine jarq ete qaluı ğajap emes. Bir zattıñ basın aşıp alayıq, qıtay wlttıq kapitalizmi örkendey bergen sayın jäne belgili wlttıq dağdarısqa da döp kele bergen sayın qıtay rejimindegi kompartiyağa degen senim de sonşalıq solğınday beredi, bwnıñ soñı qıtayğa öte auır tiedi. Bwl- qıtaydıñ işki sayasatın ğana emes sırtqı sayasatına da ıqpal etetin köp faktordıñ biri. Bwnı tilge tiek etudegi sebebim- qıtay qazaqtarınıñ jaña buını däl osı sayasi, äleumettik ham ekonomikalıq qwblıstarğa mülde basqa formatta döp kelui mümkin.

Qıtaydağı qazaqtardıñ qıtaytildi jaña qauımı dep 2000- jıldan keyingi yağni 21-ğasırda tuğan sayasi, äleumettik ham ekonomikalıq tanım, közqarası mülde bölek JAÑA BUINDI aytamız. Qıtaydağı qıtaytildi Jaña Buın Qazaqtardı mınaday kategoriyağa bölemiz:

Forması jağınan:
Qalada qalıptasqan qıtaytildi qazaqtar;
Auıldı eldi-mekende qalıptasqan qıtaytildi qazaqtar;
*** *** ***

Tildik faktorı jağınan:
Qazaqşa biletin qıtaytildi qazaqtar;
Qazaqşa jäne şet tilin biletin qıtaytildi qazaqtar;
Qazaqşa bilmeytin qıtaytildi qazaqtar;
*** *** ***

Äleumettik ornı jağınan:
Qaltalı, biznesmen qıtaytildi qazaqtar;
Qıtayşa şığarmalar jazatın qıtaytildi qazaqtar:
Şeneunik qıtaytildi qazaqtar;
*** *** ***

55680201_1331152257048358_8201041065877176320_nQıtaytildi qazaqtar 21-ğasırda tuğandar, olar alda qıtaydıñ barlıq salasına endep kiredi, kirip te jatır. Biz (Qazaqstandıqtar), qıtayda qazaqtildi orta, mektep, wlttıq dästür jäne ruxaniyat joğalıp bitude dep nalumen bolamız, al, jaua buın qıtaytildi qazaqtar turalı äleumettik analiz jasauğa mülde nazar salmaymız. Negizinde, qıtay qazaqtarınıñ tağdırı- qıtaytildi qazaqtardıñ qolında. Olardıñ tili men tärbiesi qıtayşa bolğanımen keleşekte WLTTIÑ NEBİR SAYASI TWLĞALARI solardıñ arasınan şığadı. Bwl zañdılıq!

Qıtaytildi qazaqtıñ jaña buını üşin aldağı boluı tiis mümkindikter:

Europalıq demokratiya men burjuaziyağa qıtay tiliniñ mümkindigi arqılı tanısu. Ol üşin olar demokratşı qıtay ziyalı qauımımen, elitasımen etene aralasuı kerek;
*** *** ***

Qıtaydıñ sayasi ham ekonomikadağı iri klandıq jüyesine bite qaynasu tiis. YAğni qıtay klandarınıñ burjuaziyasımen osı bastan aralasa berui, olardıñ forum, simpoziumdarına, qozğalıstarına belsendi pozicsiya tanıtıp qatısa berui kerek;
*** *** ***

Qıtaytildi jäne qazaqtildi qazaqtar arasında belgili ortaq müdde jäne dialog boluı kerek;
*** *** ***

Qıtaytildi Tibet, Wyğır jäne Manjur, Moñğoldarmen de tığız baylanıs jasap, qıtaytildi qıtay emester arasındağı sayasi, mädeni ham äleumettik tüsinistikti arttıra berui kerek. Bwl keybir wlttıq jäne ruxaniyat mäselelerin köterude öte kerekti faktor;
*** *** ***

Qalasaq ta qalamasaq ta qıtaytildi qazaqtar qıtaydağı qazaqtıñ aldağı TAĞDIRI. Qıtay qazaqtarınıñ äleumettik, sayasi jäne äkimşilik saladağı barlıq ornın keleşekte QITAYTİLDİ qazaqtar basatın boladı. YAğni dälirek aytsaq qıtayşa oylap, jazatın jaña näsil basatın boladı. Olardan bizge QAUİP te, ÜMİT te bar. Tili qıtayşa bolğanmen nebir wltşıldar, demokrattar, aqın, jazuşı, filosoftar tipti eldiñ alqauına bölengen äkimqara elbasıları da şığuı mümkin. Bwl ŞINDIQ!

Qıtaydağı qazaqtildi eski buın negizgi tizgindi wstap otırsa da jıl aunap zaman özgergen sayın olardıñ bayırğı qatarı azaya beredi. Olardıñ ornın mülde basqa formattağı wrpaqtar basıp ozadı. Qalasaq da qalamasaq ta şındığı osı! Biz Qazaqtandıqtar, qıtaytildi wyğır men qazaqqa basqaşa formatta mädeni, sayasi ham ekonomikalıq baylanıs qwrudı josparlay bergenimiz dwrıs. YAğni üreylenip, ümit üzip, qwr qarap otıra bermeuimiz kerek!

Qazaqtildi qazaqtar:

Olar, jalañ qazaq ortada qalıptastı, sayasi ham äleumettik sanası qazaqı ortamen şekteldi. Qıtaydıñ iri sayasi qazanında, ekonomikalıq bazarında az qaynadı;
*** *** ***
Olar, qazaqı rulıq ham aymaqtıq ortadan aspay tar äleumettik qarım-qatınastı keñge örkendete almadı. Qıtaydıñ eñ jaña oligarxı men klandıq toptarına QAZAQ DELEGACSIYAsı retinde körinis taba almadı;
*** *** ***

Olar, 80- jıldan keyin qalıptasa bastağan qazaqtildi buın kürdeli tañdaudan ötti. Mısalı: Qazaqstanğa köşu; Sayasi belsendilikten köri sauda, biznes, tb.
*** *** ***

Qıtaytildi qazaqtarğa QAZAQSTAN faktorı:

Qazaqtili brend jäne zamanaui modığa aynaluı kerek;
*** *** ***

Sayasi azattığımen, demokratiyalıq erkindigimen ÜLGİ bolabilui kerek.
*** *** ***

Älemdik deñgeyde oylana biletin erkin şığarma, tuındı, kino-fil'mder boluı kerek. Tipti, onday dünieler qıtay tili arqılı qıtayğa tanımal bolsa tipten keremet;
*** *** ***

Alaş Orda, Zwlmat, Wlt örkenieti turalı sauattı şığarmalar qıtay tiline audarıluı kerek;
*** *** ***

Qazaqstandıq önim, model', rekordtıq körsetkiş köp boluı kerek. Bwl qıtaytildi qazaqtardı özine baylanıstırudıñ eñ tiimdi mexanizmi. Wlt müddesi til men ädebietten bölek texnologiya arqılı sana jadısında qaludıñ keleşektegi körinisi;
*** *** ***

Qazaqstannıñ ortalıq aziyadağı ıqpalı barınşa artuı tiis. Tipti ortalıq aziya elderiniñ odağın qwrıp barlıq ortalıq aziyanıñ sayasi, ekonomikalıq äleuetin qıtayğa qarsı şoğırlandıru. Bwl 60 millionnan asatın jaña demografiyalıq işki energiyanıñ reakcsiyası qıtaydağı qazaq pen wyğırğa jaña serpin beredi;
*** *** ***

Qıtaydıñ klandar ara qaqtığıs jüyesi qıtaytildi qazaqtar üşin ülken mümkindik. Qıtaytildi qazaqtar jalañ qıtay rejimi- kompartiyağa ğana iek süyep qalmaydı, jaña sayasi tañdaular men platformalarğa wmtıla bastaydı. Qıtaydıñ jaña buın sayasi qozğalısına qatısa bastaydı. Bılayşa aytqanda qıtaydağı alda bolatın özgeristerge qara tanıtıp jüretin jaña buın payda boladı. Qıtaydıñ demokratiyalıq qozğalıstarında, diskusında qıtaytildi qazaq wrpaqtarı payda boladı. Ümit pen Ürey solarda!

Eldes Orda

Kerey.kz

Related Articles

  • “Töñkeris jasauğa maşıqtanğandar” kim? Qañtar qwpiyası aşılsa, saldarı ne boladı? Deputatpen swhbat

    “Töñkeris jasauğa maşıqtanğandar” kim? Qañtar qwpiyası aşılsa, saldarı ne boladı? Deputatpen swhbat

    Nwrbek TÜSİPHAN Qazaqstan parlamenti mäjilisiniñ deputatı, zañger Abzal Qwspan Azattıqqa swhbat berip otır. Astana, 26 qazan, 2023 jıl Qañtardı kim wyımdastırğanın bilik bile me, bilse nege aşıq aytpadı? Parlamentte nege Qañtar boyınşa tağı tıñdau ötpeydi? Prezident Toqaev Qañtar “töñkeris jasauğa äbden maşıqtanğan mamandardıñ jetekşiligimen” wyımdastırıldı dedi. Olar kimder? Mäjilis deputatı Abzal Qwspan osı swraqtarğa jauap berdi Azattıq: Abzal mırza, siz – Qañtar oqiğasına bir taraptan emes, jan-jağınan qarauğa mümkindik alğan adamsız. Eñ aldımen sol oqiğağa tikeley qatıstıñız, jwrttı alañğa şığuğa şaqırdıñız. Odan keyin qandı qırğında qamauğa alınğandardı bosatuğa at salısıp, zañger retinde de aralastıñız. Odan bölek mäjilis deputatı esebinde de jaña bir rakurstan qarap otırsız. Aytıñızşı, jan-jağınan qarağanda Qañtar oqiğasında sizge

  • Ateister men täñirşilderge mıñ alğıs! 

    Ateister men täñirşilderge mıñ alğıs! 

    Eldes Orda Suret: Avtordıñ jeke arhivinen alındı. Qazaq qoğamında jaña intellektualdıq kezeñ tuıp keledi. Birinşi, qazirgi qazaq qoğamında senim mäselesine qatıstı pikirtalastardıñ küşeyui kezdeysoq qwbılıs emes. Bwl degeniñiz äleumettik jelilerdiñ, aşıq aqparattıq keñistiktiñ jäne jahandıq intellektualdıq ağımdardıñ ıqpalımen qalıptasqan jaña qoğamdıq oylau formasınıñ körinisi. Ateistik közqarastardıñ aşıq aytıluı, täñirşildik ideyalardıñ qayta jañğıruı jäne dästürli dini orta arasındağı pikir qaqtığısı ziyalı ortada alañdauşılıq tudırğanımen, şın mäninde bwl qwbılıs qoğamnıñ ruhani älsireuin emes, sanalı izdeniske bet bwrğanın körsetedi. Ekinşi, wzaq uaqıt boyı qazaq qoğamındağı dini diskurs negizinen MONOLOGTIQsipatta boldı. Uağız aytıldı, al tıñdauşı tarap onı talqılausız qabıldauğa tiis edi. Swraq qoyu kümänmen, kümän älsiz imanmen teñestirildi. Mwnday ortada senim däleldeudi emes, qaytalaudı talap etti. Ğılımi

  • Oljas Süleymenov. Men bilem!.. 

    Oljas Süleymenov. Men bilem!.. 

    Serik Erğali Suretter: madeniportal.kz jäne S.Erğali mwrağattarınan alındı. «YA znayu!..» kitabınan üzindi-audarma. OSIRIS ZAÑI I Biz adamzat tarihın öte naşar bilemiz. XIX ğasırdıñ basında Napoleon älemge Mısırdı aştı, al ğalımdar bwl eldiñ qirandıların zerttep, onıñ şamamen b.z.d. III mıñjıldıqqa tiesili ekenin anıqtadı. Sol kezde adamzat tarihı tağı da qos mıñjıldıqqa tereñdey tüsti. Birneşe mıñjıldıq bwrın (men bilem) adamzat (nemese onıñ keybir böligi) tañbalı jazudı qoldanıp, jazıp jürgen. Bwl bilimderdi qalpına keltiru arqılı biz XX ğasırdıñ basında jasandı türde üzilgen tilimizdiñ tarihına qatıstı qoljeter şındıqtı qayta tanuımızğa tura keldi. 1926 jılı Bakude ötken alğaşqı türkologiyalıq kongresten keyin türkologiya ğılım retinde qalıptasa almadı… …2018 jılı Nazarbaev meni äñgimelesu üşin Aqordağa şaqırdı. Ülken üsteldiñ basında

  • Qıtay intelligenciyası qıtay ieroglifin sınadı, qıtay tilin emes…

    Qıtay intelligenciyası qıtay ieroglifin sınadı, qıtay tilin emes…

    Qazir äleumettik jelide keybir qazaq ziyalılarınıñ qazaq tilin sınağan pikiri tarap jür. Esime bir kezderi Qıtay intelligenciyasınıñ qıtay ieroglifin sınağanı tüsip ketti. 20- ğasırdıñ alğaşqı şireginde qıtaydıñ dästürli ieroglifterin sınamağan ziyalı kemde kem. *** *** *** “Ieroglifterde zamanaui ideyalar men teoriyalardı jetkizetin sözdik qor joq, äri olar ziyandı oylardıñ wyasına aynaladı. Olardı joyuda wyat joq” dep jazdı 1918 jılı Qıtay Kommunistik partiyasınıñ negizin qalauşılardıñ biri äri Jaña mädeniet qozğalısınıñ jetekşi qayratkeri Çen' Dusyu (陈独秀). Qıtay ieroglifin qattı sınauşılardıñ qatarında tağı da Qıtay kommunistik qozğalıstıñ jetekşileriniñ biri Cyuy Cyubay (瞿秋白) de bolğan. Ol tipti 1931 jılı “Qıtay ieroglifteri şın mäninde älemdegi eñ las, eñ jekswrın äri eñ jirenişti närse. Tipti ortağasırlıq

  • Qazirgi zañnama ayasında memlekettik tildi qalay damıtuğa boladı?

    Qazirgi zañnama ayasında memlekettik tildi qalay damıtuğa boladı?

    Zhalgas Yertay         Qazaqstan biligi memlekettik tildi damıtu üşin qatañ şeşimderge barğısı kelmeydi deyik. Biraq qazirgi zañnama ayasında memlekettik tildi qalay damıtuğa boladı? Sonı oylanıp köreyik. Qazaq tilin damıtu jayın aytqan kezde Qazaqstan biligi qoğamdı ekige böledi. Biri – tildi damıtudıñ radikal şeşimderin wstanadı, ekinşi jağı – qazirgi status-kvonı saqtağısı keledi, yağni eşteñe özgertpey-aq qoyayıq deydi. Biraq eki joldı da tañdamay, ortasımen jürudi wsınıp körsek qaytedi!? Batıl qadamdarğa barayıq, biraq ol radikal jol bolmasın. Qazaq tilin küşpen emes, ortanı damıtu arqılı küşeytsek boladı. YAğni adamdar tildi üyrenip äure bolmay-aq, halıq jay ğana qazaq tili ayasında ömir sürudi üyrensin. Negizgi oy osı. Biz osı uaqıtqa deyin adamdar ortanı

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: