24 жастағы өнерпаз «Алтын Орда» күйін шығарды

24 jastağı önerpaz «Altın Orda» küyin şığardı

| Mar 31, 2020

Nwr – Swltan qalası äkimdiginiñ memlekettik akademiyalıq filarmoniyasınıñ “Qorqıt” etno-ansambliniñ önerpazdarı jan-jaqtı önerlerimen tanıluda. Tayauda ğana Ginnestiñ Rekordtar kitabına engen önerli ansambl' qazaqtıñ öner qorjının dombıranıñ kümbirimen ündesken tağı da bir tuındımen tolıqtırmaq. Küy – tarihi sipatqa ie. Onıñ avtorı men orındauı da şığarmaşılıq top üşin aytarlıqtay jañalıqqa aynaları sözsiz.

Jiırma tört jastağı dombıraşı, äri toptıñ koncertmeystri Aybek Ärimbek Prezidentimiz Qasım-Jomart Toqaev Kemelwlınıñ Altın Ordanıñ 750 jıldığın ötkizu turalı halıqqa jariya etkenin estigen soñ, soğan arnap küy şığaru turalı oy kelgenin aytadı. Dombıramen qatar şañqobız, sıbızğı aspaptarın da jaqsı meñgergen küyşiniñ aytuınşa alğaşqı tuındı bir jetiniñ işinde tuğan.

-”Küy öte jıldam temppen orındaladı. Bwdan qazaq batırlarınıñ beynesin köruge boladı. Jalpı, jastarımızğa patriottıq ruh beru üşin şığarılğan dünie. Üş bölimmen twratın küy şamamen eki minutqa sozıladı”,- deydi Aybek Kenjebaywlı.

Alda ötetin aytulı keşte Aybektiñ «Altın Orda» küyi twñğış ret orındaladı. Şığarmanı avtordıñ jalğız özi ğana emes, “Qorqıt” etno-ansambli paş etpek. Top jetekşisi Şolpan Qorğanbek jas talanttıñ tuındısın joğarı bağalap, ansambl'ge layıqtap öñdep şıqqan.

Almatı oblısı Kerbwlaq audanı, Qaraşoqı auılınıñ tuması, 24 jastağı önerpaz şığarmaşılıqqa 14-15 jasınan bastap bet bwra bastaptı.

– Äkem üyirmege qatısıp, dombıraşı bolğanımdı qalaytın. Bastapqı kezde dombırağa degen müldem qızığuşılığım bolğan joq. Bir küni teledidardan dombıraşı, «Darın» memlekettik jastar sıylığınıñ laureatı Mwrager Sauranbaev ağamızdıñ jeke koncertin körip qaldım. Koncert ayaqtalğan soñ barşa körermen qol soğıp, jılı lebizin bildirip jattı. Dombıraşınıñ talantı, şertken küyiniñ kümbiri jüregime öte qattı äser etti. Bwl jağday üydegi qara dombırağa degen mahabbatımdı oyatıp, közqarasımnıñ özgeruine sebepker oqiğağa aynaldı. Söytip dombırağa erekşe ıqılaspen äuestene bastadım. Meniñ bwl qızığuşılığım äkemdi de erekşe quanttı. Bwğan deyin tañdap jürgen bağdarlamalau mamandığına degen maqsatım jüregimniñ qalauı jäne äkemniñ aq batasımen öner jolına qaray oyısa berdi. 2011 jılı Almatı qalasındağı P.Çaykovskiy atındağı Almatı muzıkalıq kolledjine küyşi,prezident stipendiyasınıñ iegeri Aqbasov Sayat Qırğızbaywlınıñ sınıbına tüsip, onı tämamdağan soñ Nwr-Swltan qalasındağı Qazaq wlttıq öner universitetindegi dästürli öner fakul'tetiniñ «Dombıraşı» mamandığın professor, QR eñbek siñirgen qayratkeri,kompozitor Orınbay Düysen Käriğwlwlınıñ sınıbında oqıp şıqtım”,- deydi küyşi.

Bwğan deyin qazaqstandıq jäne şeteldik tuındılardı orındap, öner körsetip jürgen jas darın öz şığarmaşılığınıñ twsaukeser sätine degen qobalju men tolqınıs boyın ayrıqşa bilep jürgenin aytadı.

Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

kerey.kz

Zhalgas Yertay Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq. Ol halıqtıñ işki küşi men biliktiñ sayasi erkine qaraylap twr Erterekten bastayıq. Bayağıda qazaqtıñ bastı probleması sanında edi, ol ras. Qazaqtar öz jerinde azşılıqqa aynalğan-dı. Al qalada qazaqşa estu qiın bolatın. Mektepterde, universitetterde, memlekettik basqaruda, bizneste qazaq tili şettetildi. Sol kezde qazaq tiliniñ tağdırı demografiyağa täueldi edi. Bwl logika wzaq uaqıt dwrıs sanalğan. Biraq bügingi Qazaqstanğa qarasaq, jağday özgerdi. Qazaqtar köpşilikke aynaldı. Qazaq tilin tüsinetinder men söyleytinder sanı bwrın-soñdı bolmağan deñgeyge jetti. Qazaq mektebine baratın balalardıñ sanı jıl sayın artıp keledi. Qazaq tili kündelikti ömirdiñ negizgi tiline aynaldı. Biraq nege til mäselesi äli özekti bolıp twr? Mäsele sanğa emes, sanağa
Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

kerey.kz

Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ
KÖKBAY ATA ŞIĞARMALARI – QAZAQTIÑ ÖRKENIETTİK ÖRESİNİÑ AYĞAĞI

kerey.kz

Adamnıñ bäri birdey emes. Aqıl-oyı erkin, mändi, qwndı dünieler tuğıza alatın, jasampazdıq quatı zor adamdar boladı. Sol siyaqtı örkeniettik äleueti (potencialı) zor halıqtar boladı. Onday qasiet özindik qwndılıqtar jüyetin jasay alatın, eşkimge wqsamaytın, tereñ tamırlı ruhaniyatı bar halıqtarda boladı. Qazaqtıñ bükil tarihı men mädenieti bizdiñ sonday halıqtar sanatına jatatınımızdıñ ayğağı. Sonday ayğaq Abaydıñ aqındıq mektebiniñ körnekti ökili Kökbay Janataywlı şığarmaşılığında molınan tabıladı… Keşe Semey qalasındağı Abaydıñ qorıq- muzeyinde Kökbay Janataywlınıñ 165 jıldığına arnalğan “Abaydan sabaq aldım bala jastan” attı ädebi keş ötti. Zal belgili abaytanuşı, professor Jandos Äubäkirdiñ tağılımı mol, äserli bayandamasın erekşe ıntamen tıñdadı. Spikerdi tıñdap otırıp: “Biz Kökbaydı tipti bilmeymiz deuge bolğanday eken ğoy… Keyde tipti jeñil, üstirt
ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

kerey.kz

Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı. «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq
Naurız merekesi qwrmetine Panfilov köşesindegi Sahnada «Än qanatındağı Naurız» attı dästürli önerde jürgen jas orındauşılardıñ än keşi ötti.

kerey.kz

Bügin Almatı qalası äkimdigi Mädeniet basqarmasınıñ wyımdastıruımen Panfilov köşesi boyındağı sahnada Naurız merekesine arnalğan «Än qanatındağı Naurız» attı jas orındauşılardıñ dästürli än keşi joğarı deñgeyde ötti. Almatı qalası HH ğasırdıñ 30-jıldarınan bastap wlt mädenietiniñ wyıtqısı, ordası qızmetin atqarıp keledi. Dästürli önerdiñ iri ökilderi, zertteuşileri osı qalada twrıp, eñbek etti. Qazir de professionaldıq tiptegi dästürli muzıkanıñ eñ iri oşağı – Almatı. Mwnda etnomuzıkanıñ belgili qayratkerleri, dästürli dombıraşı, qobızşı, sıbızğışı, änşi-termeşiler äzirleytin arnaulı orta jäne joğarı oqu orındarı, öner wjımdarı şoğırlanğan. Qazaq köne muzıka aspaptarınıñ jer betindegi jalğız muzeyi men elimizdegi jalğız dästürli öner teatrı da osında. Soñğı uaqıttarı Almatı qalasında dästürli önerdi nasihattap jürgen jas önerpazdardıñ arnayı än keşi ötpep edi.