ІНДЕТКЕ ҚАРСЫ ЫНТЫМАҚТАСТЫҚ

İNDETKE QARSI INTIMAQTASTIQ

| Feb 2, 2021

Qazaqstan Respublikası Densaulıq saqtau ministrliginiñ «Qoğamdıq densaulıq saqtau wlttıq ortalığı» (bwdan äri QDSWO) men Kolumbiya Universitetiniñ Qoğamdıq densaulıq saqtau mektebindegi ICAP ortalığınıñ Qazaqstan Respublikasındağı ökildigi (bwdan äri ICAP) arasında ıntımaqtastıq turalı memorandumğa qol qoyıldı. Joba «Şevron» kompaniyasınıñ bastaması boyınşa jäne qarjılıq qoldauımen jüzege asırıladı.

«Memorandumğa qol qoyu – COVID-19 epidemiyasına qarsı is-qimıl boyınşa Densaulıq saqtau ministrligine keñes men praktikalıq kömek körsetuge jäne Qazaqstandağı medicinalıq wyımdarda infekciyalardıñ aldın alu men infekciyalıq baqılau jüyesin jaqsartuğa bağıttalğan jobanı iske asırudağı mañızdı qadam» – deydi kompaniya ökili Leyla Aytmwhanova. «Biraq bwl bizdiñ birlesken alğaşqı jobamız emes. Ötken jılı biz täjiribe almasu üşin Qıtaydan därigerlerdiñ keluine qoldau körsettik, medicina qızmetkerlerine treningter wyımdastırdıq, sonday-aq COVID-19 auruın emdeu üşin qajetti däri-därmekter men jeke qorğanıs qwraldarın satıp aludı jäne jetkizudi wyımdastırdıq».

Qol qoyılğan Memorandum şeñberinde Jwmatov atındağı Gigiena jäne epidemiologiya ğılımi ortalığı negizinde qwrılğan medicinalıq kömekke baylanıstı infekciyalardıñ aldın-alu jäne infekciyalıq baqılau jönindegi üylestiru ortalığınıñ äleuetin küşeytu boyınşa şaralar men qosımşa qarjılandıru közdelip otır.

Sonımen qatar, QDSWO negizinde infekciyalıq baqılau boyınşa Konsul'tativtik keñes qwrıladı, jäne eldiñ barlıq 17 aymağındağı är türli deñgeydegi medicinalıq wyımdarda infekciyalıq baqılau jüyesiniñ negizgi komponentteriniñ qazirgi jağdayı anıqtalıp, bağalanadı. Bağalau nätijesi boyınşa köpjaqtı pikirtalas ötkizilip, Qazaqstandağı infekciyalıq baqılau bağdarlamaların baqılau jüyesiniñ tiimdiligin arttıru boyınşa wsınıstar äzirlenedi.

Sonday-aq medicinalıq kömek körsetuge baylanıstı infekciyalarğa baqılau jürgizetin aqparattıq jüyeni äzirleu jäne engizu josparlanuda. Praktikalıq densaulıq saqtau jüyesine kömek körsetu üşin, QDSWO jäne ICAP birlesip, Düniejüzilik densaulıq saqtau wyımınıñ materialdarı men Qazaqstan Respublikasınıñ normativtik-qwqıqtıq talaptarı negizinde medicinalıq qızmetkerler men medicinalıq wyımdardıñ basşıların infekciyalardıñ aldın alu jäne baqılau boyınşa oqıtudı josparlap otır. Oqıtu sertifikattarı QDSWO atınan beriledi.

Jobanı iske asıru nätijesinde medicinalıq wyımdarda infekciyalıq baqılau bağdarlamasınıñ barlıq bölikteri jetildiriledi jäne QDSWO-nıñ infekciyanıñ aldın alu jäne baqılau şaraların üylestiru äleueti arttırıladı. Öz kezeginde, bwl Qazaqstan Respublikasınıñ jwqpalı aurularmen küreste tuındaytın zamanaui qiınşılıqtarına dayındığın küşeytedi.

ICAP ortalığı – AQŞ, N'yu-York qalasında ornalasqan Kolumbiya universitetindegi qoğamdıq densaulıq saqtau mektebiniñ qwramına kiredi. Ortalıqtıñ bastı maqsatı – janwyalar men qoğamdastıqtardıñ densaulığın jaqsartu. Bügingi tañda ICAP – älemniñ 30-dan astam elderiniñ densaulıq saqtau ministrlikterine densaulıq saqtau jüyesin nığaytu, onıñ işinde medicina qızmetkerlerin oqıtu, densaulıq saqtau salasında innovaciyalıq täsilderdi äzirleu jäne engizu boyınşa konsul'taciyalıq-ädistemelik kömek körsetetin jäne auqımdı ğılımi jobalardı jüzege asıratın iri halıqaralıq wyımdardıñ biri.

Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

kerey.kz

Zhalgas Yertay Konstituciyadan orıs tilin alıp tastasaq, Resey bizge soğıs aşa ma? Bilik osılay qorqıta bastadı. Biraq ol swraqqa qısqa jauap – joq. Sebebi, Reseyge qarsı Äzirbayjan da, Armeniya da neşe türli äreketke bardı, barıp ta jatır, biraq olarğa qazir soğıs qaupi tönip twrğan joq. Bwl ädisti sayasi manipulyaciya deydi, şın mäninde, bwnı qazirgi status-kvo jağdayın saqtap qalğısı keletin jüyeniñ asığıs oylap tapqan argumenti deuge boladı. Oylap köriñizşi, Reseyge bizdiñ memlekettik organdar qay tilde is-qağaz jürgizetini emes, loyal bolğanımız kerek. Endeşe, Resey bizdiñ loyaldığımızdı saqtap qalğısı kelse, konstituciyadağı til mäselesine qarsı bolmauı kerek. Sebebi bwl işki twraqtılıq mäselesi. Deni sau eldiñ biligi öz körşisine osınday qarsı argument aytar edi. Endi
Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti.

kerey.kz

Arman Älmenbet Eki-üş kün uayımğa salınıp kettim. Osı soñğı jazğanım bolsın. Äri qaray Qwdayğa tapsırıp, jwmısımdı isteyin. 6 aqpan küngi oyım: Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti. Kovid kezinde ökpesi jwmıs istemey qalğan adamdarğa Türkiyadan IVL degen apparat äkelgeni esteriñizde me? IVL bolmay, qanşa adam ölip qaldı. Orıs tilin alıp tastasaq, Mäñgilik el men Esil özeniniñ ortasındağı bes-altı ğimarat bosap qaladı. Tek orısşa oylanatın adamdar jinalıp ap, özderi ädemi otır o jerde. Meniñ tüsinigimde, orıs tilin konstitciyadan alıp tastau üşin oğan aldın ala dayındalu kerek. Soñğı eki jarım jılda osını qattı oylanıp jürmin. Wsınayın dep edim, qızığatın adam taba almadım. Söytip «Ana til
Tridon Mk2 zenittik qondırğı

kerey.kz

Şveciya men Daniya Ukrainağa arnap britan-şved öndirisindegi zamanaui Tridon Mk2 zenittik qondırğıların satıp aluğa birigip kiristi. Keşen äsirese jaqın qaşıqtıqta wşatın irandıq «Şahed» drondarına qarsı eñ tiimdi qarudıñ biri. Qazirgi uaqıtta Tridon Mk2 öz klasındağı eñ ozıq äue şabuılına qarsı jüye sanaladı. Tridon Mk2 zenittik qondırğısınıñ bastı erekşeligi atıs qarqını. Ol minutına 300 oqqa deyin jaudıra aladı. Osılayşa äue keñistigine enetin şağın drondardıñ közin jıldam äri däl joyuğa mümkindik tuadı. Tağı bir artıqşılığı atılatın 40-mm snaryadtardıñ qwnı nebäri 27 dollardı qwraydı. Ekonomikalıq twrğıdan tiimdi ekenin däleldeydi. Qaru-jaraq salasındağı mamandar Ukrainadağı äskeri qaqtığıstardı eskere otırıp, arzan äri tiimdi äue qorğanısı qaruına swranıs joğarı ekenin aytadı. Tridon Mk2 jüyesinde qoldanılatın arnayı britandıq
Tek tilge baylanıstı…

kerey.kz

Qazaq Respublikasında bir ğana memlekettik til bar. Ol- qazaq tili. Qazaq tilinen basqa eşbir ekinşi tilge memlekettik märtebe berilmeui kerek! Otız jıldan astam uaqıttan beri geosayasi ahualdı sıltauratıp keldik. Endi bizdiñ de minezimizdi häm mısımızdı körsetetin uaqıt keldi. QR-nıñ azamatı häm salıq tapsıruşı qatardağı twrğını retinde talap etemin! Aldağı bes jılda Qazaq Respublikasında eleuli demografiyalıq özgerister boladı. Atap aytqanda 2030 jılınan keyin qazaqtardıñ respublikadağı jalpı ülesi 80-85% ke deyin artadı. Slavyan halıqtarınıñ ösimi azayıp 10%-ğa deyin tüsedi. Esesine eldegi türkitildes özbek, tatar, wyğırlardıñ ösimi eselep ösip tipti 10-15 jılda orıstardıñ ornın basıp ozuı mümkin. Sol kezde Qazaq Respublikasındağı jalpı türkitildes halıqtardıñ üles salmağı 85-90% ke jetedi. Nätijesinde qazaq mektepteriniñ sanı,
“Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

kerey.kz

“Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin. “Jaña konstituciyanıñ” 9-bap 2-tarmağı twrğanda qwjattar eşqaşan qazaqşa jasalmaydı. Tek audarma tili bolıp qaladı. Sebebi memlekettik byurokratiya 9-baptıñ 2-tarmağına süyenip, is-qağazdardı orısşa jasap üyrengen. Sol sebepti is-qağazdıñ bäri aldımen orısşa jasaladı, keyin qazaqşağa qalay bolsa solay audarıladı. Sol sebepti 1-tarmaqtıñ bolğanı qazaq tiliniñ nağız memlekettik til märtebesinde boluına eş kömektese almaydı. Bir ğana jolı bar: konstituciyada memlekettik til de, resmi til de – qazaq tili dep tayğa tañba basqanday jazılıp twruı kerek. Qwjattıñ memlekettik tildegi nwsqasınıñ ğana zañdı küşi boluı tiis. Sol kezde basqa tilderdegi nwsqası jay audarması boladı. Sol kezde ğana qazaq